Xuzayfa roziyallohu anhu aytadilar: «Bir kuni kechasi Nabiy sollallohu alayhi vasallam bilan namoz o‘qidim. U kishi Baqarani boshladilar va o‘qib tugatdilar. So‘ngra Oli Imronni boshladilar va uni ham o‘qidilar. Keyin Niso surasini oxirigacha o‘qidilar. Ushbu suralarni birin-ketin shoshmay tilovat qildilar. Agar tasbeh zikr qilingan oyatdan o‘tsalar, tasbeh aytar, agar duo oyatidan o‘tsalar, duo qilar, agar panoh so‘rash oyatidan o‘tsalar, (barcha yomonliklardan Allohning) panoh berishini so‘rar edilar» (Imom Muslim rivoyati).
Ibn Abbos roziyallohu anhu aytadilar: «Agar Nabiy sollallohu alayhi vasallam «Sabbihisma robbikal a’la…» (A’lo surasi)ni o‘qisalar, uning ketidan: «Subhana robbiyal a’la», deb aytardilar» (Imom Ahmad va Abu Dovud rivoyati).
Agar Qur’on o‘quvchi mo‘minlarga ilohiy xitob bo‘lgan «Ey iymon keltirganlar…» oyatidan o‘tsa, o‘sha yerda to‘xtab, Allohning amriga quloq tutadi. Ba’zilar ushbu xitobdan so‘ng: «Labbayka Rabbiy va sa’dayka» (Ey Rabbim, men sening toatingdaman va amringga muntazirman) deb aytar, so‘ngra Alloh nimaga buyurib, qanday amallardan qaytarishini tafakkur qilar va qalban tasdiqlab, o‘z hayotlarida bunga og‘ishmay amal qilar edilar. Kishi shunday qilsa, Qur’onni to‘liq tartil qilgan bo‘ladi. Agar o‘qiyotgan oyatlarning ma’nolarini bilmay qolsa, uni biladiganlardan so‘rab oladi. Toki Allohning kalomini to‘g‘ri tushunib, unga chiroyli amal qilsin.
Agar o‘qilayotgan oyatda Alloh taolo o‘tgan qavmlarning qissalaridan xabar berayotgan bo‘lsa, ulardan o‘ziga ibrat olsin. Alloh ularga qanday hukm qilganini bilib, azobga giriftor bo‘lgan kofir – noshukr qavmlarning yo‘lidan saqlansin. Doimo Allohga shukr qilib, Uning toatida bo‘lsin. Agar o‘qilayotgan oyatda va’id (qo‘rqitish-ogohlantirish) kelgan bo‘lsa, qalbiga nazar solsin. Agar nahiy qilinayotgan biror illat topilsa, undan voz kechsin. Agar rajo (umidbaxsh) oyatlarni tilovat qilsa, Allohning rahmatidan noumid bo‘lmasin. Xavf oyatidan o‘tganda Alloh osiy bandalarni azoblashini fikr qilsin, toki uning qalbidagi xavf va rajo bir-biriga mutanosib bo‘lsin. Xuddi mana shu komil iymon belgisidir. Agar pand-nasihatlardan iborat bo‘lgan oyatlarni o‘qisa, ulardan o‘ziga o‘git olib, amal qilishga harakat qilsin. Agar yuqorida zikr qilinganlarni bajarsa, Qur’on odobi va haqlarini ado etgan bo‘ladi.
"Qur’oni karim fazilati va odoblari" kitobidan
Muhammadsharif RUSTAMOV,
Marhamat tumanidagi “Ibrohim Xalilulloh” masjidi imom-xatibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Uqba ibn Alidan rivoyat qilinadi: Samoma ibn Shafiy Uqba ibn Omir roziyallohu anhudan eshitgan. U zot aytadi: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning minbarda:
﴿وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ﴾
“Imkoningiz boricha kuch-quvvatni tayyorlab qo‘yingiz” (Anfol surasi, 60-oyat).
“Ogoh bo‘linglar quvvat otishlikdir, ogoh bo‘linglar quvvat otishlikdir, ogoh bo‘linglar quvvat otishlikdir” deganlarini eshitganman (Imom Muslim rivoyati).
Ushbu hadisda Payg‘ambaralayhissalom otishni va otish asboblarini o‘rganishga undaganlar. Ulamolar bu hadis sharhida kishi o‘zini, oilasini va vatanini himoya qilish maqsadida otishni va harbiy mashqlarni o‘rganishi lozimligini ta’kidlaganlar.
Kamondan o‘q uzish yoki harbiy mashqlar kishini jismonan chiniqtiradi va irodasini toblaydi.
Payg‘ambarimiz alayhissalom sahobalar orasida kamondan o‘q uzish, kurash, yugurish va boshqa turli jismoniy mashqlarni bajarish musobaqalarini o‘tkazib, unda o‘zlari ham ishtirok etganlar.
Salama ibn Akva’ roziyallohu anhu aytadlar: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam bir guruh kamondan o‘q uzib musobaqalashayotgan musulmonlar oldidan o‘tdilar. Ularga: “Otinglar! Bani Ismoil. Otalaringiz mergan bo‘lgan. Otinglar! Men Bani fulon bilanman”, dedilar. Shunda ikki guruhdan biriqo‘lidagini tutib (to‘xtab) qoldi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Nimaga otmayapsiz?” dedilar.Ular: “Siz ular tomonda bo‘lsangiz qanday otamiz?” deyishdi.
Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Otinglar! Men barchangiz bilan birgaman”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Ushbu hadis guruhlarga bo‘linib, musobaqalar o‘tkazish, ularga muxlislik qilish joizligini ko‘rsatadi.
Sahobalar oralarida Nabiy sollallohu alayhi vasallamning amakilari Hamza ibn Abdulmuttalib eng merganlardan bo‘lganlar.
Adiy ibn Xotim roziyallohu anhu ko‘proq ovga qiziqqanlar va mohir ovchi bo‘lganlar. Shuning uchun, u zot ko‘proq ovchilikka oid hadislarni rivoyat qilganlar.
"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li