Mana, bir necha oylardan beri kutilgan kunlarga ham yetib keldik: hademay O‘zbekiston Qur’on musobaqasining respublika bosqichi boshlanadi. Bu kunlarni nafaqat yurtimizdagi, balki qo‘shni davlatlar va dunyoning ko‘p mintaqalaridagi musobaqani kuzatib kelayotgan Qur’on muxlislari intiqlik bilan kutib turishibdi. Ayni paytda ko‘pchilik musobqa so‘ngida g‘olib qanday aniqlanishi bilan ham qiziqyapti. Shu sababli mavzuga biroz oydinlik kiritishni lozim topdik.
Bu yilgi O‘zbekiston Qur’on musobaqasida «Oliy mukofot» sovrini joriy etilmoqda. Shu haqda ko‘pilikka qisqacha tushuntirish berish lozim.
Ma’lumki, musobaqa hifz va tilovat yo‘nalishlarida o‘tkazilyapti va har bir yo‘nalish 3 toifaga bo‘lingan:
18–25 yoshlilar.
26–40 yoshlilar.
Talabalar.
Musobqaning avvalgi 2 bosqichi – tuman-shahar va viloyat bosqichlarida ko‘rik shu yo‘sinda o‘tkazilgach, respublikada birinchi raqamli g‘olibni aniqlash masalasi ko‘ndalang bo‘ldi. Ayrim kishilar mazkur 3 toifani birlashtirib yuborish taklifini aytdi. Bu ish ko‘p jihatdan noqulaylik keltirib chiqarishi aniq edi. Chunki ma’lum yo‘nalishdagi ishlirokchilar uchala o‘rinni ham egallab olishi mumkin. Bunda qolgan ikki yo‘nalishdagilar uchun respublikada hech qanday o‘rin nasib bo‘lmaydi. Shu bois eng yaxshi yechim sifatida «Oliy mukofot» usulini qo‘llash ma’qul topildi. Unga ko‘ra musobaqa shu bosqichgacha qanday kelgan bo‘lsa, shunday davom etadi: har bir yo‘nalishdagi guruhlarda alohida 1, 2 va 3-o‘rinlar bo‘ladi va ulardan qaysi biri eng yuqori ball olsa, o‘sha Oliy mukofot sohibi deb topiladi.
Bu bilan nizo va og‘rinishning oldini olish barobarida yurtimizda o‘tkazilayotgan Qur’on musobaqasining saviyasini xalqaro musobaqalar darajasiga olib chiqishga harakat va uning har jihatdan adolatli bo‘lishiga erishish nazarda tutildi.
Oliy mukofot faqat hifz yo‘nalishida bo‘ladi va erkagu ayollar uchun joriy etiladi. Shunda o‘lkamizda o‘tkazilayotgan bu yilgi Qur’on musobaqasida ayollardan bir kishi, erkaklardan bir kishi Oliy mukofotga sazovor bo‘ladi. O‘ylamizki, bu tadbir barchaga ma’qul.
Musobaqalarda shu kabi «Oliy mukofot» sovrinini ajnabiy tilda «Gran-pri» deb atashadi. «Gran-pri» (eng oliy sovrin) atamasi ilk bor Fransiyada 1721 yili muomalaga kiritilgan va Fransiya fanlar akademiyasida matematika hamda boshqa ilmlarning rivojida katta o‘rin tutgan. Bu mukofotlash turi sportga 1805 yili Fransiyada o‘tkazilgan ot choptirish musobaqasi orqali kirib kelgan.
Birinchi raqamli mukofotga nisbatan Gran-pri atamasini qo‘llash 19-asr o‘rtalaridan xalqaro maydonga keng yoyila boshladi va 1901 yili ilk bor avtopoyga g‘oliblarini taqdirlashda qo‘llanildi. Asta-sekin bu atama boshqa sport musobaqalarda, adabiyot va san’atga oid tanlovlarda ham qo‘llaniladigan bo‘ldi.
«Gran-pri» – bir tur musobaqaning turli yo‘nalishlari bo‘yicha eng yuqori o‘rin sohibiga beriladigan mukofot bo‘lib, u odatda bir turdagi musobaqada yil mobaynida boshqa hech kimga berilmaydigan eng oliy sovrin hisoblanadi. Bu sovrin musobaqaning barcha bosqichlarida olgan ballari jamlanganda eng yuqori ko‘rsatkichni qayd etgan ishtirokchiga beriladi. Xalqaro miqyosdagi musobaqalarda sovrin ham jahon andozalariga ko‘ra eng yuqori, biror mamlakat miqyosidagi tanlovda esa shu mintaqa qarichi bilan o‘lchanganda eng oliy darajada bo‘lishi talab qilinadi.
Biz bu yilgi imkoniyatlardan kelib chiqib «Oliy mukofot» va unga hujjat sifatida «Oliy darajali diplom»ni respublika bosqichida eng yuqori ball olgan ishtirokchiga berishni lozim topdik. Alloh nasib qilsa, kelgusi yillarda ishtirokchining Qur’on musobaqasining barcha bosqichlarida olgan ballari yig‘indisini inobatga olib, shu asosda «Oliy o‘rin»ni belgilash niyatidamiz. O‘ylaymizki, bunda musobaqaning saviyasi yanada ortadi, ishtirokchilar har bir bosqichga ko‘proq e’tibor bilan tayyorgarlik ko‘radi va provard ko‘zlangan maqsadga erishish muvaffaqiyatli kechadi.
Alloh taolodan barcha ishtirokchilarga kuch-quvvat va tavfiq so‘rab qolamiz.
Hasanxon Yahyo Abdulmajid
O‘MI Matbuot xizmati
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati