Sayt test holatida ishlamoqda!
26 Fevral, 2026   |   9 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:44
Quyosh
07:03
Peshin
12:41
Asr
16:26
Shom
18:14
Xufton
19:26
Bismillah
26 Fevral, 2026, 9 Ramazon, 1447

Hadis mohiyatini to‘g‘ri anglash

17.04.2018   13821   4 min.
Hadis mohiyatini to‘g‘ri anglash

Savol: Hadisda Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Har tong quyosh chiqganda ikki farishta nido qiladi. Ey Alloh infoq qiluvchini infoqini o‘rnini to‘ldirgin va xasis, ziqnaga talofat ber” der ekanlar. Lekin biz hayotda bu hadisning aksini ko‘ramiz. Infoq, ehson va sadaqa qiluvchilar yashashda o‘rta hol, ba’zilari esa biroz qiynalgan bo‘lsa, ziqna, xasis Alloh yo‘lida bir chaqa ham infoq qilmaydiganlar esa, dunyolari ziyoda bo‘lib borayotganligini ko‘ramiz. Shunda kishi hayoliga bu hadis sahihmikan yoki yolg‘onmi degan o‘y keladi. Agar sahih bo‘lsa nega infoq qiluvchining qilgan infoqini o‘rni to‘lmayapti? Nega xasis, ziqna odam talofat ko‘rmayapti?

Javob: Mazkur hadis sahih, muttafaqun alayh. Hadisning to‘liq matni quyidagicha. Abu Hurayra roziyallohu anhu dedilar: Rosululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Bandalar har tong ottirganlarida ikki farishta tushib, ularning biri: Ey Alloh infoq qiluvchini infoqini o‘rnini to‘ldirgin, ikkinchisi esa: Ey Alloh xasis, ziqnaga talofat ber deydi”. (Al-Jome’ as-Sahih 445-bet, 1442-hadis)  

Ushbu hadisning ma’nosiga o‘xshash boshqa hadislar ham mavjud. Misol uchun Abu Umoma roziyallohu anhu Rosululloh sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qilganlar. Rosululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Ey Odam bolasi agar sahovatli bo‘lsang, bu ishing sen uchun yaxshidir. Agar ziqna, xasis bo‘lsang, bu ishing sen uchun yomondir”. (Imom Muslim va Imom Termiziy rivoyati)

Oyatda esa: “Har bir infoq qilgan narsangizning o‘rnini U to‘ldirur. U zot rizq berguvchilarning yaxshisidir” deyiladi. (Saba’ surasi 39-oyat) Ushbu oyatni Ibni Kasir tafsirlarida: Robbingizning buyurgan yoki muboh qilgan ishlarida biror bir narsani infoq qilsangiz, albatta U, dunyoda uning badalini beradi. Oxiratda esa, savob va mukofat beradi, deganlar.       

Endi savol beruvchining fikriga keladigan bo‘lsak, u inson faqatgina hadisdagi to‘ldirish va talofat so‘zlarini mol-mulk ma’nosida tushinganlar. Hadisning asl mohiyati esa, bundan ko‘ra chuqurroq va kengroqdir. Aslida infoq qiluvchi kishiga G‘oniy va Karim bo‘lgan Allohning o‘zi kifoya qilishi uning infoqiga eng yaxshi evazdir. Allohni infoq qiluvchi bandasining ahlini isloh, farzandlarini iqtidorli, tanasini sog‘, oziga baraka berishi va uni to‘g‘ri yo‘lga boshlashi, yaxshiliklar qilishga muvaffaq qilishi, qalbida sakinat, insonlarni unga nisbatan muhabbatli va iymon halovatini sezuvchi qilib qo‘yishi infoq qiluvchi kishiga dunyo matolaridan cheklanishidan ko‘ra yaxshiroqdir. Zotan oriflar ruhiy rizqlarni ko‘zni quvontiruvchi dunyo matolaridan ko‘ra abadiy va qiymati baland deb biladilar.

“Talofat” esa, faqatgina molning talofati degani emas, balki kishining oilasini notinchligi, farzandlarini noqobil, o‘zgalar bilan yaxshi aloqada bo‘lmasligi, doim tashvishda, hayotda kishini xafa qiladigan ishlar bilan yashashi, moli ko‘p bo‘lsada foydalana olmasligi va doimo tanasining dardi bilan azob uqubatda hayot kechirishi tushiniladi. Bunday holatlar esa, molning talofatidan ko‘ra yomonroqdir.

Hadisda kelgan farishtalarning duosi Qur’oni Karimdagi ushbu oyatlarga muvofiqdir: Ammo kimki (ato) bersa va taqvo qilsa. Va go‘zal(so‘z)ni tasdiq qilsa. Bas, Biz uni osonga muyassar qilamiz. Ammo kimki baxillik va istig‘no qilsa. Va go‘zal(so‘z)ni yolg‘onga chiqarsa. Bas, Biz uni qiyinga muyassar qilamiz. (Layl surasi 5-10 oyatlar).

Alloh barchamizni oyatlarini va Rosululloh sollallohu alayhi vasallamning hadislarini asl mohiyatlari bilan anglab yetishimizni oson qilsin.

 

Yusuf Qorozoviyning “Fataava

Muasira” nomli asaridan “Kulol-Qo‘rg‘on” jome’ masjidi imom xatibi Abduraxmanov Yah’yo tarjimasi

O‘MI Matbuot xizmati

 

 

 

Hadisi sharif
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Novosibirskda mehnat qilayotgan vatandoshlar uchun iftorlik tashkil etildi

26.02.2026   1038   4 min.
Novosibirskda mehnat qilayotgan vatandoshlar uchun iftorlik tashkil etildi

O‘zbekiston Bosh konsulxonasi diplomatlari tashabbusi bilan Marg‘ilon shahridagi “Said Jalolxon to‘ra” jome masjidi imom-xatibi Yunusxon Mamarasulovning Novosibirsk va Kemerovo shaharlariga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif davomida tashkil etilgan uchrashuvlarda Yunusxon domla Mamarasulov xalqimizning ijtimoiy-ma’naviy hayotida alohida ahamiyatga ega bo‘lgan, insonni ezgu amallarga undaydigan ushbu oylikni munosib o‘tkazish maqsadida bu yil yurtimizda keng ko‘lamli tayyorgarlik ishlari olib borilayotganini alohida ta’kidladi.

Yurtimizda mahalla ahli, jamoatchilik vakillari uy-joylar, masjid va madrasalarni obod qilish, keksalar va yordamga muhtoj insonlar holidan xabar olish, qo‘ni-qo‘shnilar, qarindosh-urug‘larga e’tibor va hurmat ko‘rsatish, Ramazon oyi bilan bog‘liq tadbirlarni uyushqoqlik bilan o‘tkazishga katta e’tibor qaratilayotgani e’tirof etildi.

Imom-xatib fuqarolarimiz, ayniqsa, yoshlarning asl islomga hech qanday aloqasi bo‘lmagan turli buzg‘unchi diniy oqimlarga kirib qolishiga yo‘l qo‘ymaslik masalasiga alohida to‘xtalib o‘tdi.

O‘zbekistonning Novosibirskdagi bosh konsuli Aslam Akbarov O‘zbekistonda “Ramazon – mehr-muruvvat, hamjihatlik va shukronalik oyi” shiori ostida ishlab chiqilgan, ehtiyojmand oilalar va og‘ir hayotiy vaziyatga tushib qolgan shaxslarga yordam ko‘rsatishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar haqida gapirdi.

Novosibirsk viloyati muftiysi Abdulhamid Shokirjonov bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvda ekstremistik ruhdagi g‘oyalarning kirib kelishiga yo‘l qo‘ymaslik, Novosibirsk va viloyat musulmon ummati tomonidan sof Islom arkonlarini himoya qilish bo‘yicha ko‘rilayotgan chora-tadbirlar, O‘zbekiston fuqarolarining mintaqa hayotidagi ishtiroki kabi masalalar atroflicha muhokama qilindi.

Rossiya tomoni O‘zbekistondan yetakchi imom-xatiblarni masjidlarda ma’ruzalar o‘qish va juma namozlarini ado etish uchun taklif etishni amaliyotga joriy etish muhimligini qayd etdi.

Yunusxon domla Mamarasulov Novosibirsk jome masjidida juma namozida ishtirok etdi. Mazkur masjid Sibir federal okrugi hududidagi eng yirik masjid bo‘lib, bu yerda 500 dan ortiq kishi, jumladan, ko‘plab vatandoshlarimiz ham ibodatini ado etadi.

Yurtimizdan tashrif buyurgan imom-xatib o‘z maruzasida barcha yig‘ilganlarni muborak Ramazon oyi bilan samimiy muborakbod etib, Ramazon oyining ezgulik, mehr-oqibat va ma’naviy birlik fasli ekaniga e’tibor qaratdi.

Shuningdek, u O‘zbekiston Prezidenti tashabbusi bilan mamlakatda muqaddas oyni munosib o‘tkazish uchun barcha shart-sharoitlar yaratilganini, mahallalarda obodonlashtirish, muhtojlarni qo‘llab-quvvatlash va xayriya tadbirlarini tashkil etish bo‘yicha ishlar olib borilayotganini ta’kidladi.

Kemerovo shahriga tashrif doirasida imom-xatibning Sibirdagi eng yirik madaniy majmua qurilishida ishlayotgan vatandoshlar bilan uchrashuvlari bo‘lib o‘tdi. U yerda hozirda ikki yarim mingdan ortiq O‘zbekiston fuqarolari faoliyat yuritmoqda.

Yurtdoshlarimiz nafaqat mashaqqatli mehnatlariga o‘z vaqtida haq to‘lanayotgani, balki ularga yaratilgan sharoitlar: uch mahal bepul ovqat, yotoqxona, tibbiy sug‘urta, ish beruvchi hisobidan barcha zarur hujjatlar bilan ta’minlanganidan mamnunligini bildirdi.

Bo‘lib o‘tgan muloqot chog‘ida hamyurtlarimiz O‘zbekistonning Novosibirsk shahridagi Bosh konsulxonasi bilan doimiy aloqalari va muntazam ravishda o‘tkazilayotgan sayyor konsullik qabullari tufayli migratsiya qonunchiligini buzish holatlari kuzatilmayotganini ta’kidladi.

O‘tkazilgan suhbatlar davomida imom-xatib yig‘ilganlarga xalqimizning ijtimoiy-ma’naviy hayotida alohida ahamiyatga ega bo‘lgan, insonni ezgu amallarga chorlaydigan ushbu oylikni munosib o‘tkazish uchun bu yil ham O‘zbekistonda katta tayyorgarlik ishlari olib borilayotganini ma’lum qildi. Bularning barchasi insonparvarlik tamoyillariga asoslangan tinchlik va osoyishtalik, millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik muhitini mustahkamlash, mamlakat taraqqiyoti, aholi farovonligini yuksaltirishga xizmat qilayotgani aytildi.

Imom-xatib Kemerovo masjidiga ham tashrif buyurib, u yerda muqaddas Ramazon oyida o‘z fikr va g‘oyalarini pok saqlash muhimligi haqida ma’ruza qildi.

“Said Jalolxon to‘ra” jome masjidi imom-xatibi Yunusxon domla Mamarasulov O‘zbekiston Bosh konsulxonasi tomonidan Novosibirsk shahridagi “Osiyo–Sibir” ulgurji-taqsimlash markazida mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan vatandoshlar uchun tashkil etilgan iftorlikda ishtirok etdi.  

Iftorlikda ikki yuzdan ortiq yurtdoshlarimiz qatnashdi. Imom-xatib o‘z nutqida Ramazon oyining ma’naviy mohiyatini ochib berdi, Qur’on suralaridan o‘qib, Islomning an’anaviy qadriyatlariga sodiq qolish muhimligini ta’kidladi.

Novosibirskda mehnat qilayotgan vatandoshlar uchun iftorlik tashkil etildi Novosibirskda mehnat qilayotgan vatandoshlar uchun iftorlik tashkil etildi Novosibirskda mehnat qilayotgan vatandoshlar uchun iftorlik tashkil etildi Novosibirskda mehnat qilayotgan vatandoshlar uchun iftorlik tashkil etildi Novosibirskda mehnat qilayotgan vatandoshlar uchun iftorlik tashkil etildi Novosibirskda mehnat qilayotgan vatandoshlar uchun iftorlik tashkil etildi
O'zbekiston yangiliklari