Ismlari Omir ibn Abdulloh ibn al-Jarroh ibn Hilol ibn Uhayb ibn Zabbat ibn Horis ibn Fihr bo‘lib, nasablari Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bilan Fihrda birlashadi. Milodiy 584 yili Makkada tavallud topgan. Tirikligida jannat bashorati berilgan o‘n saodatmand sahobaning biri, ya’ni Asharai Mubashsharadan. Abu Ubayda roziyallohu anhu baland bo‘yli, ochiq yuzli, ko‘rkam, gavdali, siyrak soqolli, yonoqlari bir oz bo‘rtib chiqqan, teran fikrli, muloyim, g‘oyat ixlosli inson bo‘lgan. Islom tarixida shijoatli, o‘ta jasur jangchi, buyuk sarkarda, odil, hayoli, ishonchli kishi sifatida tanilgan. Hijratning 18 (milodiy 639) yili Shomda tarqalgan bir kasallikdan O‘rdunda vafot etgan, qabri Amyo qishlog‘ida.
Orif AHMЕDOV,
Sirdaryo viloyati vakilligi xodimi
O‘MI Matbuot xizmati
Navoiy viloyati hududida joylashgan qadimgi Hazora qishlog‘idagi me’moriy yodgorlik – Deggaron masjidi VII–IX asrlarda qurilgan bino o‘rniga XI asrda bunyod etilgan.
Bu Navoiy viloyatida topilgan masjidlardan eng qadimgisi. Keyinchalik, masjid, sopol qozon yasovchilar mahallasi guzarida joylashgani uchun "Deggaron masjidi" deb nomlangan.
O‘rta asrlarda Hazora o‘rtacha shahar sifatida mashhur edi. Yonida esa bir kanal qazilgani eski arab manbalarida zikr etilgan. Shahar Buxoro vohasining "Ulkan cho‘l" bilan chegarasida qo‘riqlash funksiyalarini bajargan va "Kampir duvol" deb atalmish eski fortifikatsiya tizimiga kirgan.
Masjidning tashqi ko‘rinishi kub shaklida, usti gumbazlar bilan yopilgan, xona ichida pishiq g‘ishtdan to‘rt g‘o‘la (ustun) ishlangan. Qolgan devori xom g‘ishtdan tiklanib, yuzasi pishiq g‘isht bilan qoplangan. To‘rt rukn – ustun (diametri 128 sm) xonaqoh ichini devorsiz to‘qqiz qismga ajratgan. Markaziy qismi nisbatan yirikroq gumbaz bilan yopilgan. Boshqa qismlarga – bir tomonidan devorga, qarshi tomonidan ustunga tayantirib, yana sakkizta kichik gumbaz ishlangan. XX asrda masjidning janubiy va sharqiy devorlariga taqab sinchkor ayvon qurilgan. Ayvon ustunida binoning 1910 yili qayta qurilgani qayd etilgan. Keyinchalik ayvonlari vayron bo‘lgan.
Deggaron masjidi – islomiyat davrining Markaziy Osiyoda saqlanib qolgan qadimiy sajdagohi sifatida me’moriy o‘ziga xosligi va sodda salobati bilan diqqatga sazovor.
Oyina.uz