Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Avgust, 2026   |   14 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:20
Quyosh
05:44
Peshin
12:25
Asr
17:07
Shom
19:08
Xufton
20:28
Bismillah
27 Avgust, 2026, 14 Rabi`ul avval, 1448

Takfir – musulmon ummati birligiga rahna soluvchi tahdiddir!

23.05.2023   2787   6 min.
Takfir – musulmon ummati birligiga rahna soluvchi tahdiddir!

Bugungi kunda aksariyat musulmon mamlakatlarida jamiyatni ichidan tafriqa va fitnalar kelib chiqishiga sabab bo'layotgan ma'naviy tahdidlardan biri takfir hisoblanadi. Takfir hodisasining ilk ildizlari Ali (r.a.) davrida unga qarshi isyon ko'targan xorijiylar faoliyatiga borib taqaladi.

Horijiylar o'zlariga qo'shilmagan yoki ergashmagan barcha kishilarni, hatto ular musulmon bo'lsalar ham, kofir deb e'lon qilishgan. Katta gunoh qilgan musulmonlarni ham kofirga chiqarib, ularning avlodi, moli va jonini o'zlariga halol sanashgan. Ular o'z davrlarida Usmon ibn Affon (r.a.), Ali ibn Tolib (r.a.) kabi “xulofoi roshidinlar”ni ham kufrda ayblashgan. Taassufki, hozirgi kunda ham turli diniy mutassib va ekstremistik tashkilotlar yuqoridagi kabi islom ahkomlarini ko'r-ko'rona buzgan holda o'zlariga ergashmagan musulmonlarni va dunyoviy hokimiyatga nisbatan “kofir” deb asossiz hukm chiqarmoqdalar. Mutaassiblar shu yo'l orqali o'zlari muxolif sanagan odamlarning joni va moliga tajovuz qilishni, jamiyat va davlatga qarshi fitna qilishni shariat jihatidan “halol” qilib olishga, qotillik va bosqinchilik faoliyatini oqlab olishga harakat qiladi. Darhaqiqat, islom musulmon odamni kofirga chiqarishdan qaytaradi. Hanafiylik mazhabi va moturidiylik aqidasiga muvofiq, imonning sharti yakkaxudolikka til bilan iqror bo'lish, qalb bilan tasdiqlash sanaladi. Insonning imonini o'lchash imkoniyati boshqa insonda yo'q, chunki imon inson qalbida bo'ladi.

Shariatga ko'ra, qalbni faqat Alloh biladi. Shunga ko'ra, musulmon odamning imoni haqidagi hukmni yolg'iz Alloh chiqaradi. Bunga mazkur hadis dalil bo'ladi: “Payg'ambar (s.a.v.): “Uch narsa iymonning aslidandir: “Laa ilaaha illallohu” degan kimsaga tegmaslik. Gunohi tufayli uni kofirga chiqarmaymiz. Amali tufayli uni Islomdan chiqarmaymiz”, dedilar”. (Sunani Abu Dovud, 2532-hadis). Imom Buxoriyning “Sahih” asaridagi bir bob “Johiliyat ishlaridan bo'lib, kufr sanalmaydigan gunohlar bobi” deb nomlangani ham musulmon inson gunoh sodir etish bilan islomdan chiqmasligiga ishora qiladi. Katta (kabira) gunoh sodir etgan mo'min kishi, “Ahli sunna val-jamoa” e'tiqodiga ko'ra, qilgan ishini halol sanamas ekan, kofir bo'lmaydi. To'rt mazhab ulamolari ittifoqiga ko'ra, katta gunoh sodir etgan shaxs do'zaxda ham abadiy qolmaydi. Musulmonni kofirga chiqarishdan kelib chiqadigan xatarlar bois Qur'on va sunnatda birovlarni kofirga chiqarishdan qaytariladi. Musulmonlarni dinsizlikda ayblash mumkin emasligi haqida Imom Buxoriy rivoyat qilgan hadisda: “Rasululloh (s.a.v.): “Biror kishi o'z birodariga: “Ey kofir!”, – desa, bu so'z ikkalasidan biriga tegishli bo'ladi”, dedilar (ya'ni, agar kofirlikda ayblovchi haq bo'lsa, ayblanuvchi kofirligicha qoladi. Basharti haq bo'lmasa, u holda o'zi kofir bo'ladi)”, deb ta'kidlangan (Imom Buxoriy, 6103-hadis). Boshqa hadisda “Buzuq va kofir bo'lmagan odamni buzuq va kofir degan odamning o'zi kofir va buzuqdir”, deyilgan (6045-hadis).

Hanafiylik mazhabida imonning sharti yakkaxudolikka til bilan iqror bo'lish (shahodat kalimasi), qalb bilan tasdiqlash hisoblanadi. Islom ta'limotiga ko'ra, gunoh sodir etgan odam, agar qilgan ishini halol deb hisoblamasa, u kofir bo'lmaydi, balki gunohkor bo'ladi. Imom Abu Hanifa o'zining “Fiqhi akbar” asarida mazkur masalaga quyidagicha hukm bergan: “Biror musulmonni qilgan gunohi sababli kofirga chiqarmaymiz, garchi u kabira gunoh bo'lsa ham, basharti uni halol deb e'tiqod qilmagan bo'lsa”. Abu Ja'far at-Tahoviyning “Al-aqidatut-tahoviya” risolasida esa “Bizning qiblamizga qarab namoz o'qiguvchilarni musulmon sanayveramiz. Shart shuki, Muhammad (s.a.v.) keltirgan barcha ma'lumotlarni e'tirof etadigan bo'lsalar”, deyilgan. Dunyo ulamolari birovni kofir deyishdan oldin bu gap o'ziga qaytishi mumkin ekanini haqida ogohlantiradilar. Chunki islomda kofir bo'lishlik bilan o'ta xatarli holatlar yuzaga keladi: u bilan turmush o'rtog'i orasidagi nikoh buziladi; bolalari uning qaramog'idan chiqadi; vafot etsa yuvilmaydi, kafanlanmaydi, janozasi o'qilmaydi, musulmonlar qabristoniga ko'milmaydi va merosdan mahrum bo'ladi; o'sha holida o'lganda do'zaxi hisoblanadi. Shu sababli ulamolar birovni kofirlikda ayblashdan o'zlarini tiyganlar hamda boshqalarni ham bunday ishdan qaytarganlar. Mashhur hanafiy alloma, “Al-bahrur roiq” nomli asar muallifi Ibn Nujaym ta'kidlagan: “Agar kofir deyish uchun to'qson to'qqizta dalil bo'lsayu, kofir demaslik uchun birgina dalil bo'lsa, to'qson to'qqizni qo'yib, o'sha bir dalilni olish kerak”. Shuningdek, ulamolar kufr haqidagi umumiy fatvoni yakka shaxslarga tatbiq qilib yuborish shariatga zid ekanini ham ta'kidlaydilar. Misol uchun, “falon toifaga mansub kishilar kofir bo'ladi” degan fatvo chiqarish xato hisoblanadi. Aslida shariatga ko'ra, yakka shaxslarga nisbatan kufr fatvosini berishdan oldin so'rab-surishtirish, aniqlash va uning o'zi bilan bahs olib borib, o'ziga tan oldirish lozim hisoblanadi. Afsuski, ayrim yoshlarimiz Internet nasl-nasabi, diniy ma'lumoti, kimga xizmat qilish noma'lum kimsalarning ta'sirida vatandoshlari, hatto yaqinlarini dindan chiqqanlikda ayblayotgani juda xatarli holatdir.

Mazkur muammoning eng og'ir jihati shundan iboratki, o'z dindoshlari, yurtdoshlari va qavmi-qarindoshini kofirlikda ayblayotgan bu kabi yoshlar keyingi bosqichda “rahnamo” va “ustozlari” tomonidan go'yoki “hijrat”ga chiqish da'vosida Suriya, Afg'oniston kabi qurolli to'qnashuvlar ketayotgan o'lkalarga chorlanmoqda. Mazkur hududlarga borganlar esa begunoh odamlarni o'ldirish, bosqinchilik qilish, birovlarning uy-joyini egallab olish kabi islomda butkul harom qilingan qabih, gunohi kabira ishlarga qo'l urib, oxiroqibatda juvonmarg bo'lib ketmoqda. Ularga ergashib, beqaror hududlarga borib qolgan turmush o'rtoqlari, singil va farzandlarining ayanchli taqdirini “Mehr” operatsiyalari doirasida Vatanimizga qutqarib olib kelingan ojizalar va go'daklarning ko'z yoshlari va achchiq qismatida ko'rishimiz mumkin. Shu nuqtai-nazardan, yoshlarimizdan Internet va boshqa vositalar orqali tinch-osoyishta yashab kelayotgan musulmonlarni, ayniqsa, diniy ulamolarni kofirga chiqarib obro'sizlantirishga urinayotgan, davlat va jamiyatga qarshi fitna chiqarish, barqaror yurtni barbod qilish kabi gunoh ishlarga da'vat qilayotgan kimsalardan ogoh va ehtiyot bo'lishlari talab qilinadi.

Zangi ota jome masjidi imom-xatibi Ablakulov Luqmon

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   39447   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV

 

 

 

Maqolalar