Sayt test holatida ishlamoqda!
02 Aprel, 2026   |   13 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:45
Quyosh
06:05
Peshin
12:32
Asr
16:57
Shom
18:53
Xufton
20:07
Bismillah
02 Aprel, 2026, 13 Shavvol, 1447

Qur’on bilan davolanining

25.03.2018   22487   5 min.
Qur’on bilan davolanining

Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi va sallam 3 xil usulda davolanganlar:

  1. Tabiiy usul – dorivoru giyohlar bilan.
  2. Ruhiy usul – Qur’on va duolar bilan.
  3. Qo‘shimcha usul. Ushbu 2 usulni uyg‘unlashtirgan holatda – ham dorivor giyohlar ham ilohiy so‘zlar bilan. Masalan, suv va asaldan foydalanish – bu tabiiy davolash usuli. Agar bunga Qur’on oyatlaridan o‘qilsa – bu uyg‘unlashgan usul hisoblanadi.

Hozirgi kunda esa davolash 2 xil usulda:

  1. Shifokor ko‘rigi va shu asosda buyurilgan davolash. Avval shifokor bemorni ko‘rigdan o‘tkazadi, unga tashxis qo‘yadi va davolaydi. Bunga amal qilgan bemor sog‘ayadi. Ushbu usul arab tilida “Tibbul-jismani” deyiladi.
  2. Qur’on o‘qish ya’ni Allohning ilohiy so‘zlari va uning Rasulidan bizgacha yetib kelgan duolar bilan. Ushbu usul arab tilida “Tibbur-ruhani” deyiladi. Biz ushbu 2-usulni ko‘rib chiqamiz.

Eslatma:

Buni albatta yodda tutingki, ayniqsa ayollar davolanish maqsadida turli xil folbin, sehrgar, “ochib beruvchi” odamlarga borish ularning so‘zlariga ishonish va amal qilish dinimizda qat’iyan mumkin emas. Ular qurbonlik qilish, qora hayvonlarni so‘yish va qonini badanga surtish kerakligini aytib insonlarni aldashadi.

Inson o‘zining ruhiy kasalliklarini davolashda Qur’oni karimni yod olgan uni yaxshi o‘qiy oladigan va ushbu ishni yaxshi tushunadigan mutaxassisga  murojaat qilishi lozim.

  Qur’onning ta’siri:

Agar davolanish Qur’on, duolar bilan olib borilsa bemorda quyidagi belgilar paydo bo‘ladi:

  1. Aniq belgilar – yig‘lash, ovozni ushlay olmaslik, baqirish, jazavaga tushish va hokazo. Biz bu belgilarni bemorda yaqqol ko‘rishimiz va eshitishimiz mumkin.
  2. Yashirin belgilar: Qur’on o‘quvchi yuqoridagi belgilarni bemorda ko‘rmasligi mumkin, ammo bemor buni o‘zida his qiladi. Bunga bosh og‘rig‘i, nafas qisishi, bezovtalik, ko‘ngil aynishi va hokazolar kiradi.

Agar namozga va islom ahkomlariga rioya qiluvchi inson, ushbu aniq va yashirin belgilarni o‘zida sezmasa, Qur’on bilan davolanishi ixtiyoriy bo‘ladi va albatta bemor tajribali mutaxassis shifokorga murojaat qilishi lozim.

   Ammo namozni vaqtida ado etmaydigan, Allohning buyruqlariga beparvo bo‘lgan inson Qur’on bilan davolanish uchun bir necha bor borishi kerak. Ammo ushbu holatda ham bemorning ahvoli yaxshilanmasa, bu bemor ham mutaxassis shifokorga murojaat qilishi lozim. Kasallikni to‘g‘ri aniqlash va tashxis qo‘yish bemorni yaxshi davolash demakdir. Inson davolanishdan avval, uni nima bezovta qilayotgani, unga qanday shifokor kerak ekanligini aniqlab olishi va davolanishi kerak.

  Agar shifokor tashxis qo‘yishda qiynalsa yoki tibbiy muolajalarning foydasi bo‘lmasa bemorni Qur’on va hadislar orqali ruhiy holatni davolash talab etiladi.

 Davolanishda talab etiladigan qoidalar:

Olimlarning ta’kidlashicha, insonning ruhiy holatini davolash uchun 3 qoidasi bor:

  1. Qur’on o‘quvchi imonli Allohni taniydigan, uning kalomini, sifatlarini tushunuvchi bo‘lishi lozim.
  2. Shu bilan bir qatorda arab tilida yoki bemor tushunadigan tilda so‘zlashishi kerak.
  3. O‘quvchi va eshituvchi har qanday holatda ham, har qaysi kasallikni davosi faqat Yaratganning yordami bilan bo‘lishiga iqror bo‘lishi lozim. Ularning ko‘nglida davo faqat Allohning izni ila bo‘lishiga va boshqa hech qanday kuch ta’sir eta olmasligiga ishonch bo‘lishi shart.

Qur’on bilan davolovchi quyidagilarni yodda tutish kerak:

  • Iymonli, sog‘lom fikr yurita oladigan, kamchiliklardan holi, pok noqis bo‘lishi. Ushbu inson boshqa dinga ishonmasligi va boshqa diniy xulqqa ega bo‘lmasligi kerak. Aks holda bunday insonlarga davolanish uchun borish mumkin emas.
  • Jin, shayton va boshqalardan davolanish faqat Allohning so‘zlari, Qur’on bilan amalga oshiriladi. 
  • O‘quvchi jinlarning insonga ta’siri, ularning kelib chiqishi haqida tushunchaga ega bo‘lishi.
  • Nikoh qurgan, oilali bo‘lishi.
  • Pok, gunohdan yiroq bo‘lishi.
  • Allohning zikrida bo‘lishi va har doim pok, tahoratli holatda bo‘lishi.
  • O‘z ishini chin ko‘ngildan bajaruvchi Alloh yo‘lida insonlarga yordam beruvchi inson bo‘lishi.
  • Allohdan boshqa hech kimdan va hech narsadan qo‘rqmaydigan, o‘ziga ishonuvchan bo‘lishi.
  • Odamlarning ayb nuqsonlari, kamchiliklarini berkituvchi.
  • Har bir ishini Alloh roziligi uchun qiluvchi inson bo‘lishi lozim.

 

Nigina BOTIROVA

 tayyorladi

O‘MI Matbuot xizmati

Qur'oni karim
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

HOZIRJAVOBLIK qanday yaxshi ko‘makchi!

01.04.2026   2365   4 min.
HOZIRJAVOBLIK qanday yaxshi ko‘makchi!

Nafs odobi dars odobidan xayrliroqdir. 
 

Izoh. Ibrohim Naxa’iy deydi: “O‘tgan azizlar bir kishidan ilm olish uchun borar ekan, uch narsaga e’tibor qaratardilar: olimning salobatiga, namoziga va holatiga, keyin undan ilm olardilar. Ularning eng avval nazar soladigan jihati olim yoki muhaddisning odobi bo‘lardi.


Imom Ahmad rahimahullohning ilm majlislarida besh mingdan ortiq kishi jamlanardi. Shulardan besh yuztasi hadislarni yozib olar, qolganlar husni odob va samt – salobat va viqor hosil qilish ilmini o‘rganardilar”.


Ibn Muborak aytadi: “biz ko‘p ilmdan ko‘ra kamroq odobga muhtojmiz”. Ya’ni, odob ilmdan muhimroqdir. Ilmi ko‘p bo‘lgani bilan bilganiga amal qilmasa, bunday ilmdan foyda yo‘q. Amal ilmning guli bo‘lsa, mevasi odobdir. Shuning uchun, garchi kamroq bo‘lsa ham, natijasi amal bilan tugagan ilm amalsiz ko‘p ilmdan yaxshiroq. Ilmi ko‘p­u odobi yo‘q olimdan odamlar qochadi. Negaki, uning odobsizligi tolibi ilmlar va uning o‘rtasiga to‘siq bo‘ladi.


Hozirjavoblik qanday yaxshi ko‘makchi.


Izoh. Javobning o‘z o‘rnida, zudlik bilan, eng muvofiq tarzda yuzaga chiqishi hozirjavoblikdir. Bu xususiyat aksar tug‘ma bo‘ladi.


Abbosiy xalifalardan Horun ar­-Rashidning o‘g‘li Al-­Mo‘tasim billah hali yuzidan go‘daklik shirasi arimagan bola Fath ibn Hoqonning qo‘lidagi qimmatbaho toshni ko‘rib, unga: “Ey Fath, qo‘lingdagi tosh menikidan chiroyliroq ekan-­a?” – dedi. “Ha, ey mo‘minlar amiri, bu chiroyli toshni ushlagan qo‘l ham narigi toshni ushlab turgan qo‘ldan yaxshiroq-­da!” – deya javob berdi Fath. Yosh bolaning hozirjavobligi mo‘minlar amirini hayratga soldi va darhol unga sovg‘a va libos keltirishlarini amr qildi.


Lekin tajriba bilan ham hozirjavoblik malakasini hosil qilish mumkin. Ayniqsa, bitta sohani ipidan­ignasigacha to‘la egallagan insonlarda bu holat ko‘proq kuzatiladi. Alloh ato etgan aql, fahm­farosat, jiddu jahdni o‘zi qiziqqan soha, kasb­hunarga cheksiz sadoqat bilan yo‘naltirishda charchamagan kishiga ayni ne’mat tuhfa etiladi.
 

Abu Hanifaning shogirdi Imom Muhammad xolasining o‘g‘li Kisoiyga, ya’ni nahv ilmining mashhur olimiga:

– Shunday xotirang bo‘laturib, nega fiqh ilmi bilan shug‘ullanmaysan? – dedi.

– Kishi bir ilmni puxta bilsa, o‘sha bilimi uni boshqa ilmlarda ham to‘g‘ri yo‘lga boshlaydi, – dedi Kisoiy. Shunda Muhammad aytdi:

– Unday bo‘lsa, senga fiqh ilmidan bir masala aytaman, javobini nahv ilmidan chiqarib ber­-chi.

– Ayting, – dedi Kisoiy.

– Sajdai sahv qilgan yo qilmaganini unutgan kishiga sajdai sahv vojib bo‘ladimi? – so‘radi Muhammad.

Kisoiy ozgina o‘ylaganidan so‘ng: – Unga sajdai sahv vojib emas, – dedi.

– To‘g‘ri aytding, bu javobni nahv ilmining qaysi qoidasidan chiqarding? – qiziqib so‘radi Imom Muhammad, shunda Kisoiy:

– “Kichraytirilgan ism qayta kichraytirilmaydi” (masalan, “quyoncha” so‘zini yana kichraytirish uchun “quyonchacha” deyilmagani kabi) degan qoidadan, – dedi.

Xoh tug‘ma bo‘lsin, xoh kasb etib hosil qilingan bo‘lsin, hozirjavoblik aksar holatda insonga eng yaxshi ko‘makchidir!

Odobsiz aql sharmandalik, aqlsiz odob halokatdir.


Izoh. Odob va aql bir­birini taqozo etuvchi kuchlardir. Shuning uchun aytilgan: “Aqlsizda odob, odobsizda aql yo‘q”.

Aliy roziyallohu anhu deydi: “Har bir narsa aqlga muhtoj, aql esa odobga muhtoj, aql va odobdan boshqa har qanday qadr-­qiymatning chegarasi bor”.

Ibn Abbos roziyallohu anhu aytadi: “Odob talabida bo‘l, chunki odob aqlga ziyodalik, muruvvatga dalil, yolg‘izlikda ulfat, g‘ariblikda hamroh, faqirlikda mol-davlatdir”.

Hasan Basriy rahimahullohdan manfaati eng ko‘p odob haqida so‘raldi. Shunda u dedi: “Dinda faqihlik, dunyoda zohidlik va zimmangdagi haqlarni Alloh uchun tanish”.


Rashid ZOHID tarjimasi, 

“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 2-sonidan

http://hidoyatuz.taplink.ws

O'zbekiston yangiliklari