Hozir sizdan: “Oyog‘ingiz tagida yer bormi?” yoki “Tepangizda osmon bormi?” deb so‘rashsa siz hech ikkilanmay: “Ha”, deb javob berasiz. Alloh taologa ishonchimiz ham shunday kuchli bo‘lishi kerak. Kimdir sizdan: “Alloh taolo sizni ko‘rib turibdimi?” deb so‘rasa, ishonch va qat’iylik bilan “Ha” deb javob bera olishingiz kerak.
Keling, sizga misol tariqasida bir hikoya so‘zlab beray. Bir kuni ikki do‘st sayohatga chiqishibdi. Ulardan birining ko‘zi ojiz ekan. Kech kirganida ular dam olish uchun bir yerda to‘xtashibdi. U yer havosi huddi dengiz bo‘yidagidek kunduzi juda issiq, kechasi esa sezilarli darajada sovuq bo‘lar ekan. Tong otgach, do‘stlarning sog‘lomi yegulik topib kelgani ketibdi. Ko‘zi ojizi esa yon-atrofni qo‘li bilan paypaslab, qattiq narsani tutibdi. Sovuqda toshday qotib yotgan ilon ekan. Haligi odam ajoyib tayoq topib oldim deb o‘zida yo‘q xursand bo‘lib turgan paytda do‘sti biroz yegulik olib kelibdi. U ilonni ushlab o‘tirgan do‘stiga baqirib, qo‘lidagi ilonni darhol tashlashini so‘rabdi. Ko‘zi ojiz kishi esa do‘stim menga hasad qilyapti deb o‘ylab ilonni mahkam ushlab olib bermayman deb turib olibdi. Do‘sti uning qo‘lidagi tayoq emas, ilon ekanini va uni zudlik bilan tashlab yuborishga harchand undasa ham, ko‘ndira olmabdi.
Xullas, ikkalasi yana yo‘lga chiqishibdi. Kun chiqib harorat ko‘tarilgach, ko‘zi ojiz kishining qo‘lidagi “tayoq” sekin o‘ziga kela boshlabdi. Nihoyat yetarlicha isinib, kuchga kirgach, ko‘zi ojizni chaqibdi...
Olamlarga rahmat bo‘lib kelgan Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Merojga ko‘tarilganlarida do‘zaxning dahshati-yu, jannatning go‘zalligini o‘z ko‘zlari bilan ko‘rganlar. Bizni do‘zax sari yetaklaydigan ishlardan qaytarganlar. Afsus, ba’zilar o‘zi ko‘rmagani bois qaysarlik qiladi, oqibatini o‘ylamaydi. Alloh taolo kech bo‘lmasidan ko‘zlarimizni ochsin, hidoyatga boshlasin, yaxshi, ezgu amallarni bardavom qilishga muvaffaq aylasin.
Dilafro‘z SALOHIDDIN qizi tayyorladi.
Madina shahri Islom tarixida bir nechta nomlar bilan atalgan. Ulardan eng mashhurlaridan biri “Toyyiba”dir.
Islomdan oldin shahar Yasrib deb atalgan. Bu nom “ayblash” va “yomonlash” kabi ma’nolarni anglatadi.
Muhammad sollallohu alayhi vasallam shaharga hijrat qilganlarida, unga yangi nom berdilar. U zot alayhissalom shaharni “go‘zal” va “poklangan” ma’nosini anglatuvchi “Toyyiba” deb atadilar.
Shuningdek, Toyyibaga yaqin bo‘lgan va o‘xshash ma’noni anglatuvchi “Toba” nomi ham ushbu shahar uchun ishlatilgan.
Madinada topilgan VIII asrga oid qoyatosh yozuvida shahar Toyyiba nomi bilan atalgan. Bu esa ushbu nom Islomning ilk asrlaridanoq qo‘llanib kelinganini ko‘rsatadi.
Toyyiba bilan bir qatorda, shahar muayyan tarixiy jihatlarini aks ettiruvchi yana bir necha nomlar bilan ham tanilgan:
| Nomi | Ma’nosi |
| Madina | Shahar |
| Madinatu Nabiy | Payg‘ambar shahri |
| Madinai Munavvara | Munavvar shahar |
| Dorul Hijra | Hijrat diyori |
Po‘latxon Kattayev,
Toshkent islom instituti katta o‘qituvchisi