Har bir balog'atga etgan aqli raso musulmon uchun dastlab sog'lom aqidani o'rganishi farz bo'ladi. Shuningdek, Islomni qabul qilgan kishiga ham amaliy hukmlarni o'rgatishdan oldin sog'lom aqida hukmlari o'rgatiladi. Bunga Imom Muslim rivoyat qilgan quyidagi hadis dalildir. Payg'ambarimiz sollalllohu alayhi vasallam Muoz ibn Jabal roziyallohu anhuni Yamanga yuborayotganlarida bunday deganlar:
إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ فَلْيَكُنْ أَوَّل مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَة اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِى يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ
“Siz ahli kitob bo'lgan qavmga boryapsiz, ularni avval chaqiradigan narsangiz Alloh azza va jallaga ibodat qilish bo'lsin. Qachon Allohni tanisalar, Alloh ularga bir kecha-kunduzda besh vaqt namoz farz qilganini xabar bering”.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ushbu hadislarida musulmon kishi eng avval to'g'ri aqidani o'rganishi lozimligini xabar berganlar.
Sog'lom aqida Islom dinining asosi bo'lgani uchun Rasululloh sollallohu alayhi vasallam payg'ambar etib yuborilganlaridan so'ng deyarli o'n uch yil davomida u zotga, asosan, aqidaga taalluqli hukmlar vahiy qilingan.
Ulamolar “Sog'lom aqidani qisqacha qilib Alloh taologa, farishtalariga, kitoblariga, payg'ambarlariga, oxirat kuniga, qadarning yaxshisi ham, yomoni ham Allohdan ekaniga va o'lgandan so'ng qayta tirilishga iymon keltirishdir”, deb tushunish mumkin, deganlar.
Mazkur narsalarga qat'iy ravishda ishonish sog'lom aqidaning asoslari bo'lib, iymon keltirish lozim bo'lgan barcha narsalar mazkur asoslardan kelib chiqadi.
Bayon qilingan ushbu aqida turli zamonlar va makonlar tufayli o'zgarmagan, yuborilgan barcha payg'ambarlarda farqlanmagan yagona qat'iy e'tiqoddir.
Sog'lom aqidaning avvali Alloh taoloning borligiga, birligiga va komil sifatlar bilan sifatlanganiga iymon keltirish hisoblanadi. Musulmon kishi nomusulmon kishidan “Ashhadu an la ilaha illalloh” (Allohdan o'zga ma'bud yo'qligiga guvohlik beraman) deb shahodat kalimalarini aytishi va ularning taqozosiga ko'ra hayot kechirishi bilan ajralib turadi. Ushbu guvohlik berish musulmonlikning asosi hisoblanib, musulmon kishining hamma qarashlari mazkur asos ustiga quriladi.
Shunga ko'ra, sog'lom aqida mo'minning hayotida mislsiz ahamiyatga egadir:
– sog'lom aqida mo'min banda va Alloh taolo o'rtasidagi aloqaning mohiyati nimadan iboratligini tushuntirib beradi. Ulamolar sog'lom aqidali musulmonning tasarrufi qanday bo'lishiga quyidagicha misol keltirganlar. “Bir kishiga do'sti ma'lum miqdorda mablag' berib uni qayerlarga sarflashini tayinlasa, do'sti mazkur joylarga ortiqcha qiynalmasdan, ichi achishmasdan sarflaydi. Chunki unda qo'lidagi mablag' to'g'risida “bu mablag' mening shaxsiy molim emas, mening qo'limda turgan omonatdir, men uni faqatgina egasi tayinlagan joylarga sarflovchiman xolos” degan sog'lom aqidasi bo'ladi. Shu ma'noda sog'lom aqidali mo'min kishi o'zidagi barcha narsalarni Alloh taoloning unga bergan omonati deb biladi. Molidan zakot yo ushr yoki etim-esirlarga biror ehson qilar ekan, o'z yonidan berayotgandek og'rinib emas, balki zimmasidagi omonatini ado etayotganidan xursand bo'lib sarflaydi. Bu esa undagi sog'lom aqidaning samarasi hisoblanadi;
Demak, dunyoda baxtli hayot kechirib, oxiratda jannatga kirishni xohlagan inson, albatta, sog'lom aqidani o'rganishi va uning taqozosiga ko'ra yashashi lozimdir.
Imom Buxoriy nomidagi
Toshkent islom instituti
“Aqoid va fiqhiy fanlar” kafedrasi
katta o'qituvchisi Abdulqodir domla Pardayev
Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz.
Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:
* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...
*** ENG muhimi: yo‘qotib qo‘yishdan oldin ularning QADRIGA yetish !!!
a s o s v a n ye g i z l a r i d a
Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz.
Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!
Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!
Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!
Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!
Ibrohimjon domla INOMOV