“Ulardan keyin (dunyoga) kelganlar ayturlar: “Parvardigoro, bizlarni va bizlardan ilgari imon bilan o‘tganlarning gunohlarini kechir. Qalblarimizda imon keltirganlarga nisbatan nafrat paydo qilma! Parvardigoro, Sen mehribon va rahmlisan!” (Hashr, 10)
Bu oyati karimadan oldingi oyatlarda muhojir va ansorlarning sifatlari zikr etilgan. Bu oyatda esa ulardan so‘ng qiyomatgacha dunyoga keladigan musulmonlarning sifatlari qanday bo‘lishi lozimligi bayon etilgan.
“Ulardan keyin (dunyoga) kelganlar”dan murod tobeinlar va qiyomatgacha keladigan musulmonlardir.
Mus’ab ibn Sa’d aytadi: “Musulmonlar uch rutbadadir. Ikki rutba o‘tgan, faqat oxirgi bir rutba qolgan – ana shu rutbada bo‘lishingiz siz erisha oladigan eng katta yutuqdir”.
Bu oyat sahobalarni yaxshi ko‘rish vojibligiga dalildir. Shuning uchun ahli sunnat val jamoatda bo‘lgan kishi sahobalardan birortasini so‘kmaydi, ularni yomon ko‘rmaydi va ahli qibladan hech kimni kofirga chiqarmaydi.
“Parvardigoro! Bizlarni va bizlardan ilgari imon bilan o‘tganlarning gunohlarini kechir!”
Oysha onamiz roziyallohu anho bunday degan ekanlar: «Men Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning: “Bu ummat keyingilari oldingilarini la’natlamagunicha yo‘q bo‘lmaydi” deganlarini eshitganman» (Ibn Kasir bu hadisni Bag‘aviydan rivoyat qilib keltirgan).
Demak, o‘tgan buyuk zotlar allomai zamonlarni behurmat qilish, ularni la’natlash ummatning halokatiga sabab bo‘lar ekan.
«Ibn Umar roziyallohu anhu aytadilar: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning bunday deganlarini eshitganman: “Sahobiylarimni so‘kayotganlarni ko‘rsangiz “Sizlarning yomonlaringizni Alloh la’natlasin!” deb ayting” (Imom Termiziy rivoyati).
Sha’biy aytadi: “Yahudiylar va nasroniylar rofiziylardan* bitta xislati bilan ustun turishadi – yahudiydan “millatingizning eng yaxshilari kimlar?” deb so‘rasangiz, darhol “Musoning (alayhissalom) as'hobi”, deb javob berishadi. Nasroniylarga shu savol berilsa, hech ikkilanmay “Isoning (alayhissalom) as'hobi”, deyishadi.
Rofiziylardan “Millatingiz orasida eng yomonlari kimlar?” deb so‘rasangiz, “Muhammadning (alayhissalom) as'hobi”, deb javob berishadi. Holbuki, ular sahobiylar haqiga mag‘firat so‘rashga buyurilgan”.
“Qalblarimizda imon keltirganlarga nisbatan nafrat paydo qilma!” Oyati karimada hozirgi kunimizda g‘oyat dolzarb bo‘lib turgan masala yechimi bayon qilingan. Bu nafrat har qanday kelishmaslik, fitna, parokandalik bois qalbda paydo bo‘ladigan nafratdir.
Bu oyat mo‘minlarni bir-birlariga nafrat qilmaslikka buyuradi. Bu ilohiy farmonga to‘liq amal qilinsa, insonlar orasida do‘stlik, birodarlik qaror topadi.
Alloh taolo qalbimizda mo‘minlarga nisbatan nafrat paydo bo‘lishidan saqlasin.
Qurtubiy tafsiri asosida
No‘mon ABDULMAJID
tayyorladi.
O‘MI Matbuot xizmati
* Rofiziylar (arabcha “rofiz” – tark etish, rad etish, maslagidan qaytish ma’nolarida) – o‘rta asrlarda izchil Islom yo‘lidan chetga chiqqan oqimlar, xususan, shialar (Abu Bakr va Umarning (roziyallohu anhum) xalifalik huquqini rad etganlari uchun) rofiziylar deb atalgan. Keyinchalik hazrat Alini (roziyallohu anhu) ilohiylashtirish tarafdorlari bo‘lgan firqalar (xususan, ismoiliylar) shu nom bilan atalgan. Umumiy ma’noda “rofiziylar” atamasi imomiylar, alaviylar va zaydiylarga nisbat beriladi (“Islom ensiklopediyasi”).
Insonga mehr ko‘rsatish, muhtojning holidan xabar olish, bemorga tasalli berish va ehtiyojmandlarga ko‘mak qo‘lini cho‘zish xalqimiz ma’naviyatining azaliy fazilatlaridandir. Islom ta’limotida ham saxovat, mehr-oqibat va inson qadrini ulug‘lash eng ulug‘ amallardan biri sifatida e’tirof etilgan. Chunki bir insonning ko‘nglini ko‘tarish, uning qalbiga umid va ishonch bag‘ishlash jamiyatda mehr-muhabbat, hamjihatlik va totuvlikni mustahkamlaydi.
Shu ezgu qadriyatlarni hayotga tatbiq etish, aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash va yurtdoshlarimiz qalbida mehr-shafqat tuyg‘ularini yanada kuchaytirish maqsadida 2026 yil 13 avgust kuni Samarqand viloyati Urgut tumanida keng ko‘lamli ma’naviy-ma’rifiy hamda xayr-saxovat tadbirlari o‘tkazildi.
Mazkur xayrli tadbirlarda Samarqand viloyati bosh imom-xatibi vazifasini vaqtincha bajaruvchi Nursultonxon domla Abdumannonov, viloyat bosh imom-xatibi o‘rinbosari Xayrullo domla Sattarov, VAQF xayriya jamoat fondi Samarqand viloyati filiali rahbari Yoqubjon domla Mansurov, uning o‘rinbosari A.Sultonov, shahar va tuman bosh imom-xatiblari, «Haj–2026» ziyoratchilari, mahalla faollari va nuroniylar ishtirok etdilar.
O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan ushbu xayrli aksiya doirasida ijtimoiy himoyaga muhtoj, kam ta’minlangan va boquvchisidan ayrilgan 300 ta oila holidan xabar olindi. Ularning xonadonlariga tashrif buyurilib, turmush sharoitlari o‘rganildi, oilalarga zarur oziq-ovqat mahsulotlari yetkazib berildi.
Tashriflar davomida bemor va keksalarning holidan xabar olinib, ular bilan samimiy suhbatlar o‘tkazildi. Ularning haqqiga shifo, xonadonlariga fayzu baraka, yurtimizga tinchlik-xotirjamlik tilab duolar qilindi. Zero, muhtojning ko‘nglini ko‘tarish va uni yolg‘iz emasligini his ettirish ham insonparvarlikning yuksak ko‘rinishidir.
Shu bilan birga, hayotida turli ijtimoiy qiyinchiliklarga duch kelgan hamda yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolish xavfi mavjud bo‘lgan ayrim fuqarolar bilan yakka tartibda muloqotlar tashkil etildi. Suhbatlarda sof e’tiqod, oila muqaddasligi, farzand tarbiyasi, halol mehnat, Vatanga sadoqat, milliy va diniy qadriyatlarga hurmat, shuningdek, turli buzg‘unchi g‘oyalarga nisbatan ma’naviy immunitetni mustahkamlash masalalari hayotiy misollar asosida tushuntirildi.
Tadbirlar doirasida Urgut tumanidagi jome masjidlarda peshin namozidan so‘ng ma’naviy-ma’rifiy uchrashuvlar ham o‘tkazildi. Ularda mehr-oqibat, qo‘ni-qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash, yoshlarni milliy va diniy qadriyatlarga sodiqlik ruhida tarbiyalash, oila tinchligini asrash, jamiyatda o‘zaro hurmat va ahillik muhitini qaror toptirish kabi dolzarb mavzular atroflicha yoritildi.
Uchrashuvlar yakunida mamlakatimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi, Vatanimiz ravnaqi va yosh avlodning ilmli, odobli hamda vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishi haqida xayrli duolar qilindi.
Bugun yurtimizda inson qadrini ulug‘lash, aholining ehtiyojmand qatlamlarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, jamiyatda mehr-saxovat va o‘zaro g‘amxo‘rlik muhitini qaror toptirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Urgut tumanida o‘tkazilgan mazkur xayrli tadbirlar ham ana shu ezgu maqsadlarga xizmat qilib, aholi o‘rtasida hamjihatlik, bag‘rikenglik va insonparvarlik tuyg‘ularini yanada mustahkamladi.
Mehr bor joyda ishonch, saxovat bor joyda baraka, inson qadri ulug‘langan jamiyatda esa tinchlik va farovonlik qaror topadi. Ana shunday ezgu amallar xalqimiz o‘rtasidagi birdamlik rishtalarini mustahkamlab, yurtimizning yanada obod va fayzli bo‘lishiga xizmat qiladi.
Samarqand viloyati vakilligi matbuot xizmati