Istig‘for va uning foydalari
Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan rivoyat qiladi: “Kimda-kim ko‘p istig‘for aytsa, Alloh o‘sha (banda) uchun har qanday g‘am-tashvishdan qutulish, tanglikdan chiqish yo‘lini (paydo) qiladi, uni o‘zi o‘ylamagan tomondan rizqlantiradi” (Abu Dovud, Ahmad, Tabaroniy, Hokim rivoyat qilgan ).
Gunoh banda boshiga g‘am-tashvish keltiradi. Turli muammolar, dilxiraliklar gunohlar tufayli paydo bo‘ladi. Mana shu muammoning davosi tavba, istig‘fordir.
Faraz qiling: bir odam boshiga og‘ir musibat tushdi, kutilmaganda boshi berk ko‘chaga kirib qoldi. Nima qilishni bilmayapti. Mana shunday paytda istig‘for asqatadi. Banda “Astag‘firulloh, astag‘firulloh”, deb Allohga yukinsa, Mehribon Parvardigor unga yordam beradi. Alloh ne’matlariga shukr qilgan, Unga hamdu sano, istig‘for aytgan bandani qiyin damlarda ko‘maksiz qoldirmaydi.
Tirikchilik masalasida qandaydir muammoga duch kelganda ham istig‘for aytiladi. Ja’far Sodiq shunday degan ekan: “Kimning rizqi (kelishi) kechiksa, istig‘for aytishni ko‘paytirsin ”.
Oylik maoshi kechikayotgan, savdosidan baraka ko‘tarilgan odam istig‘for aytsa, ishlari yurishib ketadi. Alloh ko‘p istig‘for aytgan bandani xayoliga kelmagan tomondan rizqlantiradi.
Qarzga botgan yoki birovga qarz berib, pulini ololmay yurgan odam ham istig‘for bilan murodiga yetadi.
Agar oilada notinchlik bo‘lsa, er-xotin o‘rtasida kelishmovchilik chiqsa yoki farzandlar itoatsizlik qilib, kattalar gapini ikki qilsa, istig‘for aytiladi.
Ba’zida insonning moddiy holati yaxshi bo‘lsayam negadir qalbi bezovta bo‘laveradi, puli bor, oshna-og‘aynilari, tanish-bilishlari bisyor, negadir qalbi notinch. Mana shunday paytda ham istig‘for aytilsa, ko‘ngildagi g‘ashlik ariydi. Ko‘p istig‘for aytgan inson o‘zini ancha yengil his qiladi. Chunki har safar istig‘for aytilganida dildagi qora dog‘lar yuviladi, dilxiralik barham topadi.
Boymi, kambag‘almi, yoshmi, qarimi, har bir inson istig‘for aytishga muhtoj. Sababi oddiy: inson ojiz va zaif. Hayotda har qanday muammoni changal-changal pul bilan, kazo-kazo tanish-bilishlar bilan hal etib bo‘lmaydi. Dunyoda pul bilan ham bitmaydigan ishlar juda ko‘p.
Xullas, istig‘for aytib qiyin vaziyatlardan chiqib ketish, muammolarni hal etish mumkin. Alloh bizga shunday imkoniyat bergan. Buning uchun Allohga hamdu sanolar aytamiz.
"Istig‘forning 40 xosiyati, Salavotlar" kitobidan
O‘MI Matbuot xizmati
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi
Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.
Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.
“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.
Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.
Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.
Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.
Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.
“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.
Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.
Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
- «
- »