Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Avgust, 2026   |   15 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:21
Quyosh
05:45
Peshin
12:24
Asr
17:06
Shom
19:07
Xufton
20:26
Bismillah
28 Avgust, 2026, 15 Rabi`ul avval, 1448

Munosabat: mo‘minlik hushyorlik demakdir

28.11.2017   9949   5 min.
Munosabat: mo‘minlik hushyorlik demakdir

Axborot oqimi mayin shabadadek, esib turgan pallalarda mana bunday muloyim xabarlar eshitardik va ko‘nglimiz chog‘ bo‘lib, ularning ta’sirida bir necha kun to‘lqinlanib, ezgu ishlarga chog‘lanib yurar edik: bu ayol necha yil xasta yotgan qaynonasining xizmatini qilib, uning duosini olgan. Shuning uchun ham tuproq ushlasa oltin bo‘lyapti; falonchi bobo o‘g‘lining buyragi kasalligini eshitib, unga o‘zining bitta buyragini bergan. Allohning marhamatini qarangki, ota-bola soppa-sog‘, bir-biriga qo‘ldosh bo‘lib yashab yuribdi; anavi kelinchakka tug‘ruqxonada do‘xtirlar yo sizni, yo bolani saqlab qola olamiz deyishganda, bolani saqlab qoling, deya o‘zining jonidan kechib do‘xtirlarga yolvorgan ekan. Hali o‘zi ko‘rmagan chaqalog‘i uchun hech ikkilanmay yosh jonidan kechgan kelinchakka do‘xtirlar ham qoyil qolibdi. Ana bolasi ham soppa-sog‘, o‘zi ham salomat – Allohning oldida ham, bandaning oldida ham yuzi yorug‘.  

Axborot oqimi dovulga aylangach, bir-biridan qo‘rqinchli xabarlar eshitib, nima balo yer o‘z o‘qidan chiqib ketdimi yoki bular oxirgi zamon alomatlarimikan, deya xavotirga tusha boshladik: Farg‘onada kelin qaynonasi urib o‘ldirib qo‘ydi, Surxondaryoda ota o‘g‘lini pichoqlab o‘ldirdi, Toshkentda Singapur instituti talabasi bolasini hojatxonaga tashlab ketdi.

Bunday noxushliklar qayerda, qaysi millat orasida bo‘lyapti deng; qotillik nima, vahshiylik nima bilmagan, faqat va faqat yaxshilikni, ezgulikni sog‘inib kelgan, ko‘tarilgan qo‘llari birovning qulog‘idan cho‘zib qo‘yishga emas, xayrli duolar uchun ochilgan, bandaga ozor yetkazmoq nimaligini tushida ham ko‘rmagan O‘zbekistonda, o‘zbek xalqi orasida yuz beryapti.

Xalqimizda shu vaqtga qadar biror kelin bexosdan qaynonasiga balandroq ovozda gapirib qo‘ysa, u odobsiz kelin sifatida muhokama qilinar va o‘zi qilgan ishidan uyalib qolganidan xiyla vaqt vaqt ko‘cha-ko‘yga ham chiqolmay, elga aralasha olmay qolar edi.

Bolasi dunyoga kelganda sevinib, do‘stlariga suyunchi oshlari qilib bermagan, farzandiga tumov tegsa, tunlari bilan mijja qoqmay boshida o‘tirib chiqmagan, o‘g‘li harbiy xizmatga borganda, oliy o‘quv yurtiga o‘qishga kirganda bundan sevinmagan, faxrlanmagan ota bormi! Axir farzand otaning jismining bir parchasi emasmi?.. farosati bor odam o‘zining tanasiga tig‘ tekkizishga rozi bo‘ladimi?

Qiz bolaning nomusidan boshqa nimasi bor? Shuning uchun ham ayol zoti umr bo‘yi nomusini himoya qilib yashaydi. Nomusini boy bergan kuni hamma narsasidan mosuvo bo‘ladi. O‘lganning ustiga tepgandek, o‘rtada farzand paydo bo‘ladi. Benomus ayolning insoniylik xislatlaridan ham mahrum bo‘lishi shunda namoyon bo‘ladiki, iffatli ayol farzandi uchun jon fido qilsa, benomus iffatsizligini yashirish uchun o‘z farzandini qurbon qiladi.

Bunday noxushliklarning oldini olishga butun jamiyat birlashib harakat qilmasak, bu kabi xabarlar ko‘payib boraversa, odamlarning diydasi qotib o‘rganib qoladi. Bora-bora qotilliklaru yovuzliklar ko‘z oldida sodir bo‘lsa ham befarqlarcha tomosha qilib turaveradi. Vaholanki Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Bir kimsa bir qavm orasiga kirib, osiyliklar sodir etsa-yu, ular uni qaytarishga qodir bo‘la turib qaytarmasalar, Alloh ularga o‘limlaridan oldin o‘sha kimsa tufayli azob yuboradi”, deganlar (Abu Dovud rivoyati).

Muhtaram Prezidentimiz  15 noyabrda o‘zi bosh bo‘lib o‘tkazgan videselektor yig‘ilishida ham aynan shu – befarqlikdan, loyqaydlikdan qochib faol va hushyor insonlar bo‘lishimiz zarurligini ta’kidladi. Zotan, musulmonning kishi befarq bo‘lishi mumkin emasligi shariatimizda ham ko‘p va xo‘b aytilgan.

Yuqorida misol tariqasida aytib o‘tilgan uchta qotillik diniy va milliy qadriyatlarimizdan uzoqlashib ketgan oilalarda yuz bergan. Bunga hammaning aqli yetib turibdi. Yana aqlimizni shunga ham ishlataylikki, biz agar ana shu ikkisini mahkam ushlasak va biz tutib turgan arqondan yoshlarimizning ham mahkam tutishiga erishsak, ko‘ngilsizliklar o‘z-o‘zidan barham topib, kunlarimiz nurafshon bo‘laveradi, bunga shubha yo‘q. Chunki bu sinovdan o‘tgan usul. Avvalgilarni yuksakliklarga ko‘targan narsa keyingilarni ham ko‘taradi. Ajdodlarimiz diniy-milliy qadriyatlarimizga qat’iyan amal qilib yashagan kezlarda millat yuksalgan, xorazmiylar, beruniylar, ibn sinolar... chiqib  Milliy uyg‘onish yuz bergan va yana shunday bo‘lajak, inshaalloh!

Binobarin, yurtboshimiz, hukumatimiz va idoramiz rahbariyatining orzu-istagi va sa’y-harakati ham shu o‘zi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati

 

 

 

 

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi

14.08.2026   45840   3 min.
Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi

Marg‘ilon – Farg‘ona vodiysining eng qadimiy va o‘ziga xos shaharlaridan biri. Uning tarixini faqat me’moriy obidalar, qadimiy ko‘chalar yoki mashhur hunarmandchilik an’analari bilangina emas, balki asrlar davomida xalq e’zozida bo‘lib kelayotgan ziyoratgohlarsiz ham tasavvur etib bo‘lmaydi, xabar bermoqda O‘zA.

Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.

Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.

Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.

Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.

Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.

Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.

Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari