Xalqaro ekspertlar dunyo miqyosida global tarmoqqa murojaat qiladigan yoshlarning 38 foizi zo‘ravonlik ruhidagi, 26 foizi millatchilik xarakteridagi saytlarga muntazam kirib turishini tasdiqlamoqda. Bugun hayotimizni internetsiz tasavvur etish qiyin. Undan har kim o‘z bilganicha foydalanadi: birov bilim olish uchun, kimdir yangiliklardan boxabar bo‘lib turish maqsadida, yana kimdir bekorchilikdan, bemaqsad nima to‘g‘ri kelsa shuni ko‘rib, tomosha qilib o‘tiradi. Eng yomoni ham shunda, ya’ni internetga bemaqsad kirishda. Mutaxassislarning ma’lumotiga ko‘ra, global tarmoqda o‘z joniga qasd qilishni targ‘ib qiluvchi 9 ming, shahvoniy mazmundagi 4 mingdan ziyod sayt mavjud, aksariyat kompyuter o‘yinlari orqali zo‘ravonlik va yovuzlik targ‘ib qilinmoqda. Ayni vaqtda internetdan foydalanadigan bolalar va o‘smirlarning katta qismi pornografik mazmundagi manbalar ta’siriga tushib qolmoqda.
Huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari tomonidan mamlakatimiz hududiga ushbu mazmundagi videolavhalarni olib kirilishi holatlariga chek qo‘yilmoqda.
Davlat bojxona qo‘mitasi hamda uning xududiy organlari tomonidan bojxonaga oid qonunbuzarliklarni oldini olish va unga chek qo‘yish maqsadida qator tadbirlar amalga oshirilmoqda. Biroq, amaldagi tartib qoidalarga zid o‘laroq, faqat o‘z manfaati, buzuq nafsini o‘ylaydigan ayrim fuqarolar tomonidan yurtimiz hududiga pornografik mazmundagi mahsulotlarni olib kirishga urinish holatlari uchramoqda. Ushbu turdagi qonun buzilishlarining ayollar tomonidan sodir etilishi ilmning yetishmasligidan ekanini ko‘rsatadi.
Ma’lumot o‘rnida aytish joizki, joriy yilning o‘tgan davrida Qashqadaryo viloyati bojxona boshqarmasi xodimlari tomonidan pornografik mazmundagi materiallar bilan bog‘liq aniqlangan 76 ta (8 ming 623 dona pornografik mazmundagi videolavhalar, o‘yin kartalari va suratlar) qonunbuzarlik holatlaridan 8 tasi (592 dona pornografik mazmundagi videolavhalar, o‘yin kartalari va suratlar) aynan ayollar tomonidan sodir etilgan.
Surxondaryo viloyati Termiz tumanida istiqomat qiluvchi Asila Sanayevaning qo‘l yuklari xolislar ishtirokida yo‘lovchi bojxona deklaratsiyasi asosida bojxona nazoratidan o‘tkazilganda, deklaratsiyada ko‘rsatilgan “Alcatel 5070D” markali qo‘l telefoni va unga o‘rnatilgan xotira kartasida O‘zbekiston Respublikasi hududiga olib kirilishi taqiqlangan 72 dona pornografik mazmundagi videolavha saqlab kelingani ma’lum bo‘ldi.
Ushbu fuqaro qonunda belgilangan jazoni olgan.
Jazolashlar bilan ko‘p holatda natijaga erishib bo‘lmaydi. Biror yomonlikni oldini olish uchun unga qarshi yoshlikdan kurashish lozim. Kurash farzand tarbiyasidan boshlanadi. Bola tarbiyasiga mas’ul insonlar o‘sib kelayotgan yosh avlodga hayo xulqini singdirishlari lozim. Ota-onalar farzandlari nimalar bilan mashg‘ul ekanligini kuzatib borishlari, bolalari axloqsiz doira ta’siriga tushib qolishdan asramog‘i lozim. Ularda foydali kitoblarga nisbatan mehr uyg‘otish lozim. Buzuq kino-filmlar, bema’ni tomoshalar va behayo so‘zlardan ularni imkon qadar yiroq tutish maqsadga muvofiqdir.
Hayo ziynati ila ziynatlangan muslima Yer yuzini obod etish va yosh avlodga ta’lim-tarbiya berishda sog‘lom ayollik fitrati bilan ishtirok etadi.
Qur’oni Karimdagi ushbu ajoyib misolga bir e’tibor bering. Shuayb (a.s.) qizlaridan birini Muso (a.s.) ni chaqirib kelishga jo‘natdilar: “Bas ulardan biri hayo bilan yurib kelib: Otam seni bizlarga qo‘ylarimizni sug‘orib berganing haqqini berish uchun chaqirmoqdalar”, dedi (Qasos 25 oyat).
Ular Allohning toati va ayollik ibosini ma’siyat va fisqu-fujurga ayirboshlaganlardir. Shayton nog‘orasiga o‘ynagan bunday ayollar dunyoyu oxirat baxtsizligidan o‘zga narsaga erishmaydilar.
Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.
Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.
Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.
Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.
Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.
Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.
Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati