O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov hazratlari “Islom hamjihatligi: O‘zbekiston-Ozarbayjon misolida” xalqaro ilmiy-amaliy anjumanida so‘zlagan ma’ruzasida O‘zbekistonda vijdon va e’tiqod erkinligi ta’minlanib, diniy bag‘rikenglik tobora mustahkamlanayotgani, qisqa vaqtda Qoraqalpog‘istonda “Imom Eshon Muhammad” masjidi, Xorazmda “Oxun bobo” masjidi, Toshkentda “Suzuk ota” masjidini katta majmua shaklida bunyod etilayotgani, Surxondaryoda Imom Termiziy, Qashqadaryoda Abu Muin Nasafiy majmualarining qayta qurilayotgani, Buxoroda Mir Arab oliy madrasasi va Termiz shahrida Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ish boshlagani katta tuhfa bo‘lgani haqida so‘z yuritdilar.
Ayniqsa, Samarqandda Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tashkil etilgani ajdodlarimizning boy ma’naviy merosi butun islom olamida keng o‘rganilishiga imkoniyat berishini ta’kidladilar hamda Hazrati Imom majmuasida O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Islom akademiyasining ochilishi va mamlakatimiz hududlarida aqida, kalom, fiqh, tafsir va hadis maktablarining tashkil etilishi diyorimizdan yana Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy, Burhoniddin Marg‘iloniy kabi allomalar yetishib chiqishiga katta ishonch uyg‘otishini aytdilar.
Muftiy hazratlari nutqini: “Fursatdan foydalanib, Siz aziz mehmonlarni diyorimizning eng mo‘tabar maskanlari bo‘lgan Toshkent, Samarqand va Buxoro shaharlari bo‘ylab, aziz-avliyolar xoki poklari qo‘nim topgan joylarni ziyorat qilishga taklif etaman”, degan taklif bilan yakunladilar.
Muftiy hazratlarining takliflariga binoan anjumanga tashrif buyurgan e’tiborli mehmonlar kecha Hazrati Imom majmuasiga ziyoratga kelib O‘zbekiston musulmonlari idorasi hamda Hazrati Imom jome masjidi bilan tanishdilar. so‘ngra Hazrati Usmon Mus'hafini, Baroqxon madrasasini, Qaffol Shoshiy va Ziyovuddin Eshon Boboxon mangu qo‘nim topgan maskanlarni ziyorat qildilar. Toshkent Islom institutiga borib o‘qituvchi va talabalar bilan samimiy suhbat qurdilar. Undan keyin esa “Minor” jome masjidiga bordilar. Kechagi kunning eng muhim voqeasi xorijlik mehmonlarning Prezident Shavkat Mirziyoyev bilan uchrashuvi bo‘ldi.
Bugun tongdan mehmonlar muftiy hazrat boshchiligida «Afrosiyob» tezyurar poyezdiga o‘tirib Samarqandga qarab yo‘lga tushgan edi. Ular kunning birinchi yarmida Samarqandga yetib borishdi. Ularni viloyat rahbarlari va olimu ulamolari, navqiron yoshlar hamrohligida katta xursandchilik bilan kutib olishdi. Nufuzli mehmonlar “Registon plaza» mehmonxonasiga joylashdi va vaqtni g‘animat bilib Imom Buxoriy hazratlarining ziyoratiga oshiqdilar.
Juma namozini ushbu muborak maskanda o‘qidilar. So‘ngra O‘zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti Islom Karimovning qabrini ziyorat etishdi. Endi esa shahardagi diqqatga sazovor joylarni ko‘zdan kechirmoqdalar.
Damin JUMAQUL
Inson xilqatan bir necha narsalarga mubtalodir. Aqli qusurli odam bu holni unutib, kibrlanadi. Inson mubtalo bo‘lgan narsalardan biri uning har kuni bir necha bor hojatga chiqishga majburligidir.
Dinimizda inson hayotining barcha holatlarining, jumladan, tahorat ushatishning ham odob va hukmlari bayon etilgan. Qanday joylarda tahorat ushatib bo‘lmaydi?
Qabriston, yo‘llarda, daraxtlar osti, hovuz, quduq, buloq, ariq va daryo qirg‘oqlari, tahorat olinadigan joyda; yer va devor yoriq-kovaklariga, jonivorlar inlari, shuningdek, shamolga qarab hojat chiqarib bo‘lmaydi.
Xalojoyga kirish va poklanish tartibi
Xalojoyga hojat tangligi kuchaymasidan avvalroq borish lozim. Xaloga oyat, hadis, Alloh taoloning va payg‘ambarlarning nomlari yozilgan narsalarni olib kirish mumkin emas. Ularni tashqarida qoldirish kerak. Xaloga boshyalang kirish makruh.
Xalo eshigiga yetgach, “Bismillah, Allohim, meni ifloslardan va ozor beruvchilardan asra”, deyiladi. Hojatxonaga chap oyoq bilan kirib, o‘ng oyoq bilan chiqiladi. Hojat joyiga yetmay, pastki kiyim yechilmaydi. Xaloda chap yelkani qibla tarafga qilib, avrat va iflos joylarga nazar qilmay, oyoqlar orasini keng tutib o‘tiriladi.
Hojatni tik turib, uzrsiz yalang‘ochlanib (yopiq joyda bo‘lsa ham), qiblaga yuzlanib yoki qiblaga orqa qilib chiqarish, yosh bolalarni ham mazkur holatlarda to‘sish tahrimiy makruhdir. Xaloda yozib-chizish, atrofga alanglash va badanni o‘ynash mumkin emas. Xaloda fiqh va o‘zga ilmlar haqida fikr yuritilmaydi, salomga va azonga javob qaytarilmaydi. Burun qoqilmaydi. Yo‘talmaslikka, tezroq bo‘shanishga harakat qilish zarur.
Hojat ushatilgach, erkaklar turmaslaridan, siydik yo‘lini orqadan uchiga qarab siqishlari kerak. Orqa yo‘l chap qo‘l bilan toza kesak, tosh, qiymati yo‘q eski latta yoki eski paxta yoki maxsus hojat qog‘ozi bilan artib tozalanadi.
Istibro nima va u qanday qilinadi?
Istibro – siydik yo‘lida bir tomchi ham qoldirmay tozalanish bo‘lib, erkaklar uchun vojib. Buning uchun kiyimni ko‘tarib hojat o‘rnidan turgach, peshob yo‘liga kesak tutib yurish yo silkinish yo yo‘talish kerak. Siydik yo‘lida hech narsa qolmaganiga to‘la ishonch hosil bo‘lgach, suv bilan tozalanishga o‘tiladi.
(Davomi keyingi sonda)
Muhammad SHARIF JUMAN
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 11-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws