Fitr sadaqasi faqirlarga g‘amxo‘rlik, ularga hayit kunini xursandchilik bilan o‘zkazishlari uchun ko‘makdir, uni berganlar uchun esa, Ramazonda yo‘l qo‘yilgan ba’zi kamchiliklarga kafforatdir. Ibn Abbos (roziyallohu anhu) aytadi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) fitr sadaqasini ro‘zadorga behuda ishlar va yomon so‘zlardan poklanish bo‘lishi uchun, miskinlar uchun yegulik bo‘lishi uchun buyurdilar” (Abu Dovud rivoyati).
Fitr sadaqasi kumush nisobidagi, hojatidan ortiqcha molga ega musulmonga vojib bo‘ladi. Ana shu miqdordagi mulkka ega kishi fitr sadaqasini o‘zi va yosh bolalaridan berishi vojib. Balog‘atga yetgan farzandlari va xotini uchun fitr sadaqa berishi vojib emas. Agar balog‘atga yetgan farzandlari va ayoli uchun, ular aytishmasa ham, fitr sadaqasini bersa, ular zimmasidan fitr sadaqasi soqit bo‘ladi.
Fitr sadaqasining vojib bo‘lish vaqti hayit kuni tong otish paytidir. Shuning uchun, hayit kechasi tug‘ilgan chaqaloqdan ham fitr sadaqa berish vojib bo‘ladi. Homila va hayit kunidan oldin vafot etganlar uchun fitr sadaqasi vojib bo‘lmaydi.
Ibn Umar (roziyallohu anhu) aytadi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) fitr sadaqasini odamlar namozga chiqmasdan oldin berishni buyurdilar”. Ammo bu vaqtdan oldin, masalan, Ramazon kirishi bilan bersa ham bo‘ladi. Lekin namozga chiqishdan oldin berish mustahabdir. Fitr sadaqasi vojib bo‘lib, uni berolmay qolgan kishi zimmasidan soqit bo‘lmaydi.
Fitr sadaqasi bug‘doy, bug‘doy uni yoki yormasidan yo mayizdan yoki xurmo yo arpadan beriladi. Bug‘doy yo uning uni yoki yormasidan va mayizdan yarim so’ (taxminan 2 kg.), arpa va xurmodan bir so’dir. Mazkur narsalarning qiymatini ham bersa bo‘ladi.
Fitr sadaqasi zakotga haqdor bo‘lgan kishilarga beriladi.
Jamshid Shodiyev tayyorladi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Nihoyat, Amr ibn Osning qalbi islom nurini ko‘rdi. Makkadan Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida Islomga kirish uchun Madina sari yo‘lga tushdi. Yo‘lda Xolid ibn Validga uchradi. U ham Madinaga musulmon bo‘lish uchun ketayotgan ekan. Qurayshning eng aqlli va zakiysi hamda uning bemisl qahramoni bir kunda Islomga kirishdi.
Dinimizning ajoyibligiga qarang! Shaharlardan oldin qalblarni fath qiladi. Qo‘rg‘onlardan oldin ko‘ngillarni egallaydi!
Amr ibn Os masjidga borib, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga dedi:
- Ey Allohning Rasuli! Qo‘lingizni oching, bay’at qilaman!
Nabiy sollallohu alayhi vasallam qo‘llarini ochdilar. Ammo Amr qo‘lini musht qilib oldi. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam so‘radilar:
- Senga nima bo‘ldi, Amr?
- Shartim bor!
- Sharting nima ekan?
- Mening mag‘firat qilinishim!
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:
Bilmaysanmi, Islom oldingi gunohlarni yo‘qotib tashlaydi! - dedilar.
Tavba yangidan islomga kirishdir. Alloh tomon yuzlaning. Gunohingiz har qancha katta bo‘lmasin, afvdan umid uzmang. Shirkdan ko‘ra katta gunoh yo‘q. Zino, o‘g‘irlik, ribo yeyish qanchalar katta gunoh bo‘lmasin, shirkning oldida kichikdir. Shunday bo‘lsa-da, mushrik agar shirkini tark qilib, Allohga qalbi bilan yuzlansa, uning oldingi gunohlari kechiriladi. Endi osiy musulmonni kechirishi uning gunohlari qanchalik katta bo‘lmasin, albatta, loyiq va munosib bo‘ladi!
Insonlarning gunohlari qanchalar katta bo‘lmasin, Allohning mag‘firati undan-da, kattadir!
Tavbaning uchta sharti bor:
1. Darhol o‘sha gunoxdan saqlanish.
2. Pushaymon bo‘lib o‘sha gunohga qaytmaslikka azm etish. Agar zaiflik qilib, yana gunohga qaytib qolsa, yana tavba qilish.
Mening qalbimga o‘rnashib qolgan bir hadis bor, unda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday marhamat qilganlar: «Mo‘min bandaning vaqti-vaqti bilan qilib turadigan gunohi bo‘ladi. Dunyodan o‘tgunicha ajrala olmaydigan gunohi bo‘ladi. Mo‘min kishi sinovdadir (Alloh uni balo, gunoh va fitnalar bilan sinaydi), u ko‘p tavba qiluvchi bo‘ladi, u (qilgan gunohlarini) unutuvchi bo‘ladi. Agar unga eslatilsa, eslaydi (ya’ni Allohning azobi eslatilsa, eslab gunohidan qaytadi)».
Imom Tabaroniy rivoyat qilgan, sahih.
3. Agar birovlarning haqqini yegan, yerini tortib olgan yoki merosda boshqaning ulushini egallab olgan bo‘lsa, ularni qaytarib tavba qilinadi.
Agar bir kunda ming marta gunoh qilsangiz, Allohga ming marta tavba qiling. Shayton eng ko‘p istaydigan narsa bandaning noumidligidir. Umidni uzishdan saqlaning!
«Nabaviy tarbiya» kitobi asosida tayyorlandi