Boshqalarga qilingan xayr saxovatning ajri qanday ham ulug‘. Xususan xayr, saxovat oyi bo‘lmish ramazon oyida bo‘lsachi? Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday deb marhamat qiladi:
مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِئَةُحَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ
Alloh yo‘lida mollarini ehson qiluvchilar (savobining) misoli go‘yo bir donga o‘xshaydiki, u har bir boshog‘ida yuztadan doni bo‘lgan yettita boshoqni undirib chiqaradi. Alloh xohlagan kishilarga (savobini) yanada ko‘paytirib beradi. Alloh (karami) keng va bilimdon zotdir.
Qur’oni karimda xayr saxovat fazilati borasida juda ko‘p oyatlar mavjud. Ushbu ramazon oyini g‘animat bilib, iloji boricha ko‘proq xayr saxovat qilish, beva-bechoralar ko‘ngliga xursandchilik ulashish va buning sababidan ko‘plab ajru mukofotlarga sazovor bo‘lishimiz darkor.
Undan tashqari qilingan sadaqalar kasallikka shifo bo‘lishi hadislarda vorid bo‘lgan. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kasallaringizni sadaqa bilan davolanglar”, deb aytganlar. Haqiqatdan ham, siz ko‘ngli siniq, biroz iqtisodiy jihati oqsagan insonga mehr-oqibat ko‘rsatsangiz u Robbisiga chin ko‘ngildan duo qiladi va natijada Alloh taolo sadaqa qiluvchi insonning qalbidagi o‘ylagan maqsadini ato qiladi.
ففى الحديث الصحيح أن رسول الله - صلى الله عليه وسلم - قال :" أتاني جبريل فقال: يا محمد، عش ما شئت فإنك ميت، وأحبب من شئت فإنك مفارقه، واعمل ما شئت فإنك مجزي به، واعلم أن شرف المؤمن قيامه بالليل، وعزه استغناؤه عن الناس"... أخرجه الحاكم
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam marhamat qildilar: “Mening oldimga Jabroil keldi va ey Muhammad, alayhissalom hohlaganingizcha yashang, albatta bir kun vafot etasiz, hohlagan insoningizni yaxshi ko‘ring, albatta, bir kun undan ajralasiz, hohlagan amalingizni qiling albatta, bir kun uning evazigi jazo yoki mukofot olasiz. Shuni bilinki, mo‘minni sharafi kechalari qoim bo‘lishligidadir. Va uning azizligi insonlardan behojat bo‘lishligidadir”-dedilar (Imom Hokim rivoyati). Ramazon oyida insonlarning qalbiga hursandchilik ulashishga intilaylik.
أن النبى - صلى الله عليه وسلم - قال : " أفضل الأعمال أن تدخل على أخيك المؤمن سرورا، أو تقضي عنه دينا، أو تطعمه خبزا "..... أخرجه ابن أبي الدنيا في قضاء الحوائج
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam marhamat qiladilar: “Amallarning eng yaxshisi mo‘min birodaring qalbiga hursandchilik kirgizish yoki uning qarzini uzishda ko‘maklashish, unga biror yaxshi taom berishligingdir”. Boshimizga soyabon bo‘lib turgan Ramazon oyini shu va boshqa solih amallar bilan ziynatlaylik. Zero, bu oy bizlar uchun mehmon, mehmon esa qadrlamoq oliy fazilatdir.
El-yurtimiz uchun azaldan ezgulik, saxovat, mehr-shafqat ramzi bo‘lib kelayotgan muborak Ramazon oyining ma’naviy-ruhiy hayotimizdagi alohida o‘rni va ahamiyatini inobatga olgan holda, jamiyatimizda mehr-oqibat, o‘zaro ahillik va hamjihatlik muhitini yanada mustahkamlash, xalqimizga mansub olijanob fazilatlarni, diniy-ma’rifiy qadriyatlarimizni asrab-avaylash va ulug‘lash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori qabul qilindi. Unda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari “Nuroniy” jamg‘armasi, “Mahalla” xayriya jamoat fondi va boshqa jamoat tashkilotlari bilan birgalikda Ramazon oyini joylarda milliy an’ana va qadriyatlar, urf-odatlarimizga mos va uyg‘un tarzda o‘tkazish bilan bog‘liq chora-tadbirlarni amalga oshirish ko‘zda tutilgan edi. Mazkur tadbirlarni o‘tkazishda Ramazon oyining mazmun-mohiyatida mujassam bo‘lgan insoniylik, ma’naviy poklik, shukronalik fazilatlarini, muqaddas dinimiz arkonlarini e’zozlash, bugungi tinch va osuda hayotimizning qadriga yetish, odamlarni bir-biriga yaxshilik qilishga, totuv va bahamjihat bo‘lib yashashga da’vat etadigan savobli amallar va targ‘ibot ishlari tashkil etish belgilangan. Ushbu qutlug‘ oyda ehtiyojmand kishilarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, oilalar va mahallalarda mehr-oqibat va o‘zaro hurmat muhitini mustahkamlash, buyuk allomalar, aziz-avliyolarimizning muqaddas ziyoratgohlarini obodonlashtirish bo‘yicha olib boriladigan tadbirlarni yanada kuchaytirishga alohida ahamiyat berish tavsiya qiligan edi. Mazkur olijanob, ezgu ishlarga amaliyotga tadbiq etib kelinmoqda. Kuni kecha Toshkent shahrida joylashgan “Novza” masjidi a’zolarining tashabbusi va homiylarni jalb etgan holda Chilonzor tumani Cho‘pon ota ko‘zi ojizlar jamiyatida iftorlik ziyofati tashkil etildi.
Jaloliddin HAMROQULOV
"Novza" jome’ masjidi imom xatibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
﴿وَفِي أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ﴾
“O‘zingizda ham (mo‘jizalar bordir). Ko‘rmaysizlarmi” (Zoriyot surasi, 21-oyat).
Ayrimlar ushbu oyatni eshitib o‘ziga qaraydi va Alloh in’om etgan mo‘jizalarni ko‘rmaydi. O‘ziga qaraydi-yu: “Menda hech qanday mo‘jiza yo‘q”, deydi.
Allohga iymon keltirmagan inson o‘limdan keyingi hayotga ishonmaydi. O‘zidagi son-sanoqsiz mo‘jizalarni ham inkor etadi. Hayotni faqat yeyish-ichishdan, o‘yin-kulgudan iborat deb biladi. O‘lim esa hamma narsani nihoyasiga yetkazadi deb hisoblaydi. Agar ular ozgina fikr yuritganlarida o‘zlaridagi mo‘jizalarni ko‘rgan bo‘lardilar. Alloh taoloning insonlar haqidagi oyatlari juda ko‘p. Quyida ayrimlarini keltirib o‘tamiz:
﴿وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آَدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ﴾
“Robbing Bani Odamning umurtqa pog‘onasidan, qiyomat kuni “Bundan g‘ofil edik” demasliklaringiz uchun zurriyotlarini olib o‘zlariga o‘zlarini guvoh qilib: “Robbingiz emasmanmi?” deganida “Albatta Robbimizsan” deganlarini esla” (A’rof surasi, 172-oyat).
Bu oyatni iymoni yo‘q kishiga o‘qib bersangiz “Men hech narsaga guvoh bo‘lmaganman. Buni sezmaganman ham” deb aytadi. Biroq uning guvohi bo‘lgan. Bu ham o‘zining zarariga ishlaydi.
Allohning borligini qanday qilib bilamiz? Yaratgan Zot bor bo‘lishi shartligini yaxshi bilamiz. Buni kofir ham biladi. Faqat birovlarning hisobiga bo‘lsa-da, bu dunyoda maishat qilib yashab qolmoqchi bo‘ladi.
Avvalo Alloh taolo nimalarni harom va halol qilgani haqida bir o‘ylab ko‘raylik. Aslida nafsimiz halol va haromning farqiga boradi. Bunga misol keltiramiz. Faraz qiling bir yigit kelib sizga: “Qizing bilan bir xonada yolg‘iz qolmoqchiman”, desa nima qilasiz? Uni o‘ldirib qo‘yishingiz ham mumkin. O‘ldirmagan taqdiringizda ham uni urasiz. Hatto boshqa odamlar ham sizga yordamlashadi.
Demak, bunday ishni hamma yomon ko‘radi, mo‘min ham, mo‘min bo‘lmagan ham. Lekin o‘sha yigit kelib: “Men qizingizga uylanmoqchiman” desa uni yaxshi kutib olasiz. Odamlar ham uni aziz mehmon sifatida qabul qiladi. Buni hammaga e’lon ham qilasiz. Qizingizni unga berib, nikoh o‘qitganingizdan keyin esa qizingiz bilan bir xonada qolishiga rozi bo‘lasiz.
Xo‘sh, shu ikki holatning bir-biridan nima farqi bor?
Demak, siz nima yaxshi-yu nima yomonligini bilasiz. Lekin buni sizga kim o‘rgatdi? Yana bir misol keltiraylik. Bir kishi o‘zining xotini bilan ko‘chada bemalol yura oladi. Hamma odamlarning ko‘z o‘ngida xotini bilan uyiga kirib ketadi. Ammo o‘sha odamning oldiga boshqa bir begona kishi kelib qolsa xotinini undan qizg‘anadi. Begona kishining uyiga kelganidan o‘ng‘aysizlanadi.
Xo‘sh, bu ikki holatda nima o‘zgardi? Farq shundaki biri halol bo‘lsa, ikkinchisi harom. Buni hamma ajrata oladi. Dindan umuman xabari yo‘q odam ham buni anglab yetadi.
Yanada oddiyroq misol keltiraylik. Bir odam o‘g‘rilik qilishni xohlasa, avvalo hech kim yo‘qligiga ishonch hosil qiladi. Keyin esa qorong‘u tushishini poylaydi. Chunki qorong‘uda odamlar deyarli yo‘q bo‘ladi. O‘g‘irlaydigan narsasini olgach har tomonga alanglab, shoshib ortiga qaytadi. Keyin o‘g‘irlagan narsasini hech kim bilmaydigan joyga yashirib qo‘yishga harakat qiladi. Shu holatga bir baho bering. O‘g‘ri o‘zining ishi xatoligini biladi. Lekin o‘z uyidan narsa olmoqchi bo‘lgan odam kunduzi ham hammaning ko‘z o‘ngida uyiga kirib chiqaveradi. Uyidan xohlagan narsasini olaveradi, hech kimdan xavfsiramaydi. Chunki u hech qanday noto‘g‘ri ish qilmayotganini yaxshi biladi. Pora olayotgan kishi hammadan yashirib oladi. Ammo maoshini olayotgan kishi birov ko‘rib qolishidan qo‘rqmaydi.
Shayx Muhammad Mutavalli Sha’roviy rahimahullohning
"Allohning borligiga aqliy dalillar" kitobidan