1944 yili Farg‘ona tumanida tug‘ilgan. O‘rta maktabni bitirganidan so‘ng harbiy xizmatga chaqirildi. Keyin Oltiariq tumani, Marg‘ilon shahridagi turli idoralarda xizmat qildi. 1975–79-yillari Imom Buxoriy nomidagi Toshkent Islom oliy ma’hadida tahsil oldi. Oliy ma’hadni bitirgach, “Sovet Sharqi musulmonlari” jurnali tahririyatida mas’ul kotib bo‘ldi. 1980–81-yillari Sudan Respublikasi Islom universitetida tahsilni davom ettirdi. 1982–2006 yillari diniy idora Fatvo bo‘limi mudiri, Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim, “Movarounnahr” nashriyoti mudiri, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita bo‘lim boshlig‘i, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining davlat maslahatchisi, Toshkent Islom universiteti prorektori kabi mas’ul lavozimlarda xizmat qildi. 2006 yildan buyon O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining o‘rinbosaridir.
Shayx Abdulaziz Mansur amalga oshirgan “Qur’oni karim ma’nolarining tarjima va tafsiri” qayta-qayta nashr qilindi. Ustoz “Sahihi Buxoriy”ni tarjima va sharh qilib, ikki jildda nashr ettirgan. Shayx Abdulaziz Mansur O‘zbekiston musulmonlari idorasi huzurida tuzilgan diniy adabiyotlar nashri bo‘yicha maxsus hay’at raisidir.
Shayx Abdulaziz Mansur Xalqaro Islom fiqhi akademiyasi, Musulmon olimlari oliy hay’ati a’zosi. Ko‘plab maqolalar, kitoblar muallifidir.



|
Ushbu asar vatanimizning XX asrdagi fojiali va murakkab tarixini haqqoniy hamda xolis yoritib bergan noyob manba sifatida xalqaro hamjamiyat tomonidan e’tirof etiladi. Unda sobiq SSSR va o‘sha davrdagi Xitoyning Markaziy Osiyo hamda Sharqiy Turkistonda olib borgan siyosati atroflicha yoritilgan bo‘lib, uyg‘ur, o‘zbek, qozoq, qirg‘iz va boshqa musulmon xalqlarining ozodlik va mustaqillik uchun olib borgan kurashlari aks ettirilgan. Asli chig‘atoy turkiy tilida yozilgan bu bitik Fransiyaning taniqli sharqshunosi va sog‘uniyshunos professori Stefan Dudyuanyon (Stéphane A. Dudoignon) tomonidan 2024–2026 yillar davomida fransuz tiliga tarjima qilindi va nashrga tayyorlandi. Tarjima jarayonida professor S. Dudyuanyon Alixonto‘ra Sog‘uniy hazratlarining farzandi Qutlug‘xon aka Sog‘uniy bilan yaqindan va faol hamkorlik qildi. Ta’kidlash joizki, professor 2023 yili Toshkentga tashrif buyurib, Qutlug‘xon aka bilan birgalikda Alixonto‘ra Sog‘uniy yashab o‘tgan xonadon va ko‘chalarni ko‘zdan kechirgan, shuningdek, alloma dafn etilgan “Shayx Zayniddin” qabristonini ziyorat qilgan edi. |
|
||
|
Fransiya Milliy ilmiy tadqiqotlar markazi (CNRS) katta ilmiy xodimi, tarixchi hamda o‘zbek adabiyoti va tarixi bo‘yicha yetakchi tadqiqotchilardan biri bo‘lgan professor Stefan Dudyuanyon Markaziy Osiyodagi islom tarixi, jamiyatlar hayoti, tasavvuf yo‘nalishlari va mintaqadagi tarixiy shaxslar merosini o‘rganish bilan shug‘ullanib keladi. Olim “Turkiston qayg‘usi” asari yevropalik o‘quvchilar uchun yanada tushunarli va manbashunoslik nuqtayi nazaridan mukammal bo‘lishi uchun kitobga 400 sahifadan ziyod keng qamrovli sharhlar ilova qildi. Chuqur tahlillarga boy ushbu sharhlar amerikalik, buyuk britaniyalik va yapon turkologlari tomonidan juda yuksak baholandi hamda maxsus mukofotga tavsiya etildi. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, ushbu kitob G‘arb dunyosi uchun Markaziy Osiyo va Sharqiy Turkiston tarixini o‘rganishda muhim fundamental manba bo‘lib xizmat qiladi. |
|||
Ayni kunlarda “Turkiston qayg‘usi” asari Parij kitob yarmarkasida namoyish etilmoqda va yevropalik kitobxonlarda katta qiziqish uyg‘otmoqda. Alixonto‘ra Sog‘uniyning o‘g‘li Qutlug‘xonto‘ra akaning ta’kidlashicha, fransuz tilidagi ushbu nashr asarning Yevropa bo‘ylab keng tarqalishidagi ilk muhim qadamdir. Navbatdagi bosqichda asarni ingliz tiliga tarjima qilish va nashr etish rejalashtirilgan bo‘lib, ushbu loyiha ham qisqa fursatlarda amalga oshirilishi kutilmoqda.
Alixonto‘ra Sog‘uniy merosining fransuz tilida chop etilishi va xalqaro e’tirofga erishishi nafaqat milliy tariximizni tiklash yo‘lidagi ulkan yutuq, balki o‘zbek ilm-fani va madaniyatining jahon maydonidagi yana bir muvaffaqiyatidir. "Turkiston qayg‘usi"ning xorijiy tillardagi talqini dunyo jamoatchiligiga Markaziy Osiyo xalqlarining haqiqiy tarixi, ozodlik va ma’rifat yo‘lidagi fidokorona kurashini xolis yetkazishda bebaho ko‘prik vazifasini o‘taydi.
Odil OLIMJONOV, iqtisodiyot fanlari doktori, professor
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati