Farzand bolaligida ota-onaning ko‘zlarining quvonchi, qarigan chog‘ida suyanchi bo‘lishini hamma ham orzu qiladi. Biroq bu sabab dunyoda hamma narsaning ham tadbir va chorasini ko‘rish lozim. Aynan farzand qobil bo‘lishi uchun uning tarbiyasini nafaqat tug‘ilganidan, balki oila qurganidan boshlash kerak desak ham kamlik qiladi. Negaki, inson oila qurgunga qadar halol va sofdil bo‘lib umr o‘tkazmasa, ancha narsani qo‘ldan boy bergan bo‘ladi. Inchunun farzandim qobil bo‘lsin degan inson farzand tarbiyasini oila qurmasdan avval boshlasa, uning qon tomirlariga singib ketgan yuksak insoniy tuyg‘ular farzandiga o‘tadi.

Rivoyat qilishlaricha, Muborak ismli odobli yigit bir boyning bog‘ida ko‘p yillar bog‘bon bo‘lib xizmat qilgan ekan. Bir kuni bog‘ egasi kelib unga:

— Menga anorning eng shirinidan olib chiq, — dedi. Muborak unga anor uzib keldi. Xo‘jayin anorni yeb ko‘rsa, nordon ekan. Bog‘ egasining jahli chiqib:

— Men senga anorning shirinini olib kel dedim desam, sen nordonini olib kelibsan! Bor, menga shirin anor keltir! — dedi. Shunda Muborak borib boshqasini olib keldi. Boy yeb ko‘rsa, u ham nordon ekan. Boy darg‘azab bo‘lib, uchinchi marta yubordi, bu safar ham olib kelgan anori nordon chiqdi. Shunda xo‘jayin hayron bo‘lib so‘radi:

— Nima, sen shirin bilan achchiqning farqiga bormaysanmi?

— Farqiga boraman, ammo anorlarning qaysi biri shirin, qaysi biri nordon ekanini bilmayman-da, — javob berdi Muborak.

— Nega bilmaysan?

— Men shu paytgacha bu bog‘da pishgan anordan tatib ko‘rmaganman.

— Nima uchun totib ko‘rmagansan? —so‘radi boy.

— Chunki bu bog‘ sizniki, sizning ruxsatingizsiz bog‘ning mevalaridan yeyishim o‘g‘irlik bo‘ladi-ku! Siz menga bog‘ni parvarish qilishni aytgansiz. Yeb ko‘rishga buyurmagansiz, —javob berdi Muborak.

Bog‘ning egasi surishtirib ko‘rsa, haqiqatdan ham bu yigit hali biron marta ham bog‘ning mevalaridan tatib ko‘rmagan ekan. Shundan so‘ng xo‘jayinning bog‘bon yigitga hurmat-e’tibori oshdi.

Xo‘jayinning bir qizi bor edi. Boy bog‘bonning halol-pokiza, taqvodor yigit ekanligini bilib, undan maslahat so‘radi:

—    Ey Muborak. Mening qizim balog‘atga yetib qoldi. Qanday insonga turmushga berishimni maslahat berasan?

Muborak javob berdi:

—    Johiliyat davrida odamlar qizi bor xonadonning shonu-shuhratiga qiziqib uylanar edi. Hozirda ham ayrimlar mol-dunyosiga, boshqa birovlar husni-jamoliga qarab uylanadi. Vaholanki, islom dinida qizning dinu diyonatiga, aql-farosatiga qarab uylanish tavsiya etiladi.

Bog‘bonning bu taxlit mulohazalari boyga juda yoqdi. Oila a’zolari bilan maslahatlashib qizini unga nikohlab berdi. Vaqti-soati kelib ular farzand ko‘rishdi. Farzand butun Islom olamiga mashhur taqvodor va olim bo‘lib yetishdi. O‘sha tug‘ilgan farzand – mag‘ribu-mashriqda birday mashhur inson, Marv shahrida tavallud topgan Abdulloh ibn Muborak al-Marvaziy edi.

Toshkent Islom Instituti 4-kurs talabasi

Aliyyev Abdulhamid Ne’matjon o‘g‘li