Yuz bergan kuchli to‘fondan bir boy kishining barcha mol-dunyosi suvga g‘arq bo‘libdi. Butun boyligi birpasda yo‘q bo‘lganiga chidamagan boy ko‘chalarda faryodu-fig‘on chekib yig‘lab ketayotsa, qarshisidan bir odam chiqib qolibdi:
- Kap-katta odamga yig‘lash nimasi? - deya savol beribdi ajablanib.
- Men yig‘lamay kim yig‘lasin? - debdi u. - Bir zumda hamma mol-mulkimdan ayrilib, faqir-qashshoq bo‘lib qoldim-ku!..
- Ko‘p g‘am chekma, - deya ovutishga tushibdi yo‘lovchi kishi. - Umr yo‘ldoshing bormi?
- Bor, - debdi boy biroz hayron bo‘lib.
- Uning aqlu-hushi, farosati bormi? Boy bir zum o‘ylanib qolibdi va:
- Ha, bu jihatdan baxtiyorman! Farosatli, soliha, har doim kayfiyatimga qarab yashaydigan jufti halolim bor, - debdi boy.
- U holda nega yig‘laysan, ey g‘ofil banda?! Bu dunyoda mato uchun ham ko‘z-yosh to‘kadimi, odam? Saboq uchun bir gap aytay senga, men shunday bir xotinga uylanganmanki, erning qadr-qimmatiga yetmaydi. Sen falokatning nimaligini bilmas ekansan. Agar sen ham aqli kalta, tili uzun, jag‘i tinmas bir xotinga uylangan bo‘lganingda, o‘shanda bilarding haqiqiy falokat nimaligini! Do‘konlaring suvga g‘arq bo‘lgan bo‘lsa, sen sog‘ ekansan-ku, hammasini topasan. Faqat yoningda ko‘nglingdagidek ayoling senga madadkor bo‘lsa, ma’naviy quvvat berib tursa tezda o‘zingni o‘nglab olasan, - debdi, yo‘lovchi.
Xalqimizda "Yaxshi xotin yarim davlat" degan gap bejiz aytilmagan. Darhaqiqat, soliha, oqila ayol faqat jufti halolining emas, butun jamiyatning gultoji hisoblanadi. Chunki, tarbiyasi go‘zal ayol avvalo, ota-onalarini e’zozlaydi, turmush o‘rtog‘ini ardoqlaydi, asosiysi, farzandlariga chiroyli tarbiya berib, jamiyatga komil insonlarni voyaga yetkazib beradi.
TII talabasi
Tojiddinov Abdussomad
Dunyoning mol-mulkiga e’tibor qilmagan zohidning qalbini Allohning o‘zi boy qilib qo‘yadi. Unga garchi xohlamasada dunyo boyligidan berib qo‘yadi. Shu ma’noda ulug‘ zohidlardan birlarini Allohga qilgan go‘zal munojotini tinglang:
“Allohim, Seni yo‘qotgan nimani topdi?! Seni topgan esa nimasini yo‘qotdi?! Sendan o‘zga joyda oromu halovat izlagan, uni topmadi. Seni qo‘yib boshqa tomonga yugurgan, ziyonu zahmatda qoldi”.
Bir odam Ibrohim Adham quddisa sirruhudan ko‘ylaklarini o‘zlari tikayotganlarini ko‘rib so‘radi:
“Ey Ibrohim, Alloh sizga Balx podsholigi o‘rniga nima berdi?”
Ibrohim quddisa sirruhu javob berdilar:
“Allohning menga bergan narsalarini anglab yetish uchun seni aqling ojizlik qiladi, lekin shunga qaramasdan, Allohning menga ato etganlaridan seni fahming oladigan bir narsani ko‘rsataman, o‘zing tushinib olasan”.
Ibrohim qo‘llaridagi ignani dengizga tashlab, so‘ng uni qaytarib berishligini so‘rab Allohga duo qildilar. Shu onni o‘zida og‘izlarida oltin ignalar tutgan, sanoqsiz baliqlar birin ketin daryodan boshlarini chiqara boshladilar.
Ibrohim Adham quddisa sirruhu:
“Yo Xudoyim, o‘zimni ignamni qaytarib berishingni xohlayman,” dedilarda, yonlaridagi odamga qarata:
“Bu Allohning menga bergan va seni fahming olishi mumkin bo‘lgan ne’matlaridan birginasi edi xolos”, deb javob berdilar.
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.