Yuz bergan kuchli to‘fondan bir boy kishining barcha mol-dunyosi suvga g‘arq bo‘libdi. Butun boyligi birpasda yo‘q bo‘lganiga chidamagan boy ko‘chalarda faryodu-fig‘on chekib yig‘lab ketayotsa, qarshisidan bir odam chiqib qolibdi:
- Kap-katta odamga yig‘lash nimasi? - deya savol beribdi ajablanib.
- Men yig‘lamay kim yig‘lasin? - debdi u. - Bir zumda hamma mol-mulkimdan ayrilib, faqir-qashshoq bo‘lib qoldim-ku!..
- Ko‘p g‘am chekma, - deya ovutishga tushibdi yo‘lovchi kishi. - Umr yo‘ldoshing bormi?
- Bor, - debdi boy biroz hayron bo‘lib.
- Uning aqlu-hushi, farosati bormi? Boy bir zum o‘ylanib qolibdi va:
- Ha, bu jihatdan baxtiyorman! Farosatli, soliha, har doim kayfiyatimga qarab yashaydigan jufti halolim bor, - debdi boy.
- U holda nega yig‘laysan, ey g‘ofil banda?! Bu dunyoda mato uchun ham ko‘z-yosh to‘kadimi, odam? Saboq uchun bir gap aytay senga, men shunday bir xotinga uylanganmanki, erning qadr-qimmatiga yetmaydi. Sen falokatning nimaligini bilmas ekansan. Agar sen ham aqli kalta, tili uzun, jag‘i tinmas bir xotinga uylangan bo‘lganingda, o‘shanda bilarding haqiqiy falokat nimaligini! Do‘konlaring suvga g‘arq bo‘lgan bo‘lsa, sen sog‘ ekansan-ku, hammasini topasan. Faqat yoningda ko‘nglingdagidek ayoling senga madadkor bo‘lsa, ma’naviy quvvat berib tursa tezda o‘zingni o‘nglab olasan, - debdi, yo‘lovchi.
Xalqimizda "Yaxshi xotin yarim davlat" degan gap bejiz aytilmagan. Darhaqiqat, soliha, oqila ayol faqat jufti halolining emas, butun jamiyatning gultoji hisoblanadi. Chunki, tarbiyasi go‘zal ayol avvalo, ota-onalarini e’zozlaydi, turmush o‘rtog‘ini ardoqlaydi, asosiysi, farzandlariga chiroyli tarbiya berib, jamiyatga komil insonlarni voyaga yetkazib beradi.
TII talabasi
Tojiddinov Abdussomad
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Hozirgi kunda yangi qurilayotgan uylarga to‘lov qilib sotib olayotgan xaridor uyni qabul qilmasdan turib, uni sotishi mumkinmi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Xaridor to‘lov qilgan uyini quruvchidan to‘liq qabul qilib olmasdan turib, sotishi mumkin emas. Chunki unga berilishi kerak bo‘lgan uy hali qurilmagan bo‘lsa, yo‘q narsani sotgan bo‘ladi. Qurilgan, lekin xaridorga topshirilmagan bo‘lsa, mulkida bo‘lmagan narsani sotgan bo‘ladi. Islom shariatiga ko‘ra yo‘q narsani ham, mulkida bo‘lmagan narsani ham sotish taqiqlanadi. Shu bois xaridor uyni quruvchidan to‘liq qo‘lga kiritgandan keyingina sotishi mumkin bo‘ladi.
Shunday bo‘lsada, hozirgi kunda islom moliyasi sohasida parallel istisno’ deb atalayotgan amaliyot orqali ushbu savdoni joiz qilish mumkin. Lekin bu biroz murakkab amaliyot hisoblanadi. Shuning uchun bu yo‘l bilan oldi-sotdi qilmoqchi bo‘lganlar mazkur savdo turini yaxshi biladigan mutaxassisga bevosita uchrashib, masalani to‘liq bilib olgandan keyin qilishlari lozimdir. Aks holda yuqorida aytilgan taqiqlangan ishni qilib qo‘yadi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.