Yuz bergan kuchli to‘fondan bir boy kishining barcha mol-dunyosi suvga g‘arq bo‘libdi. Butun boyligi birpasda yo‘q bo‘lganiga chidamagan boy ko‘chalarda faryodu-fig‘on chekib yig‘lab ketayotsa, qarshisidan bir odam chiqib qolibdi:
- Kap-katta odamga yig‘lash nimasi? - deya savol beribdi ajablanib.
- Men yig‘lamay kim yig‘lasin? - debdi u. - Bir zumda hamma mol-mulkimdan ayrilib, faqir-qashshoq bo‘lib qoldim-ku!..
- Ko‘p g‘am chekma, - deya ovutishga tushibdi yo‘lovchi kishi. - Umr yo‘ldoshing bormi?
- Bor, - debdi boy biroz hayron bo‘lib.
- Uning aqlu-hushi, farosati bormi? Boy bir zum o‘ylanib qolibdi va:
- Ha, bu jihatdan baxtiyorman! Farosatli, soliha, har doim kayfiyatimga qarab yashaydigan jufti halolim bor, - debdi boy.
- U holda nega yig‘laysan, ey g‘ofil banda?! Bu dunyoda mato uchun ham ko‘z-yosh to‘kadimi, odam? Saboq uchun bir gap aytay senga, men shunday bir xotinga uylanganmanki, erning qadr-qimmatiga yetmaydi. Sen falokatning nimaligini bilmas ekansan. Agar sen ham aqli kalta, tili uzun, jag‘i tinmas bir xotinga uylangan bo‘lganingda, o‘shanda bilarding haqiqiy falokat nimaligini! Do‘konlaring suvga g‘arq bo‘lgan bo‘lsa, sen sog‘ ekansan-ku, hammasini topasan. Faqat yoningda ko‘nglingdagidek ayoling senga madadkor bo‘lsa, ma’naviy quvvat berib tursa tezda o‘zingni o‘nglab olasan, - debdi, yo‘lovchi.
Xalqimizda "Yaxshi xotin yarim davlat" degan gap bejiz aytilmagan. Darhaqiqat, soliha, oqila ayol faqat jufti halolining emas, butun jamiyatning gultoji hisoblanadi. Chunki, tarbiyasi go‘zal ayol avvalo, ota-onalarini e’zozlaydi, turmush o‘rtog‘ini ardoqlaydi, asosiysi, farzandlariga chiroyli tarbiya berib, jamiyatga komil insonlarni voyaga yetkazib beradi.
TII talabasi
Tojiddinov Abdussomad
“Niso” surasida shunday bir oyat borki, u Umar ibn Xattob raziyallohu anhuni qattiq o‘yga solgan va u kishi: “Bu Qur’ondagi eng qo‘rqinchli oyatlardan biri” deb aytganlar. Oyat:
﴿مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ﴾
“Kim yomonlik qilsa, o‘sha (yomonlik) bilan jazolanadi” (Niso surasi, 123-oyat).
Bu oyatni eshitganda sahobalar juda qattiq xavotirga tushganlar. Chunki inson hayotida xatolar, kamchiliklar, gunohlar bo‘lib turadi. Sahobalar: “Agar har bir yomon ish uchun jazo bo‘lsa, unda bizdan kim najot topadi?” deb tashvishga tushganlar. Rivoyat qilinishicha, Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu bu oyatni eshitib: “Yo Allohning Rasuli! Agar har bir yomon ish uchun jazo bo‘lsa, biz halok bo‘lamiz-ku?” deb so‘raganlar. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ey Abu Bakr! Sen kasal bo‘lmaysanmi? Sen charchamaysanmi? Sen g‘am-tashvishga botmaysanmi?” deb so‘radilar. Abu Bakr roziyallohu anhu: “Albatta shunday holatlarga tushaman”, deb javob berdilar. Shunda Payg‘ambarimiz alayhissalom: “Mana shu narsalar sen qilgan xatolaring uchun kafforatdir”, dedilar.
Ulamolar bu oyatni bunday tushuntirishgan:
Inson qilgan yomon ishlarining jazosi faqat oxiratda emas, balki dunyoda ham ba’zan kafforat bilan to‘lanadi:
- Kasallik,
- Tashvish,
- Musibat,
- Qiyinchilik,
- Qalbdagi iztirob.
Bular mo‘minni gunohlardan poklaydi. Shuning uchun bu oyatda ikki xislat jamlangan:
- Adolat — har bir amal hisobga olinadi.
- Rahmat — Alloh bandasini dunyoda poklab turadi.
Yana ulamolar aytadilar:
Niso surasi insonni ikki qanot bilan qo‘llaydi:
- Xavf (qo‘rquv).
- Rajo (umid).
Shuning uchun bu sura mo‘minning qalbini tarbiya qiladigan eng ta’sirli suralardan biri.
Homidjon qori ISHMATBЕKOV