Yuz bergan kuchli to‘fondan bir boy kishining barcha mol-dunyosi suvga g‘arq bo‘libdi. Butun boyligi birpasda yo‘q bo‘lganiga chidamagan boy ko‘chalarda faryodu-fig‘on chekib yig‘lab ketayotsa, qarshisidan bir odam chiqib qolibdi:
- Kap-katta odamga yig‘lash nimasi? - deya savol beribdi ajablanib.
- Men yig‘lamay kim yig‘lasin? - debdi u. - Bir zumda hamma mol-mulkimdan ayrilib, faqir-qashshoq bo‘lib qoldim-ku!..
- Ko‘p g‘am chekma, - deya ovutishga tushibdi yo‘lovchi kishi. - Umr yo‘ldoshing bormi?
- Bor, - debdi boy biroz hayron bo‘lib.
- Uning aqlu-hushi, farosati bormi? Boy bir zum o‘ylanib qolibdi va:
- Ha, bu jihatdan baxtiyorman! Farosatli, soliha, har doim kayfiyatimga qarab yashaydigan jufti halolim bor, - debdi boy.
- U holda nega yig‘laysan, ey g‘ofil banda?! Bu dunyoda mato uchun ham ko‘z-yosh to‘kadimi, odam? Saboq uchun bir gap aytay senga, men shunday bir xotinga uylanganmanki, erning qadr-qimmatiga yetmaydi. Sen falokatning nimaligini bilmas ekansan. Agar sen ham aqli kalta, tili uzun, jag‘i tinmas bir xotinga uylangan bo‘lganingda, o‘shanda bilarding haqiqiy falokat nimaligini! Do‘konlaring suvga g‘arq bo‘lgan bo‘lsa, sen sog‘ ekansan-ku, hammasini topasan. Faqat yoningda ko‘nglingdagidek ayoling senga madadkor bo‘lsa, ma’naviy quvvat berib tursa tezda o‘zingni o‘nglab olasan, - debdi, yo‘lovchi.
Xalqimizda "Yaxshi xotin yarim davlat" degan gap bejiz aytilmagan. Darhaqiqat, soliha, oqila ayol faqat jufti halolining emas, butun jamiyatning gultoji hisoblanadi. Chunki, tarbiyasi go‘zal ayol avvalo, ota-onalarini e’zozlaydi, turmush o‘rtog‘ini ardoqlaydi, asosiysi, farzandlariga chiroyli tarbiya berib, jamiyatga komil insonlarni voyaga yetkazib beradi.
TII talabasi
Tojiddinov Abdussomad
Sahl ibn Mu’oz otasidan rivoyat qiladi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Kim ota-onasiga yaxshilik qilsa, unga Tubo bo‘lsin, Alloh azza va jalla uning umrini ziyoda qilsin», dedilar».
Sharh: Bu hadisi sharifda ota-onasiga yaxshilik qilgan farzandlarga katta mukofot va barakotlar va’da qilinmoqda.
Kim ota-onasiga yaxshilik qilsa, unga Tubo bo‘lar ekan. Tubo jannatning nomlaridan biri yoki jannatdagi daraxtning ismi yoxud saodat va yaxshilik ma’nolarini anglatadi. Shularning hammasi va’da qilinmoqda desak, yana ham ma’qul bo‘ladi.
«Umrini ziyoda qilsin» deganda, umrini barakali qilish ma’nosi tushuniladi. Belgilangan umrini yashaydi, lekin Alloh taolo uning umrini barakali qilib qo‘yadi.
Ba’zi ulamolar: «Alloh taoloning O‘ziga oson, belgilangan umrni uzaytirsa ham O‘zining ishi, bunga birov aralasha olmaydi. Allohning irodasini hech kim qaytara olmaydi, xohlasa, shunday bo‘laveradi», deyishadi.
Demak, kim umrim barakali, uzun bo‘lsin desa, ota-onasiga yaxshilik qilishi kerak ekan.
«Odoblar xazinasi» kitobi 1-juz