Yuz bergan kuchli to‘fondan bir boy kishining barcha mol-dunyosi suvga g‘arq bo‘libdi. Butun boyligi birpasda yo‘q bo‘lganiga chidamagan boy ko‘chalarda faryodu-fig‘on chekib yig‘lab ketayotsa, qarshisidan bir odam chiqib qolibdi:
- Kap-katta odamga yig‘lash nimasi? - deya savol beribdi ajablanib.
- Men yig‘lamay kim yig‘lasin? - debdi u. - Bir zumda hamma mol-mulkimdan ayrilib, faqir-qashshoq bo‘lib qoldim-ku!..
- Ko‘p g‘am chekma, - deya ovutishga tushibdi yo‘lovchi kishi. - Umr yo‘ldoshing bormi?
- Bor, - debdi boy biroz hayron bo‘lib.
- Uning aqlu-hushi, farosati bormi? Boy bir zum o‘ylanib qolibdi va:
- Ha, bu jihatdan baxtiyorman! Farosatli, soliha, har doim kayfiyatimga qarab yashaydigan jufti halolim bor, - debdi boy.
- U holda nega yig‘laysan, ey g‘ofil banda?! Bu dunyoda mato uchun ham ko‘z-yosh to‘kadimi, odam? Saboq uchun bir gap aytay senga, men shunday bir xotinga uylanganmanki, erning qadr-qimmatiga yetmaydi. Sen falokatning nimaligini bilmas ekansan. Agar sen ham aqli kalta, tili uzun, jag‘i tinmas bir xotinga uylangan bo‘lganingda, o‘shanda bilarding haqiqiy falokat nimaligini! Do‘konlaring suvga g‘arq bo‘lgan bo‘lsa, sen sog‘ ekansan-ku, hammasini topasan. Faqat yoningda ko‘nglingdagidek ayoling senga madadkor bo‘lsa, ma’naviy quvvat berib tursa tezda o‘zingni o‘nglab olasan, - debdi, yo‘lovchi.
Xalqimizda "Yaxshi xotin yarim davlat" degan gap bejiz aytilmagan. Darhaqiqat, soliha, oqila ayol faqat jufti halolining emas, butun jamiyatning gultoji hisoblanadi. Chunki, tarbiyasi go‘zal ayol avvalo, ota-onalarini e’zozlaydi, turmush o‘rtog‘ini ardoqlaydi, asosiysi, farzandlariga chiroyli tarbiya berib, jamiyatga komil insonlarni voyaga yetkazib beradi.
TII talabasi
Tojiddinov Abdussomad
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Oqil kishi biror narsaga jasadidan oldin aqli bilan erishadi
Muvaffaqiyatli talabaning muvaffaqiyat siri nimada? Albatta, imtihon lahzasi uni hargiz tark etmagan talabaning muvaffaqiyat va ijtihod siri uning e’tiborli ekanidadir. Ammo, dangasa talaba esa, imtihon vaqtini unutadi, har kunligini boshqa kunlargidek o‘tkazadi, do‘stlari bilan birga xursandchilik qiladi, ya’ni imtihondan sustkashlik qiladi.
Muvaffaqiyatli talaba hech qachon imtihon paytini yodidan chiqarmaydi.
Umrning qiymati uni mazmunli bo‘lishligida. Muddatida emas!
Inson umrining qiymati solih amallar va mazmunli bo‘lishligidadir. Muddatini uzun bo‘lishligida emas! Gohida hayot juda mazmunli bo‘ladi, gohida esa teskarisi.
Imom Shofe’iy rahimahulloh ellik yildan ozroq vaqt umr kechirdilar. Ammo, u kishi hisobini Alloh taologina biladigan yaxshiliklarni tark etdilar.
Imom Navaviy rahimahulloh ham ellik yildan ozroq vaqt umr kechirdilar va u kishi ham juda ko‘p yaxshiliklarni tark etdilar. Bularning hisob-kitobini Allohning o‘zi biluvchidir.
Ba’zi insonlar to‘qson yil va undan ham ko‘p umr kechiradilar. Biror narsaga qo‘l urmaydilar. Ayni shu – mazmunsiz umrdir. Shu bois ham ulamolar “Umrning qiymati solih amallar bilan” degan fikrga to‘xtalishgan.
Haqiqiy umr – solih amallarga boy bo‘lganidir.
Inson umrini zamondan iborat desa, u qadr-qiymati yo‘q umrdir.
Inson umrini solih amallarda desa, u umrlarning eng ulug‘idir.
Alloh taolo o‘rganayotgan ilmimizga amal qiladigan va uni boshqalarga yetkazadiganlardan qilsin!
Doktor Muhammad Rotib Nabulsiy ma’ruzalaridan
Abdussami’ Xayrulloh tarjimasi