Ibratli dunyo
Yuz bergan kuchli to‘fondan bir boy kishining barcha mol-dunyosi suvga g‘arq bo‘libdi. Butun boyligi birpasda yo‘q bo‘lganiga chidamagan boy ko‘chalarda faryodu-fig‘on chekib yig‘lab ketayotsa, qarshisidan bir odam chiqib qolibdi:
- Kap-katta odamga yig‘lash nimasi? - deya savol beribdi ajablanib.
- Men yig‘lamay kim yig‘lasin? - debdi u. - Bir zumda hamma mol-mulkimdan ayrilib, faqir-qashshoq bo‘lib qoldim-ku!..
- Ko‘p g‘am chekma, - deya ovutishga tushibdi yo‘lovchi kishi. - Umr yo‘ldoshing bormi?
- Bor, - debdi boy biroz hayron bo‘lib.
- Uning aqlu-hushi, farosati bormi? Boy bir zum o‘ylanib qolibdi va:
- Ha, bu jihatdan baxtiyorman! Farosatli, soliha, har doim kayfiyatimga qarab yashaydigan jufti halolim bor, - debdi boy.
- U holda nega yig‘laysan, ey g‘ofil banda?! Bu dunyoda mato uchun ham ko‘z-yosh to‘kadimi, odam? Saboq uchun bir gap aytay senga, men shunday bir xotinga uylanganmanki, erning qadr-qimmatiga yetmaydi. Sen falokatning nimaligini bilmas ekansan. Agar sen ham aqli kalta, tili uzun, jag‘i tinmas bir xotinga uylangan bo‘lganingda, o‘shanda bilarding haqiqiy falokat nimaligini! Do‘konlaring suvga g‘arq bo‘lgan bo‘lsa, sen sog‘ ekansan-ku, hammasini topasan. Faqat yoningda ko‘nglingdagidek ayoling senga madadkor bo‘lsa, ma’naviy quvvat berib tursa tezda o‘zingni o‘nglab olasan, - debdi, yo‘lovchi.
Xalqimizda "Yaxshi xotin yarim davlat" degan gap bejiz aytilmagan. Darhaqiqat, soliha, oqila ayol faqat jufti halolining emas, butun jamiyatning gultoji hisoblanadi. Chunki, tarbiyasi go‘zal ayol avvalo, ota-onalarini e’zozlaydi, turmush o‘rtog‘ini ardoqlaydi, asosiysi, farzandlariga chiroyli tarbiya berib, jamiyatga komil insonlarni voyaga yetkazib beradi.
TII talabasi
Tojiddinov Abdussomad
Otamdan qolgan saboqlar: Alloh O‘z bandasiga yetarli emasmi?
Otamning qo‘lidagi ushbu uzukni – Alloh u kishini rahmatiga olsin —60 yil davomida taqib yurdilar. Unda bir oyat yozilgan edi, qaysi oyat ekanini maqolaning davomida bilib olasiz.
Avvalo, otam hayotida amal qilgan bir tamoyil haqida sizlar bilan o‘rtoqlashmoqchiman.
Men otamni doimo qanoat tamoyiliga amal qilgan inson deb bilaman. U hayotining barcha sohalarida mana shu yo‘lni tutar edi.
Masalan, u Jidda shahrida o‘z kompaniyasiga asos solganida, uni yirik kompaniyaga aylantirishga shoshilmadi. Oddiy va barqaror faoliyat bilan kifoyalandi.
30 yildan keyin kompaniyani o‘z zimmamga olganimda, bor-yo‘g‘i to‘qqiz nafar xodim va bitta filialga ega edi. U biznesini boshqa hududlarga kengaytirmagan edi.
Men otamdan so‘radim:
— Nega boshqa savdogarlar kabi 30 yil davomida filiallar ochmadingiz? Axir Saudiya bozorida rivojlanish uchun katta imkoniyatlar bor edi-ku?
U menga shunday javob berdi:
— Men bor narsamdan mamnun edim. Allohga hamd bo‘lsin, U bizga yetarlicha rizq berdi.
Keyin u qo‘shib qo‘ydi:
— Endi kengaytirish navbati seniki.
Darhaqiqat, kompaniyani qabul qilganimdan so‘ng birinchi qilgan ishlarimdan biri – mamlakatning turli hududlarida filiallar ochish va xodimlar sonini to‘qqiz nafardan 130 nafarga yetkazish bo‘ldi.
Ammo shunga qaramay, otamning kichik kompaniya bilan ham qanoat qilishi haqidagi fikri meni doimo o‘ylantirar edi.
Shunda men kengaytirish bilan birga uning hayot tarzidagi asosiy ma’noni tushundim: qanoat.
Men bu ma’noni aynan shu uzuk bilan bog‘ladim.
Bu uzuk otamga yoshligida hadya qilingan edi va uni 60 yil davomida taqib yurdi. Unda:
أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ
“Alloh O‘z bandasiga yetarli emasmi?!” (Zumar surasi, 36-oyat) degan oyat yozilgandi.
Yillar o‘tishi bilan uzukdagi yozuv o‘chib ketdi. Ammo uning ma’nosi otamning qalbiga va hayot tarziga singib ketgan edi.
Men “yetarli” so‘zining ma’nosini izladim. Uning ma’nolaridan biri – himoya qilish va qo‘llab-quvvatlash ekan.
Men otamning hayotida bu haqiqatni ko‘rdim. Alloh unga yetarli edi — U uning homiysi va tayanchi bo‘ldi.
Alloh unga boylik bergan bo‘lsa ham, u isrofni tanlamadi. U har yili yangi mashina sotib olishga qiziqmas, qimmatbaho brendlar, dabdabali uylar yoki boyligini ko‘z-ko‘z qilishga oshiqmas edi. Ammo otam xohlasa bularning barchasini qila olardi. Lekin u dunyo ne’matlaridan foydalandi, shu bilan birga qanoat va xotirjamlikni ustun qo‘ydi.
Darhaqiqat, “Agar Alloh bandasi uchun yetarli bo‘lmasa, kim yetarli bo‘la oladi?”.
Davron NURMUHAMMAD