Yuz bergan kuchli to‘fondan bir boy kishining barcha mol-dunyosi suvga g‘arq bo‘libdi. Butun boyligi birpasda yo‘q bo‘lganiga chidamagan boy ko‘chalarda faryodu-fig‘on chekib yig‘lab ketayotsa, qarshisidan bir odam chiqib qolibdi:
- Kap-katta odamga yig‘lash nimasi? - deya savol beribdi ajablanib.
- Men yig‘lamay kim yig‘lasin? - debdi u. - Bir zumda hamma mol-mulkimdan ayrilib, faqir-qashshoq bo‘lib qoldim-ku!..
- Ko‘p g‘am chekma, - deya ovutishga tushibdi yo‘lovchi kishi. - Umr yo‘ldoshing bormi?
- Bor, - debdi boy biroz hayron bo‘lib.
- Uning aqlu-hushi, farosati bormi? Boy bir zum o‘ylanib qolibdi va:
- Ha, bu jihatdan baxtiyorman! Farosatli, soliha, har doim kayfiyatimga qarab yashaydigan jufti halolim bor, - debdi boy.
- U holda nega yig‘laysan, ey g‘ofil banda?! Bu dunyoda mato uchun ham ko‘z-yosh to‘kadimi, odam? Saboq uchun bir gap aytay senga, men shunday bir xotinga uylanganmanki, erning qadr-qimmatiga yetmaydi. Sen falokatning nimaligini bilmas ekansan. Agar sen ham aqli kalta, tili uzun, jag‘i tinmas bir xotinga uylangan bo‘lganingda, o‘shanda bilarding haqiqiy falokat nimaligini! Do‘konlaring suvga g‘arq bo‘lgan bo‘lsa, sen sog‘ ekansan-ku, hammasini topasan. Faqat yoningda ko‘nglingdagidek ayoling senga madadkor bo‘lsa, ma’naviy quvvat berib tursa tezda o‘zingni o‘nglab olasan, - debdi, yo‘lovchi.
Xalqimizda "Yaxshi xotin yarim davlat" degan gap bejiz aytilmagan. Darhaqiqat, soliha, oqila ayol faqat jufti halolining emas, butun jamiyatning gultoji hisoblanadi. Chunki, tarbiyasi go‘zal ayol avvalo, ota-onalarini e’zozlaydi, turmush o‘rtog‘ini ardoqlaydi, asosiysi, farzandlariga chiroyli tarbiya berib, jamiyatga komil insonlarni voyaga yetkazib beradi.
TII talabasi
Tojiddinov Abdussomad
Bir safar oilamiz bilan bir nechta davlatlarga sayohat qilish uchun yo‘lga chiqdik. Bir davlat chegarasiga yetib borganimizda, u yerda juda katta tirbandlikka duch keldik.
Kun botgunicha shu yerda qolib ketdik. Tirbandlik sabab chegaradan o‘ta olmadik. Mashinadagi uka-singillarim asabiylashgan, kimdir xavotirda, kimdir esa g‘azabda edi. Faqat otam xotirjam edi. U sokinlik bilan:
— Bu ham o‘tib ketadi, — dedi.
So‘ng qo‘shib qo‘ydi:
— Yillar o‘tgach, sizlar bu voqeani eslaysizlar va unga kulib qo‘yasizlar.
Darhaqiqat, hozir onam bu voqeani har safar eslaganda, tabassum bilan hikoya qiladi.
Bu hayotdagi oddiy, ammo muhim haqiqatni ko‘rsatadi: hech bir holat doimiy emas. Inson qiyinchilikka duch kelganda, og‘riq ko‘pincha o‘z haqiqiy hajmidan kattaroq ko‘rinadi. Xuddi shunday, quvonchli lahzalar ham bizga abadiydek tuyulishi mumkin.
Otam ham o‘sha kuni qiynalgan edi, ammo xotirjam edi. Chunki u bu qiyinchilik ham o‘tib ketishini bilardi. U baxtli kunlarda ham xotirjam edi, chunki baxt ham abadiy emasligini anglardi.
Ba’zilar buni sovuqqonlik deb atashi mumkin. Men esa buni qalb xotirjamligi deb atayman.
Bu shunday xotirjamlikki, insonga yaxshi kunlarda ham, qiyin kunlarda ham o‘zini barqaror his qilishga yordam beradi.
Bu tamoyil otamning so‘nggi kunlarida ham yaqqol namoyon bo‘ldi. U hayotining oxirgi kunlarida ham ajoyib xotirjamlik va ichki osoyishtalik bilan yashadi.
Hatto otam bunday deb aytardi:
— Hatto og‘riq ham o‘tib ketadi. O‘lim ham o‘tib ketadi.
Uning so‘nggi kunlaridagi xotirjamlik holatini hali ham to‘liq tushunib yetolmayman.
Bu qoida mashhur hikmatga o‘xshaydi:
“Hech narsa abadiy emas”.
Qiyinchiliklar ham o‘tadi, quvonchlar ham o‘tadi. Shuning uchun inson har bir holatda muvozanatni saqlashni o‘rganishi kerak.
Davron NURMUHAMMAD