Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Sentabr, 2026   |   3 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:42
Quyosh
06:02
Peshin
12:19
Asr
16:44
Shom
18:39
Xufton
19:54
Bismillah
14 Sentabr, 2026, 3 Rabi`us soni, 1448

Qur’oni karim tilovatida tag‘anniy

07.02.2017   21834   23 min.
Qur’oni karim tilovatida tag‘anniy

Bandalarini O‘zining muqaddas, mo‘jiz Kalomini o‘qishni o‘rganish baxtiga musharraf etgan Alloh taologa behad hamdu sanolar bo‘lsin.

O‘z ummatlariga: «Sizlarning eng yaxshilaringiz Qur’onni o‘rganib, uni boshqalarga o‘rgatganingizdir»  deya, ularni ushbu Kalomi Rabboniyning ta’limiga targ‘ib qilgan va bunda o‘zi eng go‘zal namuna bo‘lgan Nabiyimiz Muhammad mustafoga Allohnig salotu salomlari bo‘lsin.

Qur’oni karimni ohang  bilan o‘qish masalasida sahobalar va tobeinlarda bo‘lganidek, faqih imomlarimiz o‘rtalarida ham ixtilof mavjud. Biz quyida ularning bu boradagi fikrlari va dalillarini keltirib o‘tamiz:

  1. Molikiy va hanbaliy mazhablari

Ushbu mazhab sohiblari Qur’oni karimni ohang  bilan o‘qishni makruh deydilar. Bu so‘z Anas ibn Molik, Said ibn Musayyab, Said ibn Jubayr, Qosim ibn Muhammad, Hasan Basriy, Ibrohim Naxaiy, Ibn Siriynlardan naql qilingan.

  1. Hanafiy va shofe’iy mazhablari

Bu mazhab sohiblari Qur’oni karimni ohang  bilan o‘qishni joiz deydilar. Bu hukm Umar ibn Xattob, Abdulloh ibn Abbos, Abdulloh ibn Mas’ud, Abdurrahmon ibn Asvad ibn Zaydlardan naql qilingan. Mufassirlardan Abu Ja’far Tabariy, Abu Bakr ibn Al-Arabiy ushbu fikrni qo‘llaganlar[1].

Molikiy va Hanbaliylarning dalillari

Mazkur mazhab sohiblari Qur’oni karimni ohang bilan o‘qish makruhligiga quyidagi hadislarni dalil sifatida keltiradilar:

عن حذيفة بن اليمان عن رسول الله صلى الله عليه و سلم أنه قال :  إقرؤا القرآن بلحون العرب

و أصواتها و إياكم و لحون أهل الفسق وأهل الكتابين فإنه سيجيء من بعدي قوم يرجعون بالقرآن ترجيع الغناء و الرهبانية و النوح لا يجاوز حناجرهم مفتونة قلوبهم و قلوب من يعجبهم شأنهم يتخذون القرآن مزامير يقدمون الرجل ليس بأفقههم و لا أعلمهم ما يقدمونه إلا ليغنيهم"رواه الترمذي

Huzayfa ibn al-Yamonidan rivoyat qilinadi: Rasululloh (sollallohu alayhi vasallam): “Qur’onni arablarning ohanglari va ovozlarida o‘qingiz. Ahli fisq va ahli kitoblarning ohanglaridan chetlaning! Chunki, mendan keyin bir qavm kelib Qur’onni qo‘shiqchilar, rohiblar va o‘lgan odamga yig‘lovchilarning ohangiga o‘xshatib ohang bilan qiroat qiladilar. (Qur’on) ularning tomoqlaridan pastiga o‘tmaydi. Ularning va ularning ishini yoqtirgan kishilarning qalblari fitnalangandir. Ular Qur’onni o‘zlariga “nay” qilib oladilar. Ular  faqih ham, olim ham bo‘lmagan kishini oldinga chiqarib qo‘yadilar. Uni o‘zlariga kuylab berishi uchungina olib chiqadilar”,-dedilar”. Bayhaqiy “Shuabul iymon” da rivoyat qilgan.

Imom Jazariy: “Hadisdagi “لحون” so‘zi “لحن” kalimasining ko‘pligi bo‘lib, undan ovozni tarannum bilan chiqarish, Qur’on, she’r yoki qo‘shiqda ovozni go‘zal qilish tushuniladi”-deydilar.

Yuqoridagi hadisdagi ahli fisqdan murod: biror harfni ziyoda qiladigan yoki kamaytiradigan darajada Qur’onni o‘zining aslidan chiqarib qiroat  qiladiganlardir. Chunki, bu ish barcha ulamolarning ijmosiga ko‘ra haromdir.

Ahli kitoblar esa yahudiy va nasorolardir. Ularning ohangi bilan o‘qish deganda ularning Tavrot va Injilni o‘qiganlari kabi o‘qish tushuniladi[2].

عن بن عباس، قال: كان لرسول الله - صلى الله عليه وسلم - مؤذن بُطَرِّب،فقال النبي صلى الله عليه وسلم إن الأذان سهلٌ سَمْح فإن كان أذانك سَهْلاً سَمْحًا، وإلاّ فلا تؤذن».رواه الدارقطني و اسناده ضعيف جدا

Ibn Abbos roziyallohu anhu dan rivoyat qilinadi. U zot aytadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning tatrib (ya’ni ohang) bilan azon aytadigan muazzinlari bor edi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam unga:

 “Azon yengil, muloyimdir. Agar (sening ham) azoning yengil, muloyim bo‘lsa, (azon aytgin). Bordi-yu, undoq bo‘lmasa, azon aytma”,-dedilar”. Doriqutniy o‘z sunanida rivoyat qilgan. Rivoyat isnodi juda zaif[3].

Abdulvahhob al-Molikiydan rivoyat qilishicha, imom Molik Qur’onni ohang  bilan qiroat qilish haromligini aytgan. Buni Abu Toyyib Tabariy, Movardiy, Ibn Hamdon Hanbaliy ahli ilmlarning ko‘pchiligidan rivoyat qilganlar.

Ibn Battol, Iyoz, molikiylardan Qurtubiy, Bandaniyjiy, G‘azzoliy bu ish makruh ekanini rivoyat qilish-gan[4].

Va yana aytadilar: albatta ohang  va kuyga solib tilovat qilish Allohning kalomiga ziyodalikni olib keladi ya’ni mad yo‘q joyni mad qilib tilovat qiladi shu sabali bir harf bir necha harfga ziyoda bo‘ladi vaxolanki bu holat joiz emasdur. Shuningdek ohang va kuyga solib tilovat qilish eshituvchilarning qalblarini ohang  va kuy ila band qiladi va Quroni karim ma’nolariga e’tiborni, tadabbur va tafakkurni yo‘q bo‘lishiga olib keladi.

Imom Molikdan namozda ohangga solib tilovat qilish haqida so‘ralganida, U zot menga yoqmaydi, albatta u kuydur, pul topish uchungina uni kuyga soladilar degan ekanlar.

Imom Ahmad: lahnga solib o‘qish menga yoqmaydi, lahnga solib o‘qish bid’atdir, unga quloq tutmagin (eshitmagin) deganlar.

Va yana U zotdan tilovatdagi lahn haqida so‘ralganida, so‘rovchiga, isming nima dedilar, so‘rovchi Muhammad degan edi, seni ismingni Muuuhaaaamaaad deb aytilishi senga yoqadimi dedilar[5].

Hanafiy va Shofeiylarning dalillari

Mazkur mazhab sohiblari Qur’oni karimni tarannum bilan o‘qish joizligiga quyidagi dalillarni keltiradilar:

Abu Hurayra roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qiladi: “Qur’onni tag‘anniy (tarannum) bilan tilovat qilmagan bizdan emas”[6].

عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَال َرَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ: زَيِّنُوا الْقُرْآن َبِأَصْوَاتِكُمْ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ

Baro ibn Ozib roziyallohu anhu dan rivoyat qilinadi:

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qur’onni ovozlaringiz bilan ziynatlangiz”,-dedilar”[7].

عن البراء بن عازب رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله يقول: حسنوا القرآن بأصواتكم فإن الصوت الحسن يزيدالقرآن حسنا

Baro ibn Ozib roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Qur’onni ovozingiz bilan go‘zal qiling! Chunki, go‘zal ovoz Qur’onning go‘zalligini ziyoda qiladi”,-deganlarini eshitdim”[8].

عَن قَتَادَة عَن أنس قَالَ قَالَ رَسُول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم َ  إِن لكل شَيْء حلية وَحلية الْقُرْآن الصَّوْت الْحسن

Anas ibn Molik roziyallohu anhu Nabiy sollallohu alayhi vasallam dan rivoyat qiladi: “Har bir narsaning ziynati bo‘ladi. Qur’onning ziynati chiroyli ovozdir” degan[9].

حَدَّثَنَا مُوسَى بن هَارُونَ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بن حَمَّادٍ النَّرْسِيُّ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بن الْوَرْدِ ، قَالَ : سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ ، يَقُولُ : سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ بن أَبِي نَهِيكٍ ، يَقُولُ : بَيْنَمَا أَنَا وَاقِفٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بن السَّائِبِ بن أَبِي السَّائِبِ إذ مر بنا أبو لبابة ، فاتبعناه حتى دخل بيته ، فاستأذناه فأذن لنا ، فإذا رث المتاع رث الحال ، فقال من أنتم ؟ فانتسبنا له ، فقال مرحبا وأهلا تجار كسبة ، فسمعته يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالْقُرْآنِ ، قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ : فَقُلْتُ : يَا مُحَمَّدُ ، أَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ يَكُنْ حَسَنَ الصَّوْتِ ؟ قَالَ : يُحَسِّنُهُ مَا اسْتَطَاعَ

Ibn Abu Mulaykadan rivoyat qilinadi. U zot aytadi: “Men Ubaydulloh ibn Abu Nahiyk shunday deganini eshitdim: “Men Abdulloh ibn Soib ibn Abu Soib bilan turganimda oldimizdan Abu Luboba o‘tib qoldi. Biz uning orqasidan yurib bordik. U uyiga kirganida undan (uyiga kirishimizga) ruxsat so‘radik. Abu Luboba kirishimizga izn berdi. Qarasak, uning uyi xaroba, o‘zi og‘ir ahvolda hayot kechirar ekan. U: “Sizlar kimsizlar?” deb so‘radi. Biz unga nasabimizni aytdik. U: “Kasaba savdogarlari xush kelibsiz!” dedi. Men uning shunday deganini eshitdim: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Qur’onni ohang bilan o‘qimagan bizdan emas!” deganlar”. Ibn Abu Mulayka (so‘zida davom etib) aytadi: “Men: “Ey Muhammad, agar kishida chiroyli ovoz bo‘lmasa, (u holda nima qiladi)”-deb so‘ragandim. U: “Qodir bo‘lganicha chiroyli qiladi”, dedi”[10].

Ibn Battol bir guruh sahoba va tobe’inlardan Qur’onni ohang bilan tilovat qilish joizligini rivoyat qilgan. Imom Navaviy “Tibyon”da buni alohida ta’kidlagan[11].

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَيْءٍ مَا أَذِنَ لِلنَّبِيِّ أَنْ يَتَغَنَّى بِالْقُرْآنِ

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

Nabiy sollallohu alayhi va sallam: “Alloh hech bir narsani Nabiyning Qur’onni tag‘anniy bilan o‘qiganini tinglaganchalik tinglamagan” dedilar[12].

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَيْءٍ مَا أَذِنَ لِنَبِيٍّ حَسَنِ الصَّوْتِ يَتَغَنَّى بِالْقُرْآنِ يَجْهَرُ بِهِ.

Muslim rivoyatida: “Alloh chiroyli ovozli payg‘ambar Qur’onni tag‘anniy bilan ovoz chiqarib o‘qiganini tinglaganchalik biror narsani tinglamagan”, deyilgan[13].

حدثنا محمد بن خلف أبو بكر حدثنا أبو يحيى الحماني حدثنا بريد بن عبد الله بن أبي بردة عن جده أبي بردة عن أبي موسى رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه و سلم قال له  : يا أبا موسى لقد أوتيت مزمارا من مزامير آل داود

Abu Muso Ash’ariy roziyallohu anhudan rivoyat qilinishicha, Nabiy sollallohu alayhi va sallam unga: “Ey Abu Muso, senga Dovud oilasining naylaridan biri berilgan ekan” degan ekanlar[14].

Rivoyatda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Abu Musoning ovozidagi ohang yoqimli bo‘lgani bois majoziy ma’noda uni nayga o‘xshatdilar.  “Dovud oilasining nayi” deganda U zotning Zaburni qiroat qilgandagi ovoz ohanglari ko‘zda tutilgan[15].

Dovud alayhis salom juda chiroyli ovoz sohibi bo‘lgan. Abu Muso Ash’ariy roziyallohu anhuning Qur’onni chiroyli ovozda tilovat qilishi, Nabiy sollallohu alayhi va sallam uning qiroatini eshitib, ovozini Dovud alayhis salomning ovoziga o‘xshatishlari juda mashhur voqea. Bu xususda ko‘plab rivoyatlar vorid bo‘lgan .

أخبرنا الحسين بن أحمد بن بسطام بالأبلة حدثنا عبد الله بن جعفر البرمكي حدثنا يحيى بن سعيد الأموي عن طلحة بن يحيى عن أبي بردة عن أبي موسى الأشعري قال : استمع رسول الله صلى الله عليه وسلم قراءتي من الليل فلما أصبحت قال : يا أبا موسى استمعت قراءتك الليلة لقد أوتيت مزمارا من مزامير آل داود  قلت : يا رسول الله لو علمت مكانك لحبرت لك تحبيراقال شعيب الأرنؤوط : إسناده على شرط مسلم

Abu Muso Ash’ariy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. U zot aytadi: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallam tunda qiroatimni tinglabdilar. Tong otgach, u zot: “Ey Abu Muso, kecha tunda qiroatingga quloq tutdim. Senga Dovud oilasi naylaridan biri berilgan ekan,- dedilar. Shunda men: “Ey Rasululloh, agar sizning borligingizni bilganimda, siz uchun (qiroatimni) yanada ziynatlagan bo‘lardim”,-dedim”[16].

Abu Ya’lo “Musnad”da keltirgan rivoyatda aytilishicha, o‘shanda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning yonlarida Oisha roziyallohu anho onamiz ham bo‘lganlar. Ikkovlari ketayotganlarida Abu Muso roziyallohu anhu uyida Qur’on tilovat qilayotganini eshitib qolib, biroz turib qolishadi. So‘ng yo‘llarida davom etishadi. Tong otganida Nabiy sollallohu alayhi vasallam Abu Muso Ash’ariyga kechasi uning tilovatini eshitishganlarini aytganlarida, u: “Agar siz eshitayotganingizni bilganimda, bundanda chiroyliroq o‘qishga harakat qilardim”,-deydi[17].

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ سِنَان ٍ، قَالَ : حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ قَالَ: صَلَّيْتُ خَلْفَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ فَمَا سَمِعْتُ صَوْتَ صَنْجٍ، وَلا بَرْبَطٍ، وَلا نَايٍ أَحْسَنَ مِنْ صَوْتِهِ

Abu Usmon Nahdiy rivoyat qiladi: “Men Abu Muso Ash’ariyning orqasida namoz o‘qidim. Men uning ovozidan chiroyliroq sanjning ham, barbatning ham, nayning ham ovozini eshitmaganman”[18].

“Sanj” misdan yasalgan bir-biriga urib chalinadigan musiqa asbobi. Ularning biri bilan ikkinchisi uriladi. “Barbat” unga o‘xshash musiqa asbobi. “Nay” qanday ekani hammaga ma’lum[19].

أخبرنا محمد بن الحسن بن قتيبة قال حدثنا نوح بن حبيب قال حدثنا وكيع قال حدثنا شعبة عن معاوية بن قرة أنه سمع عبد الله بن المغفل يقول قرأ النبي صلى الله عليه وسلم عام الفتح فرجع في قراءته قال معاوية لولا أني أكره أن يجتمع الناس علي لحكيت قراءته

Muoviya ibn Qurra rivoyat qiladi: Men Abdulloh ibn Mug‘affalning shunday deganini eshitdim: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam fath yili ulovlari ustida ketayotganlarida Fath surasini ohang bilan qiroat qildilar”,-Muoviya aytadi- Agar atrofimizga odamlar to‘planishini karih ko‘rmaganimda, u zot sollallohu alayhi vasallamning qiroatlarini o‘qib berardim”. Muttafaqun alayh[20].

Ushbu mazhab sohiblari yana dalil sifatida aytadilarki: “Qur’onni tarannum bilan o‘qish kishini o‘ziga jalb qiladi va uni shu Qur’onni diqqat bilan tinglashga undaydi. Bu esa o‘z-o‘zidan uning tinglovchi ruhiyati va qalbiga ta’sirini benihoyat oshiradi”[21].

Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu Alqama al-Asvadning qiroatini (ovozi yoqimli bo‘lgani bois) yoqtirar edi. Alqama u zotga Qur’onni o‘qib berardi. Qachon qiroatni tugatsa, u zot unga:”Ota-onam sizga fido bo‘lsin! Yana davom eting”,-der edi[22].

عمر بن الخطاب رضي الله تعالى عنه أنه كان يقول لأبي موسى رضي الله تعالى عنه ذكرنا ربنا فيقرأ أبو موسى ويتلاحن وقال مرة من استطاع أن يغني بالقرآن غناء أبي موسى فليفعل

Imom Tabariy Hazrat Umar ibn Xattob roziyallohu anhu haqida shunday rivoyat qiladi:”Hazrati Umar Abu Muso Ash’ariyga :”Bizlarga Robbimizni eslating”,-deganlarida Abu Muso Qur’onni ohang bilan qiroat qilar edi. Shunda Umar: “Kim Qur’onni Abu Musoning ohangiga o‘xshab ohang bilan o‘qiy olsa, shunday qilsin”,-der edilar[23].

Muhammad Ali as-Sobuniy O‘zlarining “Rovai ul-bayan fi tafsiru oyat al-ahkom min al-qur’on” asarida har ikki mazhabning hukmlari va dalillarini keltirgandan so‘ng xulosa o‘rnida shunday deydilar: “Agar siz chuqurroq o‘ylab ko‘rsangiz, faqihlar orasidagi ixtilof asliy emas, balki, shakliy ekanligini ko‘rasiz. Binobarin, faqihlar Qur’onni tajvid qoidalariga  xalal yetkazadigan ohanglar bilan o‘qish harom ekanligiga ittifoq qilganlar. Buning misoli quyidagicha: cho‘zish mumkin bo‘lmaganni cho‘zib o‘qish, cho‘zilishi zarur bo‘lganni cho‘zmaslik, ingichka o‘qilishi zarur bo‘lgan yo‘g‘on qilib o‘qish, yo‘g‘on o‘qilishi zarur bo‘lganni ingichka qilib o‘qish, idg‘om lozim bo‘lgan o‘rinlarda izhor o‘qish yoki izhor lozim bo‘lgan o‘rinlarda ixfo qilish va shu kabilar. Qur’onning hukmlari va tilovat odoblariga e’tibor bermasdan  o‘zgalarni qoyil qoldirish va ovozning go‘zalligini boshqalarga namoyon qilishni asosiy maqsad qilib olgan holda tilovat qilishga kelsak, bu ishning haromligi borasida ixtilof yo‘q”[24].

Imom Abu Ja’far Ahmad ibn Muhammad at-Tahoviy al-Hanafiy rahmatullohi alayhi: “Qur’onni tag‘anniy bilan tilovat qilmagan bizdan emas” hadis haqida bahs yuritib quydagi so‘zni aytganlar: “Hadisdagi tag‘anniy so‘zidan ko‘zlangan maqsad Quron tufayli, undan boshqa barcha narsalardan behojat bo‘lishdir”.

Barchaga  ma’lumki tajvid qoidalarini nazariy jihatdan bilish farzi kifoyadir. Unga amal qilish har bir tilovat qiluvchi uchun farzi a’yndir. U’jb va riyodan saqlanish ham farz hisoblanadi. Shunday ekan Alloh taoloning o‘zi bizlarni to‘g‘ri yo‘lga boshlasin. Nafsimizga tashlab qo‘ymasin.

Toshkent islom instituti 4-kurs talabasi

 Tojiddinov Abdussomad Abdulbosit o‘g‘li

 

[1]   Muhammad Ali as-Sobuniy. Rovai’ al-bayon fi tafsiri oyat al-ahkom min al-qur’on.Al-maktabat ul-asriyya Bayrut-Livan-2011. B. 584.

Jaloliddin Abdurrahmon Suyutiy.Al-Itqon fi ulum al-qur’on. Livan.: Dorul fikr-1996. J.1 B.270.

[2] Ali ibn Sulton Muhammad al-Qori.  Mirqot al-mafotih sharh Mishkot al-masobih.Dor al-fikr. Bayrut 2002.7-juz. B. 584.

[3]  Ali ibn Umar ad-Doroqutniy. “Sunan ad-Doroqutniy”.Dor al-kutub al-ilmiyya.Bayrut-2003. 2-juz B. 86.

أخرجه الدارقطنى (2/86) . وأخرجه أيضًا : ابن حبان فى الضعفاء (1/137 ترجمة 60 إسحاق بن أبى يحيى الكعبى)

 وقال : ليس لهذا الحديث أصل من حديث رسول الله  - صلى الله عليه وسلم -

[4] vvv.muxlis.uz saytidan

[5] Muhammad Ali as-Sobuniy. Rovai’ al-bayon fi tafsiri oyat al-ahkom min al-qur’on.Al-maktabat ul-asriyya Bayrut-Livan-2011. B. 585.

[6] Muhammad ibn Abdulloh al-Xotib at-Tabriziy.Mishkatul masobih. Livan-Bayrut -1985.J.1. B. 496.

Ahmad ibn Hanbal. Musnad al-Imom Ahmad ibn Hanbal.Bayrut-Livan.:Muassasa ar-risola-1999.7-juz. B. 375. Abu Muhammad Abdulloh ibn Abdurrahmon ad-Dorimiy.Sunan ad-Dorimiy Bayrut Livan 1987.1-juz. B. 454.

Abu Bakr Ahmad ibn Husayn ibn Ali al-Bayhaqiy.As-sunan ul-kubro.Bayrut-Livan 1998. 2-juz. B54.

[7] Ahmad ibn Shuayb an-Nasoiy. “Sunan an-Nasoiy”. Bayrut-Livan.:Dor al-ma’rifa-2007.1-juz. B.348

Muhammad ibn Yazid Qazviniy. Sunan Ibn Mojja. Bayrut-Livan.: Dor al-fikr-1998.1-juz. B.426.

Abu Muhammad Abdulloh ibn Abdurrahmon ad-Dorimiy. Sunan ad-Dorimiy Bayrut Livan 1987. 2-juz B.4751-juz. B.548.

Abu Bakr Ahmad ibn Husayn ibn Ali al-Bayhaqiy.As-sunan ul-kubro. Bayrut-Livan 1998. 2-juz. B. 53.

[8] Abu Muhammad Abdulloh ibn Abdurrahmon ad-Dorimiy. Sunan ad-Dorimiy Bayrut Livan 1987. 2-juz B.475.

Abu Bakr Ahmad ibn Husayn ibn Ali al-Bayhaqiy.Shuab al-iymon. Riyoz.: Maktaba  ar-Rushd-2003.  2-juz. B.386.

Muhammad ibn Abdulloh al-Xotib at-Tabriziy. Mishkatul masobih Livan-Bayrut -1985. 1-juz  B.499.

أخرجه الدارمي: حديث/ 3501، 2/565، والبيهقي في شعب الإيمان

[9] www.quron.uz/qiroat/qiroat-ilmi/1279-maqola

[10] Abu Dovud Sulaymon ibn Ash’as as-Sijistoniy al-Azdiy. “Sunani Abu Dovud”. Bayrut-Livan. Dor al-ma’rifa-2001.1-juz. B. 480. Abu Bakr Ahmad ibn Husayn ibn Ali al-Bayhaqiy.As-sunan ul-kubro. Bayrut-Livan 1998.2-juz. B.54.

[11] www.quron.uz/qiroat/qiroat-ilmi/1279-maqola

[12] Sahih Muslim  5024-hadis.

[13] Sahih Muslim 2120-hadis.

Muhammad ibn Abdulloh al-Xotib at-Tabriziy. Mishkatul masobih Livan Bayrut -1985. 1-juz B.495.

Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy “Nabiy sollallohu alayhi vasallamning Qur’onda mohir bo‘lgan kishi haqidagi so‘zlari” bobida zikr qilgan.

Hadisning sharhini Ibn Hajar Asqaloniy Fath ul-boriy kitobining 13-juzi 444-445-betlarida keltirgan.

Boshqa manbalar: Sahihi Muslim 2-juz B.192. Sunani Abu Dovud 8-kitob, 200-bob. Sunan an-Nasoiy 11-kitob83-bob. Sunan ad-Dorimiy 2-kitob171-bob.

[14] Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy.Al-Jome as-sahih. Bayrut-Livan.: Dor ar-risola al-olamiyya-2011.6-juz. B.195.  Muslim ibn al-Hajjoj al-Qurashiy. Sahihi Muslim. Bayrut-Livan.: Dor al-ilm-1999..1-juz. B.546.

[15] Muhammad Ibn Muhammad ibn Abdurrazzoq. Toj al-urus min javohir al-qudus. Bayrut-2006. 2-juz. B.262.

[16] Muhammad ibn Hibbon ibn Ahmad. Sahihi ibn Hibbon. Bayrut-livan.:Muassasa ar-risola-1993. 16-juz. B. 169. 7197-hadis.

[17] www.quran.uz/qiroat/qiroat-ilmi/1279-maqola

[18] Abu Avona Ya’qub ibn Ibrohim. Musnad Abu Avona. Bayrut-Livab.: Dor al-ma’rifa-1996. 2-juz. B.486. Imoduddin Ismoil ibn Kasir. Fazoilul Qur’on. Bayrut-Livan.: Dor al-kutub al-ilmiyya-1990. B. 162.3166-hadis.

[19] Imom, hofiz Ahmad ibn Ali ibn Hajar al-Asqiloniy. Fath al-Boriy bi-sharh sahih al-Buxoriy.

Dor al-hadis. Qohira 2004. 20-juz. B.145.

[20] Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy.Al-Jome as-sahih. Bayrut-Livan.:Dor ar-risola al-olamiyya-2011. 6-juz. B. 135.

[21] Ismoil ibn Mustafo Istanbuliy Tafsir ruh al-bayon.Dor ihyo at-tiros al-arabiy.  J.1.  B.257.

[22] Muhammad Ali as-Sobuniy. Rovai’ al-bayon tafsiru oyat al-ahkom min al-qur’on.Al-maktabat ul-asriyya. Bayrut-Livan.: 2011. B. 585.

[23] Imoduddin Ismoil ibn Kasir. Fazoilul Qur'on.Bayrut-Livan.: Dor al-kutub al-ilmiyya-1990. B.114.

[24] Muhammad Ali as-Sobuniy. Rovai’ al-bayon fi tafsiru oyat al-ahkom min al-qur’on. Al-maktabat ul-asriyya. Bayrut-Livan.: 2011. B. 586

Qur'oni karim
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Prezident Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o‘ttiz besh yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi nutqi

28.08.2026   158429   18 min.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o‘ttiz besh yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi nutqi

(2026 yil 28 avgust, Toshkent sh.)

 

Assalomu alaykum, qadrli vatandoshlar!

Hurmatli mehmonlar!

Bugun muqaddas Vatanimiz mustaqilligining qutlug‘ o‘ttiz besh yillik bayramini katta iftixor va tantana bilan nishonlayapmiz.

Aziz xalqimiz, jumladan, muhtaram nuroniylarimiz, shijoatli yoshlarimiz, mo‘tabar ayollarimizni, yurtimizdagi barcha millat va elat vakillarini, xorijdagi vatandoshlarimizni ushbu ayyom bilan chin yurakdan samimiy tabriklayman.

Eng ulug‘ bayramimiz Yangi Toshkentda o‘tkazilayotgani tantana shukuhini yanada oshirmoqda.

Kelgusida ilm-fan, ta’lim va madaniyat markazi bo‘ladigan ushbu hududda kuni kecha Yangi O‘zbekiston universiteti, Nizomiy Ganjaviy nomidagi O‘zbekiston Milliy pedagogika universiteti, O‘zbekiston milliy kutubxonasining muhtasham binolarini ishga tushirdik.

Bugun sizlarning ishtirokingizda ochiladigan favvora dunyodagi eng baland musiqali favvora sifatida Ginnesning rekordlar kitobidan joy olgani ham bayram kayfiyatiga yanada baland ruh bag‘ishlaydi.

Bir necha yuz yillik orzular ro‘yobga chiqayotgan bu betakror makonda butun xalqimiz bilan hali yana ko‘plab quvonchli va tarixiy voqealarga guvoh bo‘lamiz.

Aminmanki, Yangi Toshkent poytaxtimizning ko‘rkiga ko‘rk qo‘shib, biz barpo etayotgan Yangi O‘zbekistonning kuch-qudratini namoyon etadigan chinakam taraqqiyot markaziga aylanadi!

 

Qadrli do‘stlar!

Biz 1991 yilda xalqimizning xohish-irodasi va qat’iyati bilan o‘z davlat mustaqilligimizni qo‘lga kiritdik. Aslida buyuk istiqlolimiz ildizlari uch ming yildan ziyod bo‘lgan davlatchilik an’analarimiz va qadimiy sivilizatsiyamiz tarixiga borib taqaladi.

Birinchi va Ikkinchi Renessans davrida Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Mir Alisher Navoiy kabi buyuk allomalarimiz bashariyat tafakkuri xazinasini boyitgan.

Sohibqiron Amir Temur bobomiz barpo etgan davlat esa adolat va bunyodkorlik timsoli sifatida tarix zarvaraqlaridan munosib o‘rin olgan.

Vatan ozodligi va milliy istiqlol yo‘lida jonini fido qilgan Behbudiy, Munavvarqori, Fitrat, Qodiriy, Cho‘lpon kabi jadid bobolarimizning hurriyat haqidagi orzu-niyatlari bugun Yangi O‘zbekistonda to‘liq ro‘yobga chiqmoqda.

Mustaqillik, eng avvalo, bizga shonu sharafimizni, muqaddas dinimizni, ona tilimizni, unutilayotgan milliy qadriyatlarimizni qaytarib berdi.

Istiqlol tufayli biz o‘zligimizni angladik, nomi hamisha e’zozda bo‘lgan ota-bobolarimizning munosib vorislari ekanimizni butun dunyoga namoyon etdik.

Ushbu hayajonli daqiqalarda bugungi erkin hayot uchun jonini fido qilgan ulug‘ ajdodlarimiz, jadidlar xotirasiga ta’zim bajo keltiramiz.

Mana shu tarixiy sanada o‘tgan 35 yil davomida mustaqilligimizni mustahkamlashga munosib hissa qo‘shgan barcha marhum yurtdoshlarimizning fidokorona mehnati va jasoratini yana bir bor e’tirof etishni joiz, deb bilamiz.

Birinchi Prezidentimiz, atoqli davlat va siyosat arbobi Islom Abdug‘aniyevich Karimovning yorqin xotirasini ehtirom bilan yod etamiz.

 

Hurmatli bayram ishtirokchilari!

Mustaqillikning buyuk ahamiyati, avvalo, inson qadri va erkin hayotida namoyon bo‘ladi. Shu bois, biz islohotlarni boshlagan birinchi kunlardanoq xalqning qalbiga quloq soldik, aholining dardiga darmon bo‘lishni maqsad qildik. “Inson qadri uchun!” degan g‘oyani davlat siyosatining markaziga olib chiqdik. Birinchi galda “paxta qulligi”, “majburiy mehnat va bolalar mehnati”, “konvertatsiya cheklovi”, “propiska” kabi odamlarni yillar davomida qiynab kelgan muammolarga barham berdik.

Eng asosiysi, fuqarolarimiz yuragidagi qo‘rquv va hadik o‘rnini ishonch va xotirjamlik egalladi. Har bir inson erkin va farovon yashaydigan jamiyat barpo etish uchun keyingi o‘n yilda tinimsiz izlandik, qattiq mehnat qildik.

Katta siyosiy iroda ko‘rsatib, O‘zbekistonni dunyoga keng ochdik. Xususan, chegara muammolari hal qilindi, qo‘shnilarimiz bilan do‘stlik va hamkorlik mustahkamlandi. Valyuta, soliq, bojxona va investitsiya siyosatida tub o‘zgarishlar amalga oshirildi. Natijada “Iqtisodiy erkinlik indeksi”dagi o‘rnimizni 80 pog‘ona yaxshilab, “iqtisodiyoti mo‘tadil erkin” davlatlar qatoridan joy oldik.

Ilgari iqtisodiyotimizga yiliga 2-3 milliard dollar xorijiy investitsiya olib kelingan bo‘lsa, hozirgi paytda 40-50 milliard dollar chet el sarmoyasi jalb qilinmoqda. Yurtimizga investitsiyalar bilan birga ilg‘or texnologiyalar, zamonaviy bilim va yangi iqtisodiy imkoniyatlar kirib kelmoqda.

Biz uch yil oldin 2030 yilda yalpi ichki mahsulot hajmini 160 milliard dollarga yetkazishni reja qilgan edik. Global logistikadagi uzilishlar, dunyodagi notinch vaziyatga qaramasdan, bu vazifani shu yilning o‘zida ortig‘i bilan amalga oshiramiz va daromadi o‘rtachadan yuqori bo‘lgan davlatlar qatoriga kiramiz.

E’tiborli jihati – biz bunday yuksak natijalarga xalqimizning fidokorona mehnati, intellektual salohiyati hamda millat va davlat birdamligi tufayli erishyapmiz. Ijobiy o‘zgarishlarni har bir inson, har bir oila o‘z hayotida chuqur his etyapti, desam, fikrimga qo‘shilasiz, albatta.

Yangi davrda zamonaviy uy-joyga ega bo‘lgan 650 mingdan ziyod oilaning quvonchini so‘z bilan ta’riflab bo‘ladimi?

Minglab mahallalarimizga Yangi O‘zbekiston qiyofasi kirib bormoqda.

Kambag‘allik masalasini ochiq tan olib, uni keskin qisqartirish bo‘yicha Yangi O‘zbekiston tajribasini yaratdik. Ehtiyojmand oilalarning daromadi, kasbi, salomatligi, farzandlarining ta’lim olishi va yashash sharoitini yaxshilash bo‘yicha “mahallabay” ishlash tizimini yo‘lga qo‘ydik.

Izchil sa’y-harakatlarimiz tufayli bugungi kunda kambag‘allik darajasini 2017 yildagi 35 foizdan 4 foizga tushirishga erishdik. Ushbu raqamlar zamirida ro‘zg‘origa baraka kirib, turmush sifati yaxshilangan 10 million insonning quvonchi va shukronalik tuyg‘ulari mujassam.

 

Muhtaram yurtdoshlar!

Dunyo hamjamiyatida munosib o‘rin egallashimiz uchun bizga bilimli, kelajak kasblarini puxta egallagan, mustaqil fikriga ega bo‘lgan yangi avlod mutaxassislari kerak. Shu bois, ta’limga sifat va mazmun olib kiryapmiz. Muallimning obro‘-e’tiborini tiklab, daromadini oshirib boryapmiz.

O‘tgan o‘n yilda, aholimiz 8 millionga ko‘paygan sharoitda ham bog‘cha qamrovini 78 foizga yetkazdik. Maktablarda 1,5 million qo‘shimcha o‘quvchi o‘rni yaratildi. Prezident, ijod va ixtisoslashgan maktablar tashkil etilgani farzandlarimizga yetakchi xorijiy ta’lim maskanlaridan kam bo‘lmagan darajada chuqur bilim egallash uchun keng imkoniyatlar eshigini ochdi.

Yoshlarga xorijiy tillar va kasb-hunar o‘rganishlari uchun munosib sharoitlar yaratdik.

Oliygohlarda o‘qish uchun qulay sharoitlarni kengaytirganimiz hisobiga hozirgi kunda talabalar soni 1 million 600 ming nafarga yetdi. Quvonarlisi, yoshlarda bilim olishga ishtiyoq kuchaydi. Ota-onalar uchun farzandini oliy ma’lumotli qilish faqat orzu emas, erishsa bo‘ladigan maqsadga aylandi.

Ayniqsa, talabalarning yarmidan ko‘pini xotin-qizlar tashkil etayotgani – Uchinchi Renessansning o‘ziga xos qiyofasi, desak, to‘g‘ri bo‘ladi. Chunki, bilimli qizlar – bilimli oila, bilimli avlod va ma’rifatli jamiyat deganidir.

Biz ta’lim bilan bir qatorda ilm-fan, zamonaviy texnologiya va innovatsiyalarni ham taraqqiyotimizning hal qiluvchi omili, deb bilamiz.

Shu bilan birga, IT, sun’iy intellekt, kreativ iqtisodiyot kabi yo‘nalishlar rivojiga yangi ruh berib, juda katta harakatni boshlab yubordik. Bu orqali 10 million yoshlarimizni raqamli industriya va kelajak kasblariga olib kiramiz.

Istiqlol bayramimiz arafasida xitoylik hamkorlarimiz bilan “Samarqand – 2028” sun’iy yo‘ldoshini fazoga uchirganimiz bizga alohida g‘urur bag‘ishlaydi.

Mening niyatim: O‘zbekiston texnologiya sohalarida jahonga ilg‘or tashabbuslarni taklif qiladigan markazga aylanishi zarur.

O‘zbek tili – raqamli dunyoda ilm va texnologiya yaratiladigan til bo‘lishi lozim.

 

Aziz vatandoshlar!

Inson qadri haqida so‘z yuritganda, aholimizning sog‘lig‘i masalasiga alohida e’tibor qaratishimiz tabiiy. So‘nggi yillarda ushbu sohaga ajratilayotgan mablag‘ni 8 karradan ziyod oshirdik. Eng muhimi, sifatli tibbiy xizmat olish imkoniyati nafaqat markazda, balki hududlarda ham yaratildi.

O‘tgan davrda yurtimizda 652 ta yangi tibbiyot muassasasi barpo etilgani, xususiy sektorga keng imkoniyat berilgani tufayli tibbiy xizmatlar hajmi 3 karra oshdi. Yuqori malakali shifokorlar tayyorlashni yo‘lga qo‘yib, ularga sharoit yaratganimiz

o‘z natijasini beryapti. Ilgari xorijda amalga oshirilgan 100 dan ziyod murakkab diagnostika va davolash usullari bugun yurtimizda ham mukammal bajarilmoqda.

Umuman, aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 1991 yildagi 66,4 yoshdan 2025 yilda 75,4 yoshga yetgani, go‘daklar va onalar o‘limi ko‘rsatkichi 4 barobar kamaygani sohadagi islohotlarimizning eng muhim natijasidir.

 

Qadrli do‘stlar!

Jonajon Vatanimiz azaldan ulug‘ mutafakkirlar, aziz avliyolar, buyuk allomalar yurti bo‘lib kelgan. Biz mana shunday bebaho merosga munosib ravishda Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Burhoniddin Marg‘inoniy yodgorlik majmualari kabi betakror ilmiy-ma’rifiy dargohlarni barpo etdik.

Bu muhtasham va tabarruk maskanlar bugun nafaqat yurtimiz va islom olami, balki butun jahon ahlining haqli e’tirofiga sazovor bo‘lmoqda. Biz bunday bunyodkorlik ishlarini jadal davom ettiramiz.

 

Hurmatli bayram ishtirokchilari!

Bizning eng katta boyligimiz – ertangi kunimizning hal qiluvchi kuchi bo‘lgan Yangi O‘zbekiston yoshlaridir. Intiluvchan va tirishqoq o‘g‘il-qizlarimizni qo‘llab-quvvatlash, ularga keng imkoniyatlar ochish uchun har yili 20-25 trillion so‘m ajratilmoqda.

Bugungi kunda O‘zbekistondagi biznes vakillarining 35 foizini yosh tadbirkorlar tashkil etyapti.

Tokio va Parij Olimpiya hamda Paralimpiya o‘yinlarida, dunyo maydonlarida yosh sportchilarimiz erishgan tarixiy yutuqlar xalqimizga cheksiz iftixor bag‘ishladi.

Futbolchilarimiz ilk bor jahon chempionatida ishtirok etib, o‘zbek sporti tarixida yangi sahifa ochdi. Ular boshlagan yo‘l albatta davomli va zafarli bo‘ladi, deb ishonamiz.

Yaqin kunlarda Samarqandda katta sport anjumani – Jahon shaxmat olimpiadasi boshlanadi. Noyabr oyida esa mashhur grossmeysterimiz Javohir Sindorov jahon shaxmat toji uchun kurashga kirishadi.

Ushbu musobaqalarda shaxmatchi o‘g‘il-qizlarimga ulkan zafarlar tilayman!

Xalqaro fan olimpiadalarida, tanlov va festivallarda yuqori o‘rinlarni egallayotgan yoshlarimizni – Yangi O‘zbekiston yulduzlari, kelajak bunyodkorlari, deb bilaman!

Oldinga qarab intilishdan va doimiy izlanishdan hech qachon to‘xtamang, aziz farzandlarim!

 

Muhtaram yurtdoshlar!

Bugun biz tarixning yanada mas’uliyatli va hal qiluvchi pallasida turibmiz. Mamlakatimiz taraqqiyotning mutlaqo yangi davriga qadam qo‘ymoqda. Kelgusi o‘n yillik – biz uchun milliy yuksalish davri bo‘ladi.

Buni faqat va faqat xalqimizning aql-zakovati, mehnati va birdamligi orqali o‘zimiz bunyod etamiz. Shu maqsadda kelgusi yillarda yurtimizda inson qadrini yanada yuksaltiradigan 7 ta milliy dasturni amalga oshiramiz.

Birinchi milliy dastur bilim va malakani kelgusi taraqqiyotimizning asosiy kapitaliga aylantirishdan iborat bo‘ladi.

Bolalarning 6 yoshli tayyorlov guruhlariga qamrovini qisqa muddatda 100 foizga olib chiqamiz. Xususiy bog‘cha tashkil qilish bo‘yicha mavjud imtiyozlar saqlab qolinadi.

Barcha maktablar xalqaro baholash dasturlari bilan to‘liq qamrab olinadi.

Yurtimizdagi texnikumlarda xalqaro ta’lim standartlarini joriy etamiz. Ularda yoshlarimizni yuqori daromadli kasblarga o‘qitishni yo‘lga qo‘yib, qamrovni 1 millionga yetkazamiz. Bir so‘z bilan aytganda, Yangi O‘zbekistonda kasb egallamagan birorta yigit-qiz qolmaydi.

Biz kelgusi yillarda kamida 10 ta universitetimizni TOP mingtalikka kiritishni katta marra sifatida belgilaymiz.

Ikkinchi milliy dastur xalqimizning sog‘lom bo‘lishi va uzoq umr ko‘rishini ta’minlashga xizmat qiladi.

Shu maqsadda aholi salomatligi bilan bog‘liq davlat xarajatlarini kelgusi besh yilda yalpi ichki mahsulotga nisbatan 5 foizga yetkazamiz.

Biz tibbiyotda profilaktikani kuchaytirish orqali salomatlikni asrash modeliga o‘tamiz. Davlat tibbiy sug‘urtasi mamlakatning barcha xonadonlariga kirib boradi.

Ixtisoslashgan tibbiyotda raqobat muhitini kuchaytirish maqsadida dunyoning eng nufuzli kamida 5 ta klinikasini olib kelamiz.

Yurtimizni zamonaviy tibbiyot, farmatsevtika, biotexnologiyalar va tibbiy ta’lim taraqqiy etgan maskanga aylantiramiz.

Hurmatli tadbir ishtirokchilari!

Uchinchi milliy dastur – iqtisodiyotimizni yuqori texnologiya va mehnat unumdorligi modeliga o‘tkazish.

Buning uchun kelgusi o‘n yilda 450 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilamiz. Iqtisodiyotda yuqori o‘sish sur’atini saqlagan holda, 2030 yilgacha yalpi ichki mahsulot hajmi 300 milliard dollarga yetkaziladi, sanoatda 2 millionta yuqori daromadli ish o‘rni yaratiladi.

Yoshlarimizning salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishda startap, venchur va sun’iy intellektni rivojlantirish ustuvor yo‘nalishga aylanadi.

Shuningdek, kichik biznes – o‘rta biznesga, o‘rta korxonalar esa yirik kompaniya va korporatsiyalarga aylanishi uchun yaxlit ekotizimni yo‘lga qo‘yamiz. Bularning hisobiga kelgusi o‘n yilda jon boshiga yalpi ichki mahsulot hajmi 10 ming dollarlik marradan oshadi.

 

Aziz do‘stlar!

Global iqlim o‘zgarishi sharoitida suv va ekologiya masalalari yanada dolzarb bo‘lib bormoqda.

Shu bois, to‘rtinchi milliy dastur suv va tabiatga munosabatni tubdan o‘zgartirishga qaratiladi.

Kelgusi besh yilda ekin maydonlarida suv tejaydigan texnologiyalar qamrovini 100 foizga olib chiqamiz. Bu – umummilliy marraga aylanadi.

Tabiatga munosabat – xalqning madaniyati, davlatning mas’uliyati va taraqqiyotning sifat ko‘rsatkichidir. Shuning uchun mamlakatimizda “Yashil makon” umummilliy harakatini yangi sifat bosqichiga olib chiqamiz. Maktab, bog‘cha, shifoxona va ko‘p qavatli uylar atrofidagi yashil hududlar jamiyatning daxlsiz boyligi sifatida muhofaza qilinadi. Yaqin yillarda tuman va shahar markazlarida yashillik ko‘lamini 30 foizga yetkazamiz.

 

Qadrli yurtdoshlar!

Adolat qaror topgan joyda iqtisodiy o‘sish ham, ijtimoiy ishonch ham yuksaladi.

Bu borada beshinchi milliy dastur – sud mustaqilligini kuchaytirish va qonun ustuvorligini ta’minlashni umumiy qadriyatga aylantirishdan iborat.

Buning uchun huquqiy tarbiyani maktabdan boshlab aniq tizim asosida yo‘lga qo‘yamiz. Fuqarolar va tadbirkorlarning qonuniy kafolatlarini kuchaytirish bo‘yicha islohotlarimizni qat’iy davom ettiramiz. Kiberjinoyatchilik, giyohvandlik va odam savdosining oldini olish bo‘yicha choralarni yanada kuchaytiramiz.

“Yashirin iqtisodiyot”, uyushgan jinoyatchilik, ayollar va bolalar huquqini kamsitishga qarshi kurashni yangi bosqichga ko‘taramiz.

Aziz vatandoshlar!

Odamlarimizning kayfiyati, oilalarning farovonligi, yoshlarning orzu-istagi, tadbirkorlarning tashabbuskorligi, eng avvalo, mahallada namoyon bo‘ladi.

Shuning uchun oltinchi milliy dastur mahallani jamiyat taraqqiyotining asosiy buyurtmachisiga aylantirishga yo‘naltiriladi.

Endi davlat dasturlarini ishlab chiqish bo‘yicha yondashuv butkul o‘zgaradi. Tuman budjeti, investitsiya dasturi hamda infratuzilma loyihalari mahalla buyurtmasi asosida ishlab chiqiladi. Bunda fuqarolarning talab va ehtiyoji, mahallaning farovonligi – eng asosiy mezon sifatida belgilanadi.

 

Hurmatli bayram ishtirokchilari!

Yettinchi milliy dastur – O‘zbekistonning tinchlik va do‘stlik diyori, bag‘rikeng o‘lka sifatidagi nufuzini har tomonlama yuksaltirishdan iborat.

Yurtimizda 130 dan ortiq millat va elat vakillari, 16 ta diniy konfessiya a’zolari bir oila farzandlaridek ahil va inoq yashamoqda.

Bugungi notinch zamonda millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik xalqimizning oltin fondi, bebaho boyligidir.

Bizning ochiq, pragmatik va tinchlikparvar siyosatimiz uzoq muddatli taraqqiyotimizni ta’minlashga qaratilgan.

Markaziy Osiyoda ahil qo‘shnichilik, strategik sheriklik va do‘stlik aloqalarini kengaytirishda tarixiy yutuqlarga erishildi.

Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi, Yevropa Ittifoqi, Amerika, Osiyo-Tinch okeani mintaqasi va arab-musulmon dunyosi davlatlari bilan munosabatlarimiz yanada mustahkamlandi. Sharqiy Yevropa, Afrika va Lotin Amerikasida yangi hamkorlik yo‘nalishlari ochildi.

Mamlakatimiz bilan diplomatik munosabat o‘rnatgan davlatlar soni qariyb 170 taga yetdi.

O‘zbekistonni xalqaro diplomatiyaning muhim markaziga aylantirish uchun ko‘pqirrali, vazmin va muvozanatli tashqi siyosatni davom ettiramiz. Iqtisodiy diplomatiya tashqi siyosatimizning ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qoladi.

Mamlakatimiz 2027-2029 yillarda Qo‘shilmaslik harakatiga ilk marotaba raislik qiladi. Dunyodagi 120 dan ortiq davlatni birlashtirgan ushbu global tuzilma samaradorligini oshirishga qaratilgan tashabbuslarni faol ilgari suramiz.

Yon qo‘shnimiz bo‘lgan Afg‘oniston bo‘yicha konstruktiv siyosatimizni qat’iy davom ettiramiz.

Fursatdan foydalanib, bugungi tantanamizda ishtirok etayotgan diplomatik korpus vakillariga, xorijiy ommaviy axborot vositalari xodimlariga, AQSH, Turkiya va Singapurdan kelgan yuqori martabali mehmonlarimizga samarali hamkorlik uchun alohida minnatdorlik bildiraman.

 

Aziz va muhtaram vatandoshlarim!

Bir fikrni ishonch bilan aytmoqchiman.

Biz bugun kechagidan kuchlimiz. Nasib etsa, ertaga bundan ham kuchli bo‘lamiz.

O‘ttiz besh yillik mustaqil taraqqiyot yo‘limiz bizga bir haqiqatni o‘rgatdi: xalq va davlat yagona maqsad yo‘lida birlashib, astoydil harakat qilsa, zabt etib bo‘lmaydigan marraning o‘zi yo‘q.

Bunday buyuk qudratga ega xalq va davlatni yenga oladigan kuchning o‘zi yo‘q.

Biz yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va buyuk kelajagimizni birgalikda barpo etamiz!

Ishonchim komil, matonatli, mard va olijanob xalqimiz o‘z oldiga qo‘ygan ulug‘ maqsadlarga albatta yetadi.

Vatanimizning oltin davrini, yangi buyuk tarixini albatta barchamiz birgalikda yaratamiz!

Bizga mustaqillik ne’matini bergan Parvardigorimizga cheksiz shukronalar bo‘lsin!

Istiqlolimiz ijodkori va haqiqiy bunyodkori bo‘lgan xalqimizga shon-sharaflar bo‘lsin!

Sizlarni, sizlar orqali butun xalqimizni bugungi ulug‘ bayram – O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o‘ttiz besh yilligi bilan yana bir bor tabriklayman.

Yurtimiz tinch, xonadonlarimiz obod va farovon bo‘lsin!

Yashasin O‘zbekiston Respublikasi!

Yashasin O‘zbekiston xalqi!

O'zbekiston yangiliklari