Duoning ijobati
Bir odam qattiq betob bo‘lib, kasalxonaga tushibdi. Shifokorlarning berayotgan dorilari foyda berishini so‘rab ertayu kech Allohga yolvorib duo qilibdi. Shu kasal bir kuni kechasi tush ko‘ribdi. Tushida o‘zi va hamxonalari bir quduq ichidagi suvga cho‘kayotgan emishlar. Yordamga chaqirsalar ham, hech kim kelmas emish. Bir payt yuqoridan bir ingichka arqon tusha boshlabdi. Hamma unga qarab talpinibdi. Lekin arqon qimirlab hech kimning qo‘liga ilinmay, haligi odamning qo‘liga tushibdi. Ko‘rinishidan o‘rgimchak ipidek ingichka arqon odam ko‘taradigan darajada pishiq ekan. Haligi odam jon holatda arqonga osilib yuqoriga tirmasha boshlabdi, lekin arqonni uzilib ketishidan xavotirga tushibdi. Shu payt xuddi uning xayolidagiga javoban yuqoridan ovoz kelibdi: “Qo‘rqma, ip uzilmaydi”. “Sen kimsan?” so‘rabdi haligi odam. “Men sen bir paytlar suvdan chiqarib olgan o‘rgimchakman. O‘sha yaxshiliging uchun bugun senga yaxshilik qilmoqdaman”, debdi. Haligi odam bunday ishlarni har doim qilib yurgani uchun bu o‘rgimchakni qachon, qayerda qutqarganini eslay olmabdi. Shu payt arqon qattiq silkina boshlabdi. Odam pastga qarasa, qolganlar ham arqonga osilib yuqoriga tirmashib chiqishayotgan ekan. Buni ko‘rib: “Arqon ingichka bo‘lsa, hammamizni ko‘tara olmay, uzilib ketishi mumkin. Nega ular mening arqonimga osilishadi?! Axir o‘rgimchak uni men uchun tashladi-ku”, deb o‘ylabdi. Shu narsani o‘ylagan zahoti arqon yuqoridan “chirt” etib uzilib, hammalari pastga qulab tushibdi.
Haligi odam o‘z ovozidan uyg‘onib ketibdi. Yarim tun, sheriklari uxlab yotishibdi. Ko‘rgan tushini eslabdi va u haqda o‘ylay boshlabdi. Umri davomida jonivor va hashoratlarga yaxshilik qilib kelgan odam palatadoshlarini o‘ylamay, faqat o‘zi uchun Allohdan shifo so‘rayotganini eslab, o‘zidan uyalibdi. Shu tun tongga qadar ko‘z yummay, Allohga: “Ey karami keng Parvardigorim, barcha dard bergan bandalaringga, kasalxonadagi bemorlarga va mening dardimga shifo berib, shu yerdan sog‘-salomat chiqib ketishimizni nasib et”, deb yolvoribdi.
Ertalab shifokor odatdagidek kasallarni ko‘zdan kechirayotib, unga: “Sizning topshirgan analizlaringizning javobi yaxshi chiqdi. Uch-to‘rt kundan so‘ng uyga javob beramiz”, debdi.
Bu hikoyadan xulosa shuki, odam o‘zi uchun nimaiki yaxshiliklarni orzu qilsa, atrofdagilarga ham shu narsalarni nasib etishini xohlamog‘i lozim.
Akbarshoh Rasulov tayyorladi
Otamdan qolgan saboqlar: Insonning qadri qiyin kunlarda bilinadi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Otam (Alloh rahmatiga olsin) mehnat faoliyatini 1960-yillarning boshlarida Nigeriyadagi Saudiya Arabistoni elchixonasida boshlagan edilar.
Elchixonada Zayd ismli yana bir xodim ishlardi. Negadir ular bir-birlari bilan unchalik chiqisha olishmasdi.
Bir kuni Zayd aka betob bo‘lib qoldi. Shunda otam, oralaridagi sovuq munosabatga qaramay, uni ziyorat qilishga bordilar. O‘sha davr odamlari his-tuyg‘ularidan ko‘ra burch va odobni ustun qo‘yar edilar.
Zayd aka yotoqda yotardi. Otam esa indamay o‘rnidan turib, uning oyoqlari ostiga shippagini qo‘yib berdilar.
Bu juda oddiy ko‘ringan harakat edi.
Ammo aynan shu kichik e’tibor ularning munosabatini butunlay o‘zgartirib yubordi.
O‘sha ziyorat keyinchalik qariyb 60 yil davom etgan mustahkam do‘stlikning boshlanishiga aylandi.
Zayd aka aslida olijanob fe’l-atvorli inson edi. Chinakam xarakterga ega odam eng kichik ezgulikni ham unutmaydi va uni qadrlaydi.
Otam bilan Zayd aka o‘rtasidagi do‘stlik yillar soni bilan emas, balki birgalikda boshdan kechirgan sinovlar va vaziyatlar bilan o‘lchanardi.
Har bir sinov ularning do‘stligini yanada mustahkamlab borardi.
Qiyin damlarda Zayd aka otamni qo‘llab-quvvatladi, otam ham kerak bo‘lganida Zayd akaga suyanch bo‘ldi.
Ularning fe’l-atvori, turmush tarzi va qarashlari turlicha edi. Ammo ularni umumiy qadriyatlar, o‘zaro hurmat va birgalikda bosib o‘tilgan hayot yo‘li birlashtirib turardi.
Donolar aytishadi: insonlar o‘rtasidagi munosabatlar asosan uch turga bo‘linadi:
- zavq va hordiq do‘stligi;
- manfaat do‘stligi;
- sinov va sadoqatga asoslangan do‘stlik.
Eng katta xatolardan biri – ana shu do‘stliklarning chegarasini adashtirishdir.
Masalan, ba’zi insonlar bilan faqat birga vaqt o‘tkazamiz, suhbatlashamiz, sayr qilamiz va h.k. Bu yillar davom etishi ham mumkin.
Lekin hayot sinovi kelmaguncha, bu munosabatning qanchalik mustahkam ekanini bilib bo‘lmaydi.
Ko‘p marta shunday bo‘ladiki, biz yillar davomida yaqin deb bilgan odamimiz eng kerakli paytda yonimizda bo‘lmaydi.
Aksincha, ayrim insonlar og‘ir kunlarda sadoqatini isbotlaydi.
Shuning uchun ham eng mustahkam do‘stlik – bu quvonchni ham, manfaatni ham, sinovni ham birgalikda yengib o‘ta oladigan do‘stlikdir.
Hayotda tamoyillaringizni baham ko‘radigan, og‘ir damlarda sizni yolg‘iz qoldirmaydigan bunday do‘stlar juda kam uchraydi.
Agar Alloh sizga shunday bir yoki ikki do‘stni nasib qilgan bo‘lsa, bu eng buyuk ne’matlardan biridir.
Otam bilan Zayd aka umrlarining katta qismini bir mamlakatda yashamaganlar.
Otam Jidda shahrida o‘z biznesini yo‘lga qo‘ydi. Zayd aka esa Saudiya Arabistoni Tashqi ishlar vazirligida faoliyatini davom ettirib, turli mamlakatlardagi elchixonalarda xizmat qildi.
Ular faqat bayramlarda yoki qisqa muddatlarga uchrashishardi. Shunga qaramay, masofa ularning do‘stligini zaiflashtirmadi. Aksincha, yillar o‘tgan sari bu rishta yanada mustahkamlanib bordi. Go‘yo ular har kuni uchrashib turganday edi.
Nega?
Chunki ularning do‘stligi manfaatga emas, samimiyat va sadoqatga qurilgan edi.
Ayrim insonlar oltinga o‘xshaydi. Ular sinovlarga duch kelgan sari yanada poklanadi, yanada porlaydi.
Boshqalari esa qalayga o‘xshaydi. Hayot olovi tegishi bilan erib, asl qiyofasi namoyon bo‘ladi.
Chinakam insonning qadri aynan qiyin kunlarda bilinadi.
Davron NURMUHAMMAD
