Minoga kelgach tosh otish boshlanadi. Hayitning 1 – kuni yetti dona tosh otiladi. Toshni Muzdalifadan yo xohlagan boshqa joydan terib olsa bo‘ladi. Tosh hajmi no‘xatdek bo‘ladi. Tosh oldin otilgan bo‘lmasligi kerak. Tosh otish Ibrohim (a.s) dan qolgan bo‘lib, u zot o‘g‘lini qurbonlikka so‘yishga olib ketayotganlarida shayton ig‘vo qilmoqchi bo‘lganda, Ibrohim a.s. uni tosh otib quvgan.
Hayitning 1 – kuni Jamratul aqobada tosh otiladi. U jamratul kubro, jamratul uxro deb ham ataladi. Tosh aqobadan besh gaz uzoqlikdan turib, barmoqlarning uchi bilan otiladi. Har bir tosh “Allohu akbar” deb otiladi. Tosh agar maxsus joyga tushmasa, qayta otish vojib bo‘ladi. Birinchi toshni otgan zahoti “talbiya”ni to‘xtatadi. Tosh otish vaqti subhi sodiqdan, keyingi kunning subhigachadir. Tosh otgan zahoti u yerdan ketish kerak bo‘ladi. Keyingi kun subhigacha otilmasa, jonliq so‘yish vojib bo‘ladi. Kechasi otish makruh. Ammo ayollar, qarilar, kasallar kechasi otgani afzal. Tosh otayotgan joy 2 qavatli bo‘lib, qaysidan otsa ham bo‘laveradi.
Uzrli kishilarni toshini boshqa otsa ham bo‘ladi, faqat avval o‘zinikini otishi shart. Tosh otilgach, ifrod hajni niyat qilgan kishi soch oldiradi. Lekin u agar qurbonlik qilmoqchi bo‘lsa, avval qurbonlik qilib keyin sochini oldiradi. Qiron, Tamattu’dagilar shunday qilishi shart. Endi ehromda man qilingan ishlarning ayollardan boshqasi halol bo‘ladi.
Bugun, 3 avgust kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasida “Kiberjinoyatchilik: zamonaviy jamiyatning yangi tahdidi” mavzusida onlayn yig‘ilish o‘tkazildi.
Unda Diniy idora Huquqshunoslik bo‘limi boshlig‘i Jahongir Hotamov so‘zlab, ishtirokchilar e’tiborini bugungi kunda dolzarb muammoga aylanib borayotgan kiberjinoyatlar ko‘lamiga qaratdi.
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, o‘tgan yili Toshkentda kiberjinoyatlar soni 16 mingdan ortgan. Fuqarolar qariyb 2 trillion so‘m moddiy zarar ko‘rgan bo‘lsa-da, ularni fosh etish 8 foizga ham yetmagan.
Ushbu jinoyatlarga keskin barham berish va oldini olish uchun 2026 yil 10 mart kuni “O‘zbekiston Respublikasining Kiberxavfsizlik strategiyasini belgilash va kiberjinoyatchilikning oldini olish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida” Prezident Farmoni qabul qilindi. Farmon asosida O‘zbekiston Respublikasining 2026 – 2030 yillarga mo‘ljallangan kiberxavfsizlik strategiyasi qabul qilindi.
Yuqoridagi kabi salbiy xolatlarning oldini olishda aholining huquqiy savodxonligini oshirish muhim hisoblanadi. Shu maqsadda Diniy idora bosh yuristi Alisher Agzamov Kiberjinoyatchilikning paydo bo‘lish tarixi, asosiy turlari, kiberjinoyatga duch kelgan kishi nima qilishi kerakligi, kiberxavfsizlikning oddiy qoidalari haqida tushunchalar berib o‘tdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati