Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
O‘zbekiston delegatsiyasining Turkiya davlatiga amaliy safari doirasida bugun, 22 aprel kuni Turkiya islomiy tadqiqotlar markazi rahbariyati va mutasaddilari bilan uchrashuv bo‘lib o‘tdi.
Muloqotda bugungi kun uchun juda muhim bo‘lgan kitoblar nashri, ularning elektron variantlarini ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqatish hamda sun’iy aql tizimlaridan foydalanishda yoshlar o‘zlarini qiziqtirgan savollariga javobni asl manbalarga asoslangan ma’lumotlardan olishlarini ta’minlash borasida muzokaralar olib borildi.
Shu bilan bir qatorda, “Vaqf” xayriya jamoat fondi faoliyati bo‘yicha alohida muzokaralar o‘tkazilib, fondga doir kitoblar va ma’lumotlar bilan tanishildi.
Turkiyalik olimlar o‘z mamlakatlarida vaqf faoliyatini tashkil etishda qadimiy Buxoro va Samarqand maktablari tajribasidan foydalanishganini, bu borada maxsus tadqiqotlar o‘tkazib, kitob nashr etishganini mamnuniyat bilan e’tirof etishdi. Uchrashuv so‘ngida markaz tomonidan nashr etilgan “Sahihul Buxoriy” asarining ming yil oldingi nusxasi hamda Buxoro vaqf ishlariga doir tarixiy kitoblar o‘zbekistonlik mehmonlarga taqdim etildi.
Shuningdek, O‘zbekiston musulmonlari idorasi, Xalqaro islomshunoslik akademiyasi va Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti kutubxonalaridagi tarixiy manbalar va qo‘lyozmalar ustida birgalikda tadqiqotlar o‘tkazishga kelishib olindi.
Hamkorlikning navbatdagi bosqichi Islom tarixi, san’ati va madaniyatini tadqiq qilish markazi (IRCICA) bilan davom etdi. Uchrashuvda O‘zbekistondagi mavjud ilmiy-tadqiqot markazlari bilan aloqalarni mustahkamlash, olimlarning ijodiy merosini o‘zaro turk va o‘zbek tillariga tarjima qilish hamda ijtimoiy tarmoqlarga joylashtirish masalalari muhokama qilindi. Turkiyadagi diniy tizim faoliyati va talabalar tajriba almashuvi bo‘yicha ham kelishuvlarga erishildi.
Kunning ikkinchi yarmida o‘zbekistonlik talaba yoshlar bilan uchrashuv tashkil etildi. Unda yurtimizda amalga oshirilayotgan islohotlar, milliy qadriyatlarga ehtirom, vatanparvarlik va yot oqimlardan saqlanish kabi dolzarb mavzular yoritildi.
Talabalar ko‘rsatilayotgan e’tibor uchun Davlatimiz rahbari va tashkilotchilarga o‘z minnatdorliklarini bildirishdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati