Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Pokistonning mashhur “Discover Pakistan” telekanalida buyuk muhaddis, islom olamining ko‘zga ko‘ringan olimlaridan biri Imom al-Buxoriyning hayoti va boy ilmiy-ma’naviy merosiga bag‘ishlangan hujjatli film efirga uzatildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maxsus ko‘rsatuv telekanal ijodiy guruhining O‘zbekistonning Pokistondagi elchixonasi ko‘magida mamlakatimizga qilgan safari chog‘ida suratga olingan. Filmda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Samarqand viloyatidagi Imom al-Buxoriy majmuasining arxitektura qiyofasi tubdan yangilangani qayd etilgan. Shuningdek, majmuaning o‘ziga xos ma’naviy muhiti va ushbu muqaddas qadamjoning musulmonlar hayotidagi o‘rni haqida so‘z yuritilgan.
Tomoshabinlarga O‘zbekistonda buyuk mutafakkirlarning ilmiy merosini o‘rganish va ommalashtirish, tarixiy-madaniy yodgorliklarni saqlash, muqaddas qadamjolarni obodonlashtirish va ziyorat turizmini rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar haqida ma’lumot berildi.
Ko‘rsatuv muharririning so‘zlariga ko‘ra, Imom al-Buxoriy nafaqat o‘zbek xalqi, balki butun musulmon ummati uchun ulkan ma’naviy ahamiyatga ega meros qoldirgan. “U hadis ilmi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shdi va islom olamida yuksak e’tirofga sazovor bo‘lgan “Al-Jomi as-sahih” asarini yaratdi. Asrlar davomida ushbu kitob musulmonlar tomonidan eng muhim diniy-ma’rifiy manbalardan biri sifatida qadrlanib kelinmoqda”, — dedi jurnalist.
Filmda majmua shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki islom sivilizatsiyasining boy ilmiy va ma’naviy an’analarini o‘zida mujassam etgan hamda turli mamlakatlardan kelgan ziyoratchilarni birlashtiradigan muqaddas maskan sifatida ta’riflangan. Majmuaning zamonaviy arxitektura yechimi, obodonlashtirilgan hududi va ziyoratchilar uchun yaratilgan sharoitlar O‘zbekistonning tarixiy merosga bo‘lgan e’tiborini aks ettirishi ta’kidlangan.
“Discover Pakistan” telekanalida namoyish etilgan hujjatli film xalqaro auditoriyaga O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi, uning muqaddas qadamjolari va jahon sivilizatsiyasi, xususan, islom ilm-fani taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi haqida ma’lumot yetkazishga yordam beradi. Bu, shuningdek, Pokiston aholisi o‘rtasida O‘zbekistonga ziyorat turizmini targ‘ib qilishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati