Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Qur’oni karimda savol va javob ko‘rinishida bir nechta oyatlar zikr qilingan:
“Sizdan harom oy haqida so‘raydilar” (Baqara surasi, 217-oyat);
“Sizdan nimani infoq qilishlarini so‘raydilar” (Baqara surasi, 219-oyat);
“Sizdan xamr va qimor haqida so‘raydilar” (Baqara surasi, 219-oyat);
“Sizdan yetimlar haqida so‘raydilar” (Baqara surasi, 220-oyat);
“Sizdan hayz haqida so‘raydilar” (Baqara surasi, 222-oyat);
“Sizdan fatvo so‘raydilar” (Niso surasi, 176-oyat);
“Sizdan o‘ljalar haqida so‘raydilar” (Anfol surasi, 1-oyat);
«Sizdan: “Bu haqmi?” deb so‘raydilar» (Yunus surasi, 53-oyat);
“Sizdan ruh haqida so‘raydilar” (Isro surasi, 85-oyat);
“Sizdan Zulqarnayn haqida so‘raydilar” (Kahf surasi, 83-oyat);
“Sizdan tog‘lar haqida so‘raydilar” (Toha surasi, 105-oyat);
“Sizdan qiyomat qachon bo‘lur, deb so‘raydilar” (Nazi’aat surasi, 42-oyat).
Ushbu savollarga javob berish uslubi uch xil ko‘rinishda keladi. Eng ko‘p uchraydigan ko‘rinish shuki, Alloh taolo savolni zikr qilgach, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga “Qul” (ayt) deb amr qiladi. Ba’zi o‘rinlarda esa javob “fa” harfi bilan boshlanadi: “Fa qul”.
Qolgan savollar esa yordamchi masalalar bo‘lgani uchun ularda “fa” harfi zikr qilinmagan.
Uchinchi ko‘rinishga kelsak, Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Agar bandalarim sizdan Meni so‘rasalar, Men, albatta, yaqinman. Duo qilguvchi duo qilganda, ijobat qilurman” (Baqara surasi, 186-oyat).
Bu yerda “Ayt: Men yaqinman” deyilmagan. Bu esa duo maqomining ulug‘ligini ko‘rsatadi. Buning bir necha nozik jihatlari bor.
Birinchisi: Alloh taolo go‘yoki: “Ey bandalarim! Boshqa ishlaringizda vositachiga muhtoj bo‘lasiz. Ammo duo paytida Men bilan sizning orangizda hech qanday vositachi yo‘q”, demoqda.
Ikkinchisi: “Bandalarim sizdan Men haqimda so‘rasalar” degan oyatda Alloh taoloning bandaga mehribonligi va unga yaqinligi ifoda etilgan.
Uchinchisi: Alloh taolo “Bandam Menga yaqin” demadi, balki “Men unga yaqinman” dedi. Banda o‘z kuchi bilan Haq taologa yaqin bo‘la olmaydi. Ammo Haq subhanahu va taolo O‘z fazli va rahmati bilan bandasiga yaqinlashadi. Shuning uchun Alloh taolo: “Albatta, Men yaqinman”, deb marhamat qilgan.
To‘rtinchisi: duo qiluvchining qalbi Allohdan boshqa narsalar bilan mashg‘ul ekan, u haqiqiy ma’noda Robbiga yuzlana olmaydi. Banda o‘z havoyi nafsi va shaxsiy maqsadlaridan voz kechishi bilan Allohga yaqin bo‘ladi. Duo insonni Allohga yaqinlashtiradi. Shu bois duo ibodatlarning eng afzallaridan biri hisoblanadi.
Davron NURMUHAMMAD