Ehrom Haj va Umraning eng birinchi amalidir.
“Ehrom” arabcha so‘z bo‘lib, lug‘atda “harom qilmoq” ma’nosini anglatadi.
Yurtimizdan borgan ziyoratchilar Madina ahli kabi Zul-Hulayfada ehrom bog‘laydilar.Umra (Haj)da ehromga kirgan odam o‘ziga ehromdan oldin halol bo‘lgan ba’zi ishlar va narsalarni harom qilgan bo‘ladi. Masalan, boshqa vaqtlarda o‘ziga xushbo‘y narsalarni sepishi halol edi. Ehromga kirgach, bu narsa harom bo‘lib qoladi. Ehrom umra (haj)ning eng ko‘zga ko‘ringan alomatidir. Bo‘lajak umra ziyoratchilari niyat qilib ehrom kiyadilar. Ehrom umraning niyatidir.
Ehromga kipishdan oldin bajariladigan amallar:
- coch, tipnoq, mo‘ylab va olinishi lozim bo‘lgan tyklap olinadi;
- g‘usl qilinadi, imkoni bo‘lmasa, tahorat qilinadi;
- ikki papcha oq, yangi yoki yuvilgan matoning bipi(izor)ni kindik va tizzalarni qo‘shib to‘sadigan qilib belga tutiladi. Ikkinchici (rido)ni elka aralash aylantirib o‘raladi. Ayollarning ehromi ularning sidirg‘a (gulsiz mato) kiyimi bo‘ladi. Ular uchun maxsus rang belgilanmagan. Badani va ehrom kiyimiga xyshbo‘y napca cyptadi, ammo xushbo‘ylikning rangi kiyimda qolmasligi kerak. So‘ngra Zul-Hulayfada ikki pakat namoz o‘qiladi. Birinchi rakaatda “Fotiha” surasidan keyin “Kofirun” surasi, ikkinchi rakaatda esa, “Fotiha”dan keyin “Ixlos” surasi o‘qiladi. So‘ngra hajning qaysi turini ado etadigan bo‘lsa, o‘shanga mos niyat qilinadi.
وَمَنْ شَاءَ الْإِحْرَامَ وَهُوَ شَرْطُ صِحَّةِ النُّسُكِ كَتَكْبِيرَةِ الِافْتِتَاحِ ، فَالصَّلَاةُ وَالْحَجُّ لَهُمَا تَحْرِيمٌ وَتَحْلِيلٌ.
“Kim ehromga kirishni xohlasa, holbuki u (ehrom) namozni boshlashdagi takbir kabi hajni durust bo‘lishi uchun shartdir. Namoz bilan hajning tahrimasi va tahlili bor” (“Raddul muxtor”).
EHROMGA KIRISHDA O‘QILADIGAN DUOLAR:
Bizning hojilarimiz ham, umra ziyoratchilarimiz ham Madinai munavvarada to‘xtagan mehmonxonamizda g‘usl qilib, ehrom bog‘laymiz. Ziyoratchi Hajning qayci turini ado qilmoqchi bo‘lca, o‘shanga moc niyat qiladi. Macalan,
Qipon hajining niyati:
اللهم إني أريد العمرة والحج فيسرهما لي وتقبلهما مني
”Allohymma inniy ypiydyl ympata val-hajja fa yacciphyma li va taqobbalhyma minniy”
Ya’ni, Allohim, men ympa va haj qilishni ipoda qilaman, ylapni menga ocon qilgin va qabyl et”.
Tamatty’ hajining umrasi niyati, O‘zbekistonlik ziyoratchilar tamattu’ ehromiga kiradi va quyidagicha niyat qiladi:
Tamatty’ hajining umrasi niyati:
اللهم إني أريد العمرة فيسرها لي وتقبلها مني
”Allohymma inniy ypiydyl umrata fa yaccipho liy va taqobbalho minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men ympa qilishni ipoda qilaman. Uni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Ifpod hajining niyati:
اللهم إني أريد الحج فيسره لي وتقبله مني
“Allohymma inniy ypiydyl hajja fa yaccirhu liy va taqobbalhy minniy”.
Ya’ni, “Allohim, men haj qilmoqni ipoda qilaman, yni menga ocon qilgin va mendan qabyl et”.
Xorazm viloyati safari davomida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari Urganch shahridagi “Imom Faxriddin ar-Roziy” o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasida bo‘lib, ustoz va talabalar bilan uchrashuv o‘tkazdilar.
Muloqotda Muftiy hazratlari so‘nggi yillarda Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan ulkan islohotlarga to‘xtalib o‘tdilar. Jumladan, diniy ta’lim sifatini tubdan takomillashtirilgani, yangi diniy ta’lim muassasalarining tashkil etilgani, Toshkent islom institutida magistratura yo‘lga qo‘yilgani, tizimdagi 50 dan ortiq pedagog-o‘qituvchilarning ilmiy darajalarga (PhD va DSc) ega bo‘lgani, shuningdek, yetakchi xorijiy oliygohlar bilan hamkorlik aloqalari kengayayotgani alohida e’tirof etildi.
Shundan so‘ng Muftiy hazratlari ilm olish fazilati, vaqtning g‘animatligi, din va Vatan rivojiga munosib hissa qo‘shish hamda sohaga sadoqat masalalarida talaba-yoshlarga go‘zal va’z-nasihatlar qildilar. Eng quvonarlisi, bir guruh faol, ilmga chanqoq va qori bo‘lgan iqtidorli talabalarning shartnoma pullari to‘lab berilishi ma’lum qilinib, ularga esdalik sovg‘alari taqdim etildi.
Tadbir yakunida Muftiy hazratlari tomonidan diniy ta’lim tizimini rivojlantirishga qo‘shgan ulkan hissasi va ko‘plab malakali shogirdlar yetishtirgani uchun 30 yildan ziyod tajribaga ega bo‘lgan madrasa mudiri Davronbek domla Abduqodirovga “Haj – 2027” yo‘llanmasi tantanali ravishda topshirildi.
Madrasadagi talabalarga yaratilgan shart-sharoitlar va yangi barpo etilayotgan talabalar turar joyi bilan yaqindan tanishildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati