بسم الله الرحمن الرحيم
Muhtaram jamoat! Jannatmonad aziz yurtimiz chindan ham go‘zal, uning takrori bu dunyoda mavjud emas. Mustaqil diyorimiz biz uchun muqaddas zamin sanalib, barchamiz uning ravnaqi uchun harakat qilishimiz darkor bo‘ladi. Ona diyorimiz O‘zbekistonimiz mana shunday ulug‘ va muborakdir.
Bugungi Juma mav’izamizda Islomning buyuk odobi bo‘lgan hayo haqida so‘z yuritamiz.
Inson tabiatidagi eng yaxshi fazilatlardan biri hayodir. Hayo kishining imon-e’tiqodi, odob-axloqining darajasiga qarab, ko‘p yoki kam bo‘ladi. Bir odam bema’ni ishlardan o‘zini tortayotganini yoki biror noloyiq ishni qilib qo‘yib, xijolatdan yuzi qizarganini ko‘rsangiz, bilingki, u – hayoli insondir.
Hayo ikki xil: tug‘ma va ta’lim orqali bo‘ladi. Ta’lim va o‘rganish yo‘li bilan hosil bo‘lgan hayoni shariatda imonning sho‘balaridan biri deb hisoblangan. Chunki, shariatda o‘sha hayo talab qilingan, tug‘ma hayo emas. Chunki tug‘ma hayo o‘z-o‘zidan bor narsa. Gohida shaxs bunday hayoni o‘ziga yaxshi singdirsa xuddi tug‘ma hayo darajasiga yetishi ham mumkin. Rasululloh sallollohu alayhi vasallamda hayoning ikki turi ham jam bo‘lgan edi. Nabiy sallollohu alayhi vasallam tug‘ma hayoda ulug‘ maqomda edilar. O‘rganib hosil qilingan hayoda esa, eng baland cho‘qqida edilar.
Hayo barcha yaxshiliklarning asosidir. Uning ketishi barcha yaxshiliklarning ketishidir. Gunohlar asta – sekin hayoni zaiflashtirib borib, bir yo‘la yo‘q qilib yuborishi ham mumkin. Agar bordiyu qilayotgan ishlariga beparvo bo‘lsa, yaxshi-yomonligiga e’tibor bermay qilaversa, xalqimiz unday odamdan yaxshilik chiqmaydi, uning hayosi yo‘q deydi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ummatlarining qalbida barcha yaxshi fazilatlarni o‘z ichiga olgan hayo bo‘lishini xohladilar. Avvalo, o‘zlari bu xulq bilan eng mukammal darajada sifatlangan edilar. Abu Said Xudriy (roziyallohu anhu) shunday deganlar:
كَانَ رَسُول ُاللهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَ سَلَمْ أشَدَّ حَيَاءً مِن َالْعَذرَاءِ فِي خِدْرِهَا وَ كَانَ إذا رَأى شَيْئاً يَكْرَهُهُ عَرَفْنَاهُ فِي وَجْهِهِ (رواه مسلم)
ya’ni: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hayo bobida chimildiqdagi kelindan ham o‘tar edilar. Qachon o‘zlari yoqtirmaydigan biror narsani ko‘rsalar, darhol yuzlaridan (norozilik alomatini) bilib olar edik”.
(Imom Muslim rivoyati)
Hayo ikki xil bo‘lib, birinchisi insonning tabiatida mavjud bo‘lgan his-tuyg‘ular, ikkinchisi Parvardigor va xalq huzurida odobli bo‘lishdir.
Hayo to‘g‘risida so‘z ketganda avvalo, bu sifat ayollarimizda mujassam bo‘lishi alohida ahamiyat kasb etadi. Ayolning hayoli, iboli va iffatli bo‘lishi ko‘rkiga ko‘rk qo‘shadi. Chunki o‘tmishga nazar tashlasak, bizlarning bobolarimiz va buvilarimiz iffatli va hayoli bo‘lganlarini ko‘ramiz.
لَوُ كَانَ الْحَيَاءُ رَجُلاً لَكَانَ رَجُلاً صَالِحاً لَوْ كَانَ الْفَحْشُ رَجُلاً لَكَانَ رَجُلاً سُوْءًا (رواه الطبرانى
ya’ni: “Agar hayo inson bo‘lganda edi, solih kishi bo‘lar edi va agar fahsh inson bo‘lganida, yomon kishi bo‘lar edi”. (Imom Tabaroniy rivoyati)
Insonning ma’naviy ziynati bo‘lmish imon Alloh taolo tomonidan berilgan buyuk ne’matdir. Imonni salomat saqlash va ayniqsa uni doim ziyoda bo‘lishi uchun harakat qilish, har bir insonning burchidir. Imon kuchli va baquvvat bo‘lishi uchun unga bog‘liq bo‘lgan barcha xayrli amallarni ado etishni odat qilish kerak. Imonni ziyoda bo‘lishiga sabab bo‘ladigan omillar ustida to‘xtalib Rasululloh sollallohu alayhi vasallam marhamat qilib shunday deganlar:
عَنْ اَبيِ هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَ سَلَمْ قال : " اَلْاِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً فَاَفْضَلُهَا قَوْلُ لاَ اِلهَ اِلاَّ الله، وادناها اماطةُ الاذى عن الطريقِ. والحياءُ شُعْبَةٌ مِنَ الْاِ يمَانِ "
( متفق عليه)
ya’ni: “Imon oltmishdan ziyod bo‘lakdan iboratdir. Uning eng afzali “La ilaha illalloh” kalimasi bo‘lsa, eng pastki darajasi yo‘ldagi insonga aziyat yetkazadigan narsani olib tashlashdir. Hayo ham imondan bir bo‘lakdir”.
Demak, hayo imondan bir bo‘lak bo‘lib, u imonni sayqal topishida muhim o‘rin tutadi. Qaysi bir kishining hayosi kuchli bo‘lsa, demak, uning imoni ham baquvvatdir. Yoki aksincha, qaysi bir kishining imoni kuchli bo‘lsa, hayosi ham kuchli bo‘ladi. Xalqimizda imonsizda hayo, hayosizda imon bo‘lmaydi, deb bejiz aytilmagan.
Hayoning ma’nodoshlari oriyat, ibo, uyat va or-nomus bo‘lib barchasi komil inson uchun zaruriy narsalardir. Hayo bu tortinchoqlik, siniqlik, betga chopar bo‘lmaslik degani. Biror kimsadan tanbeh yoki dakki eshitsa uyalib, terlab, qilgan ishidan pushaymon bo‘lib, noqulay vaziyatga tushib qolishga aytiladi. Dakki eshitganda undan to‘g‘ri xulosa qilmay, aksincha tanbeh beruvchiga hamla qilish yoki unga chora ko‘rish uyatsizlik balki xudbinlikdir. Inson Yaratganning oldida hayoli bo‘lsa, bandasi oldida ham hayoli bo‘ladi. Yana insonga lozim narsa shuki, avvalo Allohdan haqiqiy hayo bilan hayo qilsin. Buning uchun fikrini to‘g‘rilashi va halqumini pok tutib, parhezkor bo‘lmog‘i lozim. Rasululloh (sav) marhamat qilib shunday deydilar:
قاَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَ سَلَمْ لِأصْحَابِهِ َ: " اِسْتَحْيُوا مِنَ اللهِ حَقَّ الْحَيَاءِ . قَالُوا : " اِنَّا نَسْتَحِْی مِنَ اللهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ. فَقَالَ : " لَيْسَ ذلِكَ وَلَکِنَّ الْاِسْتِحْيَاءَ مِنَ اللهِ حَقَّ الْحَيَاءِ أَنْ تَحْفَظَ الرَّأْسَ وَمَا وَعَي و البطنَ وَمَا حَوَى وتَذْكُرُ الْمَوْتَ وَالْبَلَى فَمَنْ فَعَلَ ذلِكَ فَقَدْ اسْتَحْيَى مِنَ اللهِ حَقَّ الْحَيَاءِ " (رواه ﻣﺴﻠﻢ
ya’ni: “Allohdan haqiqiy hayo bilan hayo qilinglar”. Shunda sahobalar dedilar: “Alhamdu lilloh biz Allohdan hayo qilamiz”. Rasululloh bunga javoban marhamat qildilar: “Hayo bunday bo‘lmaydi, balki haqiqiy hayo miyadagi fikrni yaxshilash, oshqozonni poklash ya’ni parhezkor bo‘lish va o‘lim va chirib ketishlikni doim yodda tutish bilan bo‘ladi. Kimiki shularga e’tibor qilsa Allohdan haqiqiy hayo bilan hayo qilibdi”.
Abu Ayyub roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam:
"أَرْبَعٌ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلِينَ: الحياءُ والتعطرُ وَالسِّواكُ وَالنٍّكَاحُ" (رواه الترمذي
ya’ni: «To‘rt narsa Rasullarning sunnatlaridandir; hayo, xushbo‘y sepmoqlik, sivok va nikoh», - dedilar». (Ahmad, Termiziy rivoyat qilgan.)
Hayo insonni boshqa jonzotlardan ajratib turadigan sifatlardan biridir. Hayo insonga ziynat hisoblangan ulug‘ bir sifatdir. Hayo Payg‘ambarlarning hammalariga mushtarak sifat bo‘lgan fazilatdir. Shuning uchun ham, har-bir mo‘min-musulmon hayoli bo‘lishga harakat qilmog‘i lozim.
Ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallam:
"إنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلاَمِ النُّبُوَّةِ الأُولَى: اِذَا لَمْ تَسْتَحِ فَاصْنَعْ مَا شِئتَ"
(رواه البخاري وأحمد وأبو داود)
ya’ni: «Odamlar nubuvvatning birinchi kalomidan idrok qilgan narsalardan biri «agar hayo qilmasang, istaganingni qilaver»dir», dedilar». (Buxoriy, Abu Dovud va Ahmad rivoyat qilgan). Ha, hayosiz kishi barcha yomonliklarni tap tortmay qilaveradi. Odam bolasini yomonlikdan qaytaradigan narsa uning hayosidir. Ibn Abbos roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Rasululloh sallollohu alayhi vasallam:
"لِكُلِّ دِينٍ خُلُقٌ وَخُلُقُ الاسلامِ الحَيَاءُ" (رواه ابن ماجه
ya’ni: «Har bir dinning o‘z xulqi bordir. Islomning xulqi hayodir», dedilar». (Ibn Moja rivoyat qilgan). Ibn Umar roziyallohu anhudanrivoyat qilinadi: Rasululloh sallollohu alayhi vasallam: «Hayo va imon ikkisi birga yaqinlishtirilgan. Qachon ulardan biri ko‘tarilsa, boshqasi ham ko‘tariladi», dedilar» ( Hokim rivoyat qilgan).
Muhtaram jamoat! Keyingi vaqtlarda ayrim xotin-qizlar tomonidan kiyinish madaniyatiga, urf-odatlarimiz tamoyillariga amal qilmay ko‘cha-kuylarda ochiq-sochiq holda, hayo, ibo kabi odob-axloq doirasidan chetga chiqishlari uchramoqda.
Ularga din-diyonatli, imon-e’tiqodli buvilarimiz va momolarimizning namunali va hayoli hayot tarzlari o‘rnak bo‘lishi lozim. Shunda oilamiz mustahkam bo‘ladi, farzandlar barkamol bo‘lib voyaga yetadi. Yana ahamiyat berishimiz zarur bo‘lgan ishlardan biri internetdan foydalanganda rioya qilishimiz zarur bo‘lgan odoblar haqida qisqacha to‘xtalib o‘tamiz.
Internetdagi, smartfon va uyali telefonlarda bo‘ladigan muomala va muloqotlarda ko‘ngilsiz holatlar yuz bermasligi uchun bu boradagi odoblarga qat’iy rioya qilish lozim. Avvalo, niyat to‘g‘ri bo‘lishi kerak. Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) aytdilar:
"إنَّمَا الأَعْماَلُ باِلنِّيَاتِ" (رواه البخاري حديث مشهور
ya’ni: “Albatta, amallar niyatlarga ko‘ra e’tiborlidir...”
Kishilarga xat-xabar yozishda ham odob-axloqqa rioya qilish shart. Uyatsiz, behuda, hayosiz jumlalarni yozib, gunoh orttirmaslik lozim yoki odamlar hayoti va obro‘-e’tiboriga zarar beradigan turli asossiz xabar va fitnaga soluvchi ma’lumotlar tarqatish aslo durust emasligini barchalarimiz yaxshi bilishimiz kerak. Zero, og‘zaki nutq bilan yozma nutqning gunohi barobardir.
Ba’zi kishilar internetdagi muomalalariga e’tiborsiz bo‘lishadi. To‘g‘ri va noto‘g‘ri xabarlarga, halol va haromga rioya etishmaydi. Bu esa mutlaqo noto‘g‘ridir. Alloh taolo aytadi:
ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ حُرُمَاتِ اللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ...
ya’ni: “(Gap) shudir. Kimki Alloh harom etgan narsalarni katta gunoh deb bilsa, bas, bu Parvardigori nazdida o‘zi uchun yaxshidir...” (Haj, 30).
Internet orqali o‘zgalar bilan aloqa qilishda yaxshilik va taqvo yo‘lida hamkorlik qilish hamda yomonlik va dushmanlikda hamkorlik qilmaslik shior qilib olinishi kerak. Alloh taolo amr qiladi:
...وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ ... (سورة ﺍلمائدة/2
ya’ni: “...Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz!..” (Moida, 2).
Islomda hamkorlikning bosh sharti yaxshilik va taqvodir. Agar mana shu shart topilsa, hamma bilan hamkorlik qilinaveradi.
Musulmon odam o‘ziga berilgan umr ne’mati aziz ekanini, undan unumli foydalanish o‘zining muqaddas burchi ekanini, oxiratda uning har bir lahzasidan so‘ralish borligini bir zum ham unutmasligi kerak. Shu e’tibordan ham, internetga kirib olib, behuda narsalarga soatlab, kunlab vaqt sarflash qattiq qoralanadi.
Alloh taolo aytadi:
لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا
ya’ni: “Ularning ko‘p shivirlashib gaplashishlarida yaxshilik yo‘qdir. Magar sadaqa berishga, ezgulikka yoki odamlar o‘rtasini isloh qilishga buyurgan bo‘lsalar, bu yaxshidir. Kimda-kim Alloh rizosi uchun shu ishlarni qilsa, unga ulkan mukofot berajakmiz” (Niso, 114).
Internet imkoniyatlarini ba’zilar suiiste’mol qilib, faqat o‘z xohishi bilan yolg‘on xabarlar, suratlar va videolavhalar hamda razillik va qotillikka chorlovchi fitnalarni tarqatishadi. Ularning maqsadi biror natijaga erishish, maqtanish ham, odamlar orasida mashhurlik ham, shunchaki ermak ham bo‘lishi mumkin. Ammo bunday ishlar butkul nojoizdir. Shar’an va qonunan ham to‘g‘ri emas.
Kishiga internetdan to‘g‘ri foydalanishda, uning yomonliklaridan saqlanishda eng katta yordamchi – Alloh taoloning bandasini doim ko‘rib turganini, U zot hamma narsadan voqif ekanini hamisha his qilib yashashdir.
Oqil odam shu xitobni aslo xayolidan qochirmasligi, Allohning huzurida g‘ayb – yashirin narsaning o‘zi bo‘lmasligini doim yodda tutishi lozim. Shuni ham esdan chiqarmaslik kerakki, kim yashirincha qilgan ishini ko‘zdan maxfiy qolib ketaveradi deb o‘ylasa, adashadi. Xoh yaxshi, xoh yomon ish bo‘lsin, Alloh uni baribir oshkor qilib qo‘yadi.
Yosh farzandlarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishlariga ruxsat berishda shoshilmaslik lozim. Darhaqiqat, juda zarur ehtiyoj bo‘lsagina, uning ushbu qo‘llanmada zikr qilingan odoblarga qat’iy rioya etishiga ko‘z yetsagina, ijozat berish mumkin.
Yuqorida zikr qilingan oyati karima va hadisi shariflarda inson uchun hayoning naqadar ulug‘ fazilat ekanini bayon qilindi. Alloh taolo barchalarimizning imonimizni basalomat saqlab, o‘zlarimizni ham va shu jumladan ahlu ayollarimiz, sevimli o‘g‘il-qizlarimizni ham go‘zal odob-axloqli, hayo va iboli solih bandalardan bo‘lishimizga muvaffaq aylasin! Omin.
(2026 yil 28 avgust, Toshkent sh.)
Assalomu alaykum, qadrli vatandoshlar!
Hurmatli mehmonlar!
Bugun muqaddas Vatanimiz mustaqilligining qutlug‘ o‘ttiz besh yillik bayramini katta iftixor va tantana bilan nishonlayapmiz.
Aziz xalqimiz, jumladan, muhtaram nuroniylarimiz, shijoatli yoshlarimiz, mo‘tabar ayollarimizni, yurtimizdagi barcha millat va elat vakillarini, xorijdagi vatandoshlarimizni ushbu ayyom bilan chin yurakdan samimiy tabriklayman.
Eng ulug‘ bayramimiz Yangi Toshkentda o‘tkazilayotgani tantana shukuhini yanada oshirmoqda.
Kelgusida ilm-fan, ta’lim va madaniyat markazi bo‘ladigan ushbu hududda kuni kecha Yangi O‘zbekiston universiteti, Nizomiy Ganjaviy nomidagi O‘zbekiston Milliy pedagogika universiteti, O‘zbekiston milliy kutubxonasining muhtasham binolarini ishga tushirdik.
Bugun sizlarning ishtirokingizda ochiladigan favvora dunyodagi eng baland musiqali favvora sifatida Ginnesning rekordlar kitobidan joy olgani ham bayram kayfiyatiga yanada baland ruh bag‘ishlaydi.
Bir necha yuz yillik orzular ro‘yobga chiqayotgan bu betakror makonda butun xalqimiz bilan hali yana ko‘plab quvonchli va tarixiy voqealarga guvoh bo‘lamiz.
Aminmanki, Yangi Toshkent poytaxtimizning ko‘rkiga ko‘rk qo‘shib, biz barpo etayotgan Yangi O‘zbekistonning kuch-qudratini namoyon etadigan chinakam taraqqiyot markaziga aylanadi!
Qadrli do‘stlar!
Biz 1991 yilda xalqimizning xohish-irodasi va qat’iyati bilan o‘z davlat mustaqilligimizni qo‘lga kiritdik. Aslida buyuk istiqlolimiz ildizlari uch ming yildan ziyod bo‘lgan davlatchilik an’analarimiz va qadimiy sivilizatsiyamiz tarixiga borib taqaladi.
Birinchi va Ikkinchi Renessans davrida Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Mir Alisher Navoiy kabi buyuk allomalarimiz bashariyat tafakkuri xazinasini boyitgan.
Sohibqiron Amir Temur bobomiz barpo etgan davlat esa adolat va bunyodkorlik timsoli sifatida tarix zarvaraqlaridan munosib o‘rin olgan.
Vatan ozodligi va milliy istiqlol yo‘lida jonini fido qilgan Behbudiy, Munavvarqori, Fitrat, Qodiriy, Cho‘lpon kabi jadid bobolarimizning hurriyat haqidagi orzu-niyatlari bugun Yangi O‘zbekistonda to‘liq ro‘yobga chiqmoqda.
Mustaqillik, eng avvalo, bizga shonu sharafimizni, muqaddas dinimizni, ona tilimizni, unutilayotgan milliy qadriyatlarimizni qaytarib berdi.
Istiqlol tufayli biz o‘zligimizni angladik, nomi hamisha e’zozda bo‘lgan ota-bobolarimizning munosib vorislari ekanimizni butun dunyoga namoyon etdik.
Ushbu hayajonli daqiqalarda bugungi erkin hayot uchun jonini fido qilgan ulug‘ ajdodlarimiz, jadidlar xotirasiga ta’zim bajo keltiramiz.
Mana shu tarixiy sanada o‘tgan 35 yil davomida mustaqilligimizni mustahkamlashga munosib hissa qo‘shgan barcha marhum yurtdoshlarimizning fidokorona mehnati va jasoratini yana bir bor e’tirof etishni joiz, deb bilamiz.
Birinchi Prezidentimiz, atoqli davlat va siyosat arbobi Islom Abdug‘aniyevich Karimovning yorqin xotirasini ehtirom bilan yod etamiz.
Hurmatli bayram ishtirokchilari!
Mustaqillikning buyuk ahamiyati, avvalo, inson qadri va erkin hayotida namoyon bo‘ladi. Shu bois, biz islohotlarni boshlagan birinchi kunlardanoq xalqning qalbiga quloq soldik, aholining dardiga darmon bo‘lishni maqsad qildik. “Inson qadri uchun!” degan g‘oyani davlat siyosatining markaziga olib chiqdik. Birinchi galda “paxta qulligi”, “majburiy mehnat va bolalar mehnati”, “konvertatsiya cheklovi”, “propiska” kabi odamlarni yillar davomida qiynab kelgan muammolarga barham berdik.
Eng asosiysi, fuqarolarimiz yuragidagi qo‘rquv va hadik o‘rnini ishonch va xotirjamlik egalladi. Har bir inson erkin va farovon yashaydigan jamiyat barpo etish uchun keyingi o‘n yilda tinimsiz izlandik, qattiq mehnat qildik.
Katta siyosiy iroda ko‘rsatib, O‘zbekistonni dunyoga keng ochdik. Xususan, chegara muammolari hal qilindi, qo‘shnilarimiz bilan do‘stlik va hamkorlik mustahkamlandi. Valyuta, soliq, bojxona va investitsiya siyosatida tub o‘zgarishlar amalga oshirildi. Natijada “Iqtisodiy erkinlik indeksi”dagi o‘rnimizni 80 pog‘ona yaxshilab, “iqtisodiyoti mo‘tadil erkin” davlatlar qatoridan joy oldik.
Ilgari iqtisodiyotimizga yiliga 2-3 milliard dollar xorijiy investitsiya olib kelingan bo‘lsa, hozirgi paytda 40-50 milliard dollar chet el sarmoyasi jalb qilinmoqda. Yurtimizga investitsiyalar bilan birga ilg‘or texnologiyalar, zamonaviy bilim va yangi iqtisodiy imkoniyatlar kirib kelmoqda.
Biz uch yil oldin 2030 yilda yalpi ichki mahsulot hajmini 160 milliard dollarga yetkazishni reja qilgan edik. Global logistikadagi uzilishlar, dunyodagi notinch vaziyatga qaramasdan, bu vazifani shu yilning o‘zida ortig‘i bilan amalga oshiramiz va daromadi o‘rtachadan yuqori bo‘lgan davlatlar qatoriga kiramiz.
E’tiborli jihati – biz bunday yuksak natijalarga xalqimizning fidokorona mehnati, intellektual salohiyati hamda millat va davlat birdamligi tufayli erishyapmiz. Ijobiy o‘zgarishlarni har bir inson, har bir oila o‘z hayotida chuqur his etyapti, desam, fikrimga qo‘shilasiz, albatta.
Yangi davrda zamonaviy uy-joyga ega bo‘lgan 650 mingdan ziyod oilaning quvonchini so‘z bilan ta’riflab bo‘ladimi?
Minglab mahallalarimizga Yangi O‘zbekiston qiyofasi kirib bormoqda.
Kambag‘allik masalasini ochiq tan olib, uni keskin qisqartirish bo‘yicha Yangi O‘zbekiston tajribasini yaratdik. Ehtiyojmand oilalarning daromadi, kasbi, salomatligi, farzandlarining ta’lim olishi va yashash sharoitini yaxshilash bo‘yicha “mahallabay” ishlash tizimini yo‘lga qo‘ydik.
Izchil sa’y-harakatlarimiz tufayli bugungi kunda kambag‘allik darajasini 2017 yildagi 35 foizdan 4 foizga tushirishga erishdik. Ushbu raqamlar zamirida ro‘zg‘origa baraka kirib, turmush sifati yaxshilangan 10 million insonning quvonchi va shukronalik tuyg‘ulari mujassam.
Muhtaram yurtdoshlar!
Dunyo hamjamiyatida munosib o‘rin egallashimiz uchun bizga bilimli, kelajak kasblarini puxta egallagan, mustaqil fikriga ega bo‘lgan yangi avlod mutaxassislari kerak. Shu bois, ta’limga sifat va mazmun olib kiryapmiz. Muallimning obro‘-e’tiborini tiklab, daromadini oshirib boryapmiz.
O‘tgan o‘n yilda, aholimiz 8 millionga ko‘paygan sharoitda ham bog‘cha qamrovini 78 foizga yetkazdik. Maktablarda 1,5 million qo‘shimcha o‘quvchi o‘rni yaratildi. Prezident, ijod va ixtisoslashgan maktablar tashkil etilgani farzandlarimizga yetakchi xorijiy ta’lim maskanlaridan kam bo‘lmagan darajada chuqur bilim egallash uchun keng imkoniyatlar eshigini ochdi.
Yoshlarga xorijiy tillar va kasb-hunar o‘rganishlari uchun munosib sharoitlar yaratdik.
Oliygohlarda o‘qish uchun qulay sharoitlarni kengaytirganimiz hisobiga hozirgi kunda talabalar soni 1 million 600 ming nafarga yetdi. Quvonarlisi, yoshlarda bilim olishga ishtiyoq kuchaydi. Ota-onalar uchun farzandini oliy ma’lumotli qilish faqat orzu emas, erishsa bo‘ladigan maqsadga aylandi.
Ayniqsa, talabalarning yarmidan ko‘pini xotin-qizlar tashkil etayotgani – Uchinchi Renessansning o‘ziga xos qiyofasi, desak, to‘g‘ri bo‘ladi. Chunki, bilimli qizlar – bilimli oila, bilimli avlod va ma’rifatli jamiyat deganidir.
Biz ta’lim bilan bir qatorda ilm-fan, zamonaviy texnologiya va innovatsiyalarni ham taraqqiyotimizning hal qiluvchi omili, deb bilamiz.
Shu bilan birga, IT, sun’iy intellekt, kreativ iqtisodiyot kabi yo‘nalishlar rivojiga yangi ruh berib, juda katta harakatni boshlab yubordik. Bu orqali 10 million yoshlarimizni raqamli industriya va kelajak kasblariga olib kiramiz.
Istiqlol bayramimiz arafasida xitoylik hamkorlarimiz bilan “Samarqand – 2028” sun’iy yo‘ldoshini fazoga uchirganimiz bizga alohida g‘urur bag‘ishlaydi.
Mening niyatim: O‘zbekiston texnologiya sohalarida jahonga ilg‘or tashabbuslarni taklif qiladigan markazga aylanishi zarur.
O‘zbek tili – raqamli dunyoda ilm va texnologiya yaratiladigan til bo‘lishi lozim.
Aziz vatandoshlar!
Inson qadri haqida so‘z yuritganda, aholimizning sog‘lig‘i masalasiga alohida e’tibor qaratishimiz tabiiy. So‘nggi yillarda ushbu sohaga ajratilayotgan mablag‘ni 8 karradan ziyod oshirdik. Eng muhimi, sifatli tibbiy xizmat olish imkoniyati nafaqat markazda, balki hududlarda ham yaratildi.
O‘tgan davrda yurtimizda 652 ta yangi tibbiyot muassasasi barpo etilgani, xususiy sektorga keng imkoniyat berilgani tufayli tibbiy xizmatlar hajmi 3 karra oshdi. Yuqori malakali shifokorlar tayyorlashni yo‘lga qo‘yib, ularga sharoit yaratganimiz
o‘z natijasini beryapti. Ilgari xorijda amalga oshirilgan 100 dan ziyod murakkab diagnostika va davolash usullari bugun yurtimizda ham mukammal bajarilmoqda.
Umuman, aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 1991 yildagi 66,4 yoshdan 2025 yilda 75,4 yoshga yetgani, go‘daklar va onalar o‘limi ko‘rsatkichi 4 barobar kamaygani sohadagi islohotlarimizning eng muhim natijasidir.
Qadrli do‘stlar!
Jonajon Vatanimiz azaldan ulug‘ mutafakkirlar, aziz avliyolar, buyuk allomalar yurti bo‘lib kelgan. Biz mana shunday bebaho merosga munosib ravishda Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Burhoniddin Marg‘inoniy yodgorlik majmualari kabi betakror ilmiy-ma’rifiy dargohlarni barpo etdik.
Bu muhtasham va tabarruk maskanlar bugun nafaqat yurtimiz va islom olami, balki butun jahon ahlining haqli e’tirofiga sazovor bo‘lmoqda. Biz bunday bunyodkorlik ishlarini jadal davom ettiramiz.
Hurmatli bayram ishtirokchilari!
Bizning eng katta boyligimiz – ertangi kunimizning hal qiluvchi kuchi bo‘lgan Yangi O‘zbekiston yoshlaridir. Intiluvchan va tirishqoq o‘g‘il-qizlarimizni qo‘llab-quvvatlash, ularga keng imkoniyatlar ochish uchun har yili 20-25 trillion so‘m ajratilmoqda.
Bugungi kunda O‘zbekistondagi biznes vakillarining 35 foizini yosh tadbirkorlar tashkil etyapti.
Tokio va Parij Olimpiya hamda Paralimpiya o‘yinlarida, dunyo maydonlarida yosh sportchilarimiz erishgan tarixiy yutuqlar xalqimizga cheksiz iftixor bag‘ishladi.
Futbolchilarimiz ilk bor jahon chempionatida ishtirok etib, o‘zbek sporti tarixida yangi sahifa ochdi. Ular boshlagan yo‘l albatta davomli va zafarli bo‘ladi, deb ishonamiz.
Yaqin kunlarda Samarqandda katta sport anjumani – Jahon shaxmat olimpiadasi boshlanadi. Noyabr oyida esa mashhur grossmeysterimiz Javohir Sindorov jahon shaxmat toji uchun kurashga kirishadi.
Ushbu musobaqalarda shaxmatchi o‘g‘il-qizlarimga ulkan zafarlar tilayman!
Xalqaro fan olimpiadalarida, tanlov va festivallarda yuqori o‘rinlarni egallayotgan yoshlarimizni – Yangi O‘zbekiston yulduzlari, kelajak bunyodkorlari, deb bilaman!
Oldinga qarab intilishdan va doimiy izlanishdan hech qachon to‘xtamang, aziz farzandlarim!
Muhtaram yurtdoshlar!
Bugun biz tarixning yanada mas’uliyatli va hal qiluvchi pallasida turibmiz. Mamlakatimiz taraqqiyotning mutlaqo yangi davriga qadam qo‘ymoqda. Kelgusi o‘n yillik – biz uchun milliy yuksalish davri bo‘ladi.
Buni faqat va faqat xalqimizning aql-zakovati, mehnati va birdamligi orqali o‘zimiz bunyod etamiz. Shu maqsadda kelgusi yillarda yurtimizda inson qadrini yanada yuksaltiradigan 7 ta milliy dasturni amalga oshiramiz.
Birinchi milliy dastur bilim va malakani kelgusi taraqqiyotimizning asosiy kapitaliga aylantirishdan iborat bo‘ladi.
Bolalarning 6 yoshli tayyorlov guruhlariga qamrovini qisqa muddatda 100 foizga olib chiqamiz. Xususiy bog‘cha tashkil qilish bo‘yicha mavjud imtiyozlar saqlab qolinadi.
Barcha maktablar xalqaro baholash dasturlari bilan to‘liq qamrab olinadi.
Yurtimizdagi texnikumlarda xalqaro ta’lim standartlarini joriy etamiz. Ularda yoshlarimizni yuqori daromadli kasblarga o‘qitishni yo‘lga qo‘yib, qamrovni 1 millionga yetkazamiz. Bir so‘z bilan aytganda, Yangi O‘zbekistonda kasb egallamagan birorta yigit-qiz qolmaydi.
Biz kelgusi yillarda kamida 10 ta universitetimizni TOP mingtalikka kiritishni katta marra sifatida belgilaymiz.
Ikkinchi milliy dastur xalqimizning sog‘lom bo‘lishi va uzoq umr ko‘rishini ta’minlashga xizmat qiladi.
Shu maqsadda aholi salomatligi bilan bog‘liq davlat xarajatlarini kelgusi besh yilda yalpi ichki mahsulotga nisbatan 5 foizga yetkazamiz.
Biz tibbiyotda profilaktikani kuchaytirish orqali salomatlikni asrash modeliga o‘tamiz. Davlat tibbiy sug‘urtasi mamlakatning barcha xonadonlariga kirib boradi.
Ixtisoslashgan tibbiyotda raqobat muhitini kuchaytirish maqsadida dunyoning eng nufuzli kamida 5 ta klinikasini olib kelamiz.
Yurtimizni zamonaviy tibbiyot, farmatsevtika, biotexnologiyalar va tibbiy ta’lim taraqqiy etgan maskanga aylantiramiz.
Hurmatli tadbir ishtirokchilari!
Uchinchi milliy dastur – iqtisodiyotimizni yuqori texnologiya va mehnat unumdorligi modeliga o‘tkazish.
Buning uchun kelgusi o‘n yilda 450 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilamiz. Iqtisodiyotda yuqori o‘sish sur’atini saqlagan holda, 2030 yilgacha yalpi ichki mahsulot hajmi 300 milliard dollarga yetkaziladi, sanoatda 2 millionta yuqori daromadli ish o‘rni yaratiladi.
Yoshlarimizning salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishda startap, venchur va sun’iy intellektni rivojlantirish ustuvor yo‘nalishga aylanadi.
Shuningdek, kichik biznes – o‘rta biznesga, o‘rta korxonalar esa yirik kompaniya va korporatsiyalarga aylanishi uchun yaxlit ekotizimni yo‘lga qo‘yamiz. Bularning hisobiga kelgusi o‘n yilda jon boshiga yalpi ichki mahsulot hajmi 10 ming dollarlik marradan oshadi.
Aziz do‘stlar!
Global iqlim o‘zgarishi sharoitida suv va ekologiya masalalari yanada dolzarb bo‘lib bormoqda.
Shu bois, to‘rtinchi milliy dastur suv va tabiatga munosabatni tubdan o‘zgartirishga qaratiladi.
Kelgusi besh yilda ekin maydonlarida suv tejaydigan texnologiyalar qamrovini 100 foizga olib chiqamiz. Bu – umummilliy marraga aylanadi.
Tabiatga munosabat – xalqning madaniyati, davlatning mas’uliyati va taraqqiyotning sifat ko‘rsatkichidir. Shuning uchun mamlakatimizda “Yashil makon” umummilliy harakatini yangi sifat bosqichiga olib chiqamiz. Maktab, bog‘cha, shifoxona va ko‘p qavatli uylar atrofidagi yashil hududlar jamiyatning daxlsiz boyligi sifatida muhofaza qilinadi. Yaqin yillarda tuman va shahar markazlarida yashillik ko‘lamini 30 foizga yetkazamiz.
Qadrli yurtdoshlar!
Adolat qaror topgan joyda iqtisodiy o‘sish ham, ijtimoiy ishonch ham yuksaladi.
Bu borada beshinchi milliy dastur – sud mustaqilligini kuchaytirish va qonun ustuvorligini ta’minlashni umumiy qadriyatga aylantirishdan iborat.
Buning uchun huquqiy tarbiyani maktabdan boshlab aniq tizim asosida yo‘lga qo‘yamiz. Fuqarolar va tadbirkorlarning qonuniy kafolatlarini kuchaytirish bo‘yicha islohotlarimizni qat’iy davom ettiramiz. Kiberjinoyatchilik, giyohvandlik va odam savdosining oldini olish bo‘yicha choralarni yanada kuchaytiramiz.
“Yashirin iqtisodiyot”, uyushgan jinoyatchilik, ayollar va bolalar huquqini kamsitishga qarshi kurashni yangi bosqichga ko‘taramiz.
Aziz vatandoshlar!
Odamlarimizning kayfiyati, oilalarning farovonligi, yoshlarning orzu-istagi, tadbirkorlarning tashabbuskorligi, eng avvalo, mahallada namoyon bo‘ladi.
Shuning uchun oltinchi milliy dastur mahallani jamiyat taraqqiyotining asosiy buyurtmachisiga aylantirishga yo‘naltiriladi.
Endi davlat dasturlarini ishlab chiqish bo‘yicha yondashuv butkul o‘zgaradi. Tuman budjeti, investitsiya dasturi hamda infratuzilma loyihalari mahalla buyurtmasi asosida ishlab chiqiladi. Bunda fuqarolarning talab va ehtiyoji, mahallaning farovonligi – eng asosiy mezon sifatida belgilanadi.
Hurmatli bayram ishtirokchilari!
Yettinchi milliy dastur – O‘zbekistonning tinchlik va do‘stlik diyori, bag‘rikeng o‘lka sifatidagi nufuzini har tomonlama yuksaltirishdan iborat.
Yurtimizda 130 dan ortiq millat va elat vakillari, 16 ta diniy konfessiya a’zolari bir oila farzandlaridek ahil va inoq yashamoqda.
Bugungi notinch zamonda millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik xalqimizning oltin fondi, bebaho boyligidir.
Bizning ochiq, pragmatik va tinchlikparvar siyosatimiz uzoq muddatli taraqqiyotimizni ta’minlashga qaratilgan.
Markaziy Osiyoda ahil qo‘shnichilik, strategik sheriklik va do‘stlik aloqalarini kengaytirishda tarixiy yutuqlarga erishildi.
Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi, Yevropa Ittifoqi, Amerika, Osiyo-Tinch okeani mintaqasi va arab-musulmon dunyosi davlatlari bilan munosabatlarimiz yanada mustahkamlandi. Sharqiy Yevropa, Afrika va Lotin Amerikasida yangi hamkorlik yo‘nalishlari ochildi.
Mamlakatimiz bilan diplomatik munosabat o‘rnatgan davlatlar soni qariyb 170 taga yetdi.
O‘zbekistonni xalqaro diplomatiyaning muhim markaziga aylantirish uchun ko‘pqirrali, vazmin va muvozanatli tashqi siyosatni davom ettiramiz. Iqtisodiy diplomatiya tashqi siyosatimizning ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qoladi.
Mamlakatimiz 2027-2029 yillarda Qo‘shilmaslik harakatiga ilk marotaba raislik qiladi. Dunyodagi 120 dan ortiq davlatni birlashtirgan ushbu global tuzilma samaradorligini oshirishga qaratilgan tashabbuslarni faol ilgari suramiz.
Yon qo‘shnimiz bo‘lgan Afg‘oniston bo‘yicha konstruktiv siyosatimizni qat’iy davom ettiramiz.
Fursatdan foydalanib, bugungi tantanamizda ishtirok etayotgan diplomatik korpus vakillariga, xorijiy ommaviy axborot vositalari xodimlariga, AQSH, Turkiya va Singapurdan kelgan yuqori martabali mehmonlarimizga samarali hamkorlik uchun alohida minnatdorlik bildiraman.
Aziz va muhtaram vatandoshlarim!
Bir fikrni ishonch bilan aytmoqchiman.
Biz bugun kechagidan kuchlimiz. Nasib etsa, ertaga bundan ham kuchli bo‘lamiz.
O‘ttiz besh yillik mustaqil taraqqiyot yo‘limiz bizga bir haqiqatni o‘rgatdi: xalq va davlat yagona maqsad yo‘lida birlashib, astoydil harakat qilsa, zabt etib bo‘lmaydigan marraning o‘zi yo‘q.
Bunday buyuk qudratga ega xalq va davlatni yenga oladigan kuchning o‘zi yo‘q.
Biz yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va buyuk kelajagimizni birgalikda barpo etamiz!
Ishonchim komil, matonatli, mard va olijanob xalqimiz o‘z oldiga qo‘ygan ulug‘ maqsadlarga albatta yetadi.
Vatanimizning oltin davrini, yangi buyuk tarixini albatta barchamiz birgalikda yaratamiz!
Bizga mustaqillik ne’matini bergan Parvardigorimizga cheksiz shukronalar bo‘lsin!
Istiqlolimiz ijodkori va haqiqiy bunyodkori bo‘lgan xalqimizga shon-sharaflar bo‘lsin!
Sizlarni, sizlar orqali butun xalqimizni bugungi ulug‘ bayram – O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o‘ttiz besh yilligi bilan yana bir bor tabriklayman.
Yurtimiz tinch, xonadonlarimiz obod va farovon bo‘lsin!
Yashasin O‘zbekiston Respublikasi!
Yashasin O‘zbekiston xalqi!