Jabroil alayhissalom Tabukda tushib: «Ey Rasululloh, Muoviya al-Muzaniy Madinada vafot etdi. Unga namoz o‘qishingiz uchun yerni bukib beraymi?» dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Ha», dedilar. Shunda Jabroil alayhissalom ikki qanoti bilan yerga va tog‘ cho‘qqilariga urgan edilar, yer itoat qildi va uning tobuti ko‘rsatildi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam unga namoz o‘qidilar. Ortlarida farishtalar ikki saf bo‘lib, har bir safda yetmish ming farishta bor edi. O‘qib bo‘lib, «Tarji’ni (Inna lillahi va inna ilayhi roji’un) aytdilar. So‘ng: «Bu darajaga nima sababli erishdi?» deb so‘radilar. Jabroil alayhissalom: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ«Qul huvallohu ahad»ni yaxshi ko‘rgani va uni kelganda ham, ketganda ham, turganda ham, o‘tirganda ham va har bir holatda ham o‘qigani uchun», dedilar»[1].Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Kim uch narsani iymon bilan ado etsa, jannatning xohlagan eshigidan kiradi va xohlagan hurga uylanadi: kim qotilni afv qilsa, maxfiy ravishda birovning qarzini to‘lasa va har farz namozidan so‘ng قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ«Qul huvallohu ahad»ni o‘n marta o‘qisa», dedilar. Shunda Abu Bakr roziyallohu anhu: «Bittasini qilsa-chi, ey Allohning Rasuli?» deb so‘radilar. U zot: «Bittasini qilsa ham», dedilar»[2].
«Bir kishi Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga kelib, kambag‘alligi va nochorligidan shikoyat qildi. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam unga: «Qachon manzilingga kirsang, odam bo‘lsa-bo‘lmasa, salom bergin, so‘ng menga salom yo‘llagin va قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ«Qul huvallohu ahad»ni bir marta o‘qigin», dedilar. Haligi kishi shunday qildi. Natijada Alloh taolo unga shu darajada rizq berdiki, hatto qo‘shnilariyu qarindoshlariga ham mo‘l-ko‘l yog‘dirdi»[3].
«Kim قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ«Qul huvallohu ahad»ni har kuni ellik marta o‘qisa, qiyomat kuni: «Tur, ey Allohni maqtovchi! Jannatga kir!» deyiladi»[4].
«Kim vafot bilan nihoya topadigan kasalligida قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ«Qul huvallohu ahad»ni o‘qisa, qabrida fitnalanmaydi, qabr siqishidan omonda bo‘ladi va farishtalar uning qo‘lidan tutib, sirot ko‘prigidan jannatga olib o‘tadilar»[5].
FOYDA:
«Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «To‘planinglar! Men sizlarga Qur’onning uchdan birini o‘qib beraman», dedilar. To‘planganlar to‘plandi, so‘ng Rasululloh sollallohu alayhi vasallam chiqib, قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ«Qul huvallohu ahad»ni o‘qidilar-da, kirib ketdilar. Shunda hammamiz bir-birimizga: «Bu samodan kelgan xabar bo‘lsa kerak, shuning uchun kirib ketdilar», dedik»[6].
– Ayrim ulamolar: «Buning Qur’onning uchdan biriga tengligiga sabab, unda الصَّمَدAllohning Somad ismi borligi uchun, chunki boshqa suralarda bu ism topilmaydi», deydilar. Shuningdek, أَحَدٌ«axad» borligi uchun ham.
– Ba’zilar: «Qur’onning o‘zi uchga bo‘lingani uchun: uchdan biri hukmlar, uchdan biri va’da va va’idlar (qaytariqlar), yana uchdan biri ism va sifatlar. قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ«Qul huvallohu ahad» shu uch bo‘lakning bir bo‘lagi, ya’ni ism va sifatlar bo‘lagidir. Shu ma’noda bu sura «Ixlos» deb nomlanadi», deydilar.
[1]Tobaroniy Anas roziyallohu anhudanrivoyat qilgan.
[2] Abu Ya’lo Musiliy Jobir roziyallohu anhudan rivoyat qilgan.
[3] Hofiz Abu Muso Madiniy Sahl ibn Sa’ddan rivoyat qilgan.
[4] Tobaroniy Jobir ibn Abdullohdan rivoyat qilgan.
[5] Tobaroniy va Abu Nu’aym Abdulloh ibn Shixxirdan rivoyat qilganlar.
[6] Muslim Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilgan.
Iymon 
Namoz 
Ro'za 
Zakot 
Haj 
Qur'on 
Islom saboqlari 
Aloqa 
