Cavol: Jamoat namoziga kech qolgan kishilar o‘zaro kelishib, ikkinchi jamoat bo‘lib o‘qishlari mumkinmi?
Javob: Bismillahir rohmanir rohiym. Imom va muazzini tayin qilingan hamda qavmi bo‘lgan masjidlarda jamoat namozi ado qilingach, boshqa odamlar ikkinchi jamoat bo‘lib, avvalgi imomning mehrobida, azon va takbir aytib namozni ado qilishlari makruhdir.
Imom Saraxsiyning “Mabsut” nomli kitoblarida quyidagicha keltirilgan: “Bir qavm (imom bilan) namoz o‘qilgan masjidga kirsa, ular uchun u yerda azon va iqomat aytib, jamoat bo‘lib namoz o‘qish makruh bo‘ladi. Shuning uchun ular azon va iqomatsiz yolg‘iz-yolg‘iz namoz o‘qishadi”.
Bu mavzuda Alloma ibn Obidiyn bunday yozadilar: “Imom Abu Yusufdan naql qilinadi: “Agar keyingi jamoat oldingi jamoatning ko‘rinishida bo‘lmasa, makruh sanalmaydi. Aks holda esa, makruh sanaladi. Sahih gap shudir. Keyingi jamoatning imomi mehrobdan tashqarida turishi bilan hay’at (ko‘rinish) o‘zgargan bo‘ladi. (“Bazzoziyya”).
“Tatarxoniyya” kitobida “Valvolijiyya”dan naql qilinishicha, “Biz ushbu fatvoni olamiz, deyilgan” (“Raddul-muhtor” kitobi).
Mazkur va boshqa kitoblar iboralariga ko‘ra, bir chetda, ko‘pchilikni yig‘ish uchun bir-birini chaqirmasdan, azon va takbir aytmasdan ikkinchi jamoat bo‘lishi karohiyatsiz joizdir.
Muayyan bir imom va muazzini yo‘q hamda qavmi bo‘lmagan, yo‘lovchilar uchun qurilgan masjid, shuningdek, aeroport, vokzal, mehmonxonalarda tashkil etilgan namozxonalarda azon va takbir bilan ikkinchi, uchinchi jamoat bo‘lib namoz o‘qish joiz. “Roddul Muhtor” kitobida bunday kelgan: “Mahalla masjidida azon va iqomat bilan ikkinchi jamoat bo‘lib namoz o‘qish makruh. Yo‘l bo‘yidagi masjidlar hamda muayyan imomi va mu’azzini bo‘lmagan masjidlarda makruh emas”.
Har bir mo‘min imkon qadar namozlarni masjidda asosiy jamoat bilan o‘qishga harakat qilishi lozim. Birinchisi bo‘lmasa, keyingi jamoatga ulguraman, degan noto‘g‘ri tushunchadan uzoq bo‘lish kerak. Bu tushuncha sunnatga mutlaqo xilofdir. Zero, jamoat qanchalik katta bo‘lsa, uning savobi ham shuncha ulug‘ bo‘ladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.
Koreya Respublikasining yetakchi nashrlaridan biri — "The Chosun Daily"da Prezident Shavkat Mirziyoyevning "O‘zbekiston va Koreya Respublikasi: o‘zgarishlar davrida kelajak sari intilayotgan hamkorlik" sarlavhali maqolasi e’lon qilindi.
Maqolada O‘zbekiston va Koreya o‘rtasidagi tarixiy rishtalar, bugungi alohida strategik sheriklik, savdo-investisiya aloqalari hamda munosabatlarni yangi texnologik bosqichga olib chiqish istiqbollariga alohida e’tibor qaratilgan.
so‘nggi yillarda O‘zbekiston va Koreya o‘rtasidagi ikki tomonlama savdo hajmi 5 barobarga oshgan;
Koreyaning O‘zbekiston iqtisodiyotiga kiritgan investisiyalari hajmi 8 milliard dollardan oshgan;
Ayni paytda mamlakatimizda Koreya kapitali ishtirokida 700 dan ziyod qo‘shma korxona va loyihalar amalga oshirilmoqda;
KOICA, Koreya Eksimbanki va EDCF bilan hamkorlikdagi loyihalarning umumiy portfeli 3,5 milliard dollardan ortiq;
2025 yilda Markaziy Osiyo davlatlarining umumiy yalpi ichki mahsuloti 500 milliard dollardan oshgan.
Prezident ikki mamlakat iqtisodiyotining o‘zaro to‘ldiruvchanligi yangi o‘sish drayverlarini yaratish uchun katta imkoniyat ekanini ta’kidlab, hamkorlikni umumiy ishlab chiqarish tizimlari, texnologik platformalar va yangi bozorlarni shakllantirish darajasiga olib chiqish muhimligini ta’kidladi.
"Ishonchim komilki, aynan shu asosda hamkorligimizning yangi sahifasini ochishimiz — alohida sohalardagi muvaffaqiyatli hamkorlikdan umumiy ishlab chiqarish tizimlari, texnologik platformalar va yangi bozorlarni shakllantirishga o‘tishimiz mumkin. Bu esa mamlakatlarimiz barqaror va uzoq muddatli farovonligining yanada mustahkam poydevorini barpo etadi".
Maqolada sun’iy intellekt, yarim o‘tkazgichlar, robototexnika, elektr transport vositalari, biofarmasevtika, aqlli qishloq xo‘jaligi va “aqlli shaharlar” istiqbolli hamkorlik yo‘nalishlari sifatida belgilangan. Shuningdek, ta’lim va inson kapitaliga investisiya kiritish, akademik almashinuv va qo‘shma ilmiy tadqiqotlarni kengaytirish muhimligi e’tirof etgan.
Prezident, shuningdek, Markaziy Osiyo-Koreya Respublikasi sammiti O‘zbekiston va Koreya munosabatlari bilan bir qatorda, butun mintaqa bilan hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqish uchun muhim maydon ekaniligiga alohida urg‘u berdi.
"...O‘zbekiston siyosiy muloqotni chuqurlashtirish, amaliy hamkorlikni kengaytirish va sheriklikning yangi, samarali mexanizmlarini shakllantirishga qaratilgan qator dolzarb tashabbuslarni ilgari surish niyatida. Bu tashabbuslar “Markaziy Osiyo — Koreya Respublikasi” formatini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish, uni yanada tizimli, dinamik va uzoq muddatli mintaqaviy ustuvor vazifalarga yo‘naltirilgan mexanizmga aylantirishga qaratilgan".
Prezident maqolasida qayd etilganidek, O‘zbekiston va Koreya Respublikasi o‘rtasidagi strategik sheriklik nafaqat ikki tomonlama munosabatlarni, balki Markaziy Osiyoda tinchlik, barqarorlik, innovatsiya va umumiy taraqqiyot uchun yangi imkoniyatlarni shakllantirishga xizmat qilmoqda.
"Markaziy Osiyo va Koreya Respublikasi tinchlik, innovatsiyalar, o‘zaro ishonch va umumiy farovonlikka asoslangan hamkorlikning yangi makonini shakllantira olishiga chin dildan ishonaman"- deydi Davlatimiz Rahbari maqolada.
Ma’lumot o‘rnida: Ze Chosun Daily — 1920 yilda tashkil etilgan «Chosun Ilbo» mediaguruhi tarkibidagi nashr bo‘lib, Koreya Respublikasidagi yirik axborot platformalaridan biri hisoblanadi.
Nashr siyosat, iqtisodiyot, jamiyat va xalqaro munosabatlarga oid dolzarb voqealarni keng yoritib boradi. Unda O‘zbekiston Prezidentining maqolasi e’lon qilinishi ikki mamlakat o‘rtasidagi strategik sheriklikka bo‘lgan yuksak e’tiborning yana bir ifodasidir.