Bismillahir Rohmanir Rohiym
O‘z joniga qasd qilish asosan yoshlar orasida tarqalgan bo‘lib, ba’zan katta yoshlilar orasida ham uchrab turadi. Ma’lumotlarga qaraganda, keyingi 15-20 yil davomida o‘z joniga qasd qilish holatlari jahon miqyosida juda ham ko‘payib ketgan. Butunjahon Sog‘liqni Saqlash tashkiloti hududiy boshqarmalarining ma’lumotlariga qaraganda, 15-24 yosh o‘rtasidagi o‘smirlarda bu holat juda ham ortib ketgan. Hatto keyingi o‘n besh yilda ikki barobar ortib ketgan. Fransiyada so‘nggi 10 yilda 3 barobarga ortgan. AQSHda 15-19 yoshdagi o‘smirlar yigitlarlar orasida o‘z joniga qasd qilish keyingi 30 yilda 300 % ga o‘sgan. Qizlar orasida 200 % ga ortgan. Polshada 12-20 yoshli o‘smirlar orasida bu ko‘rsatkich o‘g‘il bolalarda 4 barobar, qizlarda 79 % o‘sgan. Mutaxassislarning tadqiqotlariga ko‘ra o‘z joniga suiqasd qilishning asosiy sabalari quyidagilardir:
Shuni ham eslatib o‘tmoqchimizki, bu fikrlar asosan Yevropa o‘smirshunoslarining fikrlari. Lekin eng etiborlisi shundaki, yuqoridagi barcha muammolar bizning ota-bobolarimiz qonlariga singib ketgan insoniy e’tiqodlar majmuasining saboqlari bilan yechilishi eng oson va to‘g‘ri yo‘ldir. Ya’ni oilada sog‘lom e’tiqod asosi bo‘lgan islomiy tarbiya orqali tushunchalar to‘g‘ri olib borilsa ko‘plab muammolar bartaraf etilishi mumkin.
Inchunun, bolalarimiz yaxshi bilishlari kerakki, o‘z joniga qasd qilish insonni nafaqat shirin hayot kechirish zavqidan mahrum qiladi, balki oxirati uchun ham katta zarar.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam ham o‘z hadisi shariflarida o‘z-o‘zini o‘ldirish harom ekani, bunday ishni qilgan kishiga oxiratda qattiq azoblar borligi haqida bunday deganlar: “Kimki tog‘ tepasidan tashlanib, o‘z-o‘zini o‘ldirsa, o‘lgandan so‘ng jahannamda ham shu xil azobga giriftor bo‘ladi. Agar zahar ichib o‘zini o‘zi o‘ldirsa, jahannamda ham abadiy shu azobga mubtalo bo‘ladi. Kimki o‘zini temir parchasi bilan o‘ldirsa, u kishi temir parcha qorniga suqulgan holatda jahannam o‘tida abadiy qolur”.
Boshqa bir rivoyatda esa: “O‘zini suvga tashlab yoki osib yoki kuydirib o‘ldirgan kishilarning hukmi ham yuqorida zikr qilinganlar bilan barobardir”, deyilgan (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).
Ha, shariatimiz ko‘rsatmalarida har bir insoning joni, moli va sha’ni muqaddas va himoyalangandir. Shunday ekan hayotdan bemahal ko‘z yumishi mumkin bo‘lgan har qanday insonning hayoti hech kimni befarq qoldirishi mumkin emas.
Shahobiddin PARPIYEV,
Asaka tumanidagi “Muhammadsolih” jome masjidi imom-xatibi.
Koreya Respublikasining yetakchi nashrlaridan biri — "The Chosun Daily"da Prezident Shavkat Mirziyoyevning "O‘zbekiston va Koreya Respublikasi: o‘zgarishlar davrida kelajak sari intilayotgan hamkorlik" sarlavhali maqolasi e’lon qilindi.
Maqolada O‘zbekiston va Koreya o‘rtasidagi tarixiy rishtalar, bugungi alohida strategik sheriklik, savdo-investisiya aloqalari hamda munosabatlarni yangi texnologik bosqichga olib chiqish istiqbollariga alohida e’tibor qaratilgan.
so‘nggi yillarda O‘zbekiston va Koreya o‘rtasidagi ikki tomonlama savdo hajmi 5 barobarga oshgan;
Koreyaning O‘zbekiston iqtisodiyotiga kiritgan investisiyalari hajmi 8 milliard dollardan oshgan;
Ayni paytda mamlakatimizda Koreya kapitali ishtirokida 700 dan ziyod qo‘shma korxona va loyihalar amalga oshirilmoqda;
KOICA, Koreya Eksimbanki va EDCF bilan hamkorlikdagi loyihalarning umumiy portfeli 3,5 milliard dollardan ortiq;
2025 yilda Markaziy Osiyo davlatlarining umumiy yalpi ichki mahsuloti 500 milliard dollardan oshgan.
Prezident ikki mamlakat iqtisodiyotining o‘zaro to‘ldiruvchanligi yangi o‘sish drayverlarini yaratish uchun katta imkoniyat ekanini ta’kidlab, hamkorlikni umumiy ishlab chiqarish tizimlari, texnologik platformalar va yangi bozorlarni shakllantirish darajasiga olib chiqish muhimligini ta’kidladi.
"Ishonchim komilki, aynan shu asosda hamkorligimizning yangi sahifasini ochishimiz — alohida sohalardagi muvaffaqiyatli hamkorlikdan umumiy ishlab chiqarish tizimlari, texnologik platformalar va yangi bozorlarni shakllantirishga o‘tishimiz mumkin. Bu esa mamlakatlarimiz barqaror va uzoq muddatli farovonligining yanada mustahkam poydevorini barpo etadi".
Maqolada sun’iy intellekt, yarim o‘tkazgichlar, robototexnika, elektr transport vositalari, biofarmasevtika, aqlli qishloq xo‘jaligi va “aqlli shaharlar” istiqbolli hamkorlik yo‘nalishlari sifatida belgilangan. Shuningdek, ta’lim va inson kapitaliga investisiya kiritish, akademik almashinuv va qo‘shma ilmiy tadqiqotlarni kengaytirish muhimligi e’tirof etgan.
Prezident, shuningdek, Markaziy Osiyo-Koreya Respublikasi sammiti O‘zbekiston va Koreya munosabatlari bilan bir qatorda, butun mintaqa bilan hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqish uchun muhim maydon ekaniligiga alohida urg‘u berdi.
"...O‘zbekiston siyosiy muloqotni chuqurlashtirish, amaliy hamkorlikni kengaytirish va sheriklikning yangi, samarali mexanizmlarini shakllantirishga qaratilgan qator dolzarb tashabbuslarni ilgari surish niyatida. Bu tashabbuslar “Markaziy Osiyo — Koreya Respublikasi” formatini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish, uni yanada tizimli, dinamik va uzoq muddatli mintaqaviy ustuvor vazifalarga yo‘naltirilgan mexanizmga aylantirishga qaratilgan".
Prezident maqolasida qayd etilganidek, O‘zbekiston va Koreya Respublikasi o‘rtasidagi strategik sheriklik nafaqat ikki tomonlama munosabatlarni, balki Markaziy Osiyoda tinchlik, barqarorlik, innovatsiya va umumiy taraqqiyot uchun yangi imkoniyatlarni shakllantirishga xizmat qilmoqda.
"Markaziy Osiyo va Koreya Respublikasi tinchlik, innovatsiyalar, o‘zaro ishonch va umumiy farovonlikka asoslangan hamkorlikning yangi makonini shakllantira olishiga chin dildan ishonaman"- deydi Davlatimiz Rahbari maqolada.
Ma’lumot o‘rnida: Ze Chosun Daily — 1920 yilda tashkil etilgan «Chosun Ilbo» mediaguruhi tarkibidagi nashr bo‘lib, Koreya Respublikasidagi yirik axborot platformalaridan biri hisoblanadi.
Nashr siyosat, iqtisodiyot, jamiyat va xalqaro munosabatlarga oid dolzarb voqealarni keng yoritib boradi. Unda O‘zbekiston Prezidentining maqolasi e’lon qilinishi ikki mamlakat o‘rtasidagi strategik sheriklikka bo‘lgan yuksak e’tiborning yana bir ifodasidir.