Kim dinni mahkam tutsa, qadri yuksaladi, kim haqqa intilsa, faxru izzati mukammal bo‘ladi. 

Izoh: Allohning Kalomida bunday oyat bor: “Dinga zo‘rlab (kiritish) yo‘qdir. (Zero) Haq Yo‘l zalolatdan ajrab bo‘ldi. Bas, kim shaytondan yuz o‘girib, Allohga iymon keltirsa, u hech ajrab ketmaydigan mustahkam halqani ushlabdi. Alloh Eshitguvchi, Bilguvchidir” (Baqara surasi, 256-oyat). Hech ajrab ketmaydigan mustahkam halqa – dindir. “Albatta Alloh nazdidagi (maqbul bo‘ladigan) din Islom dinidir” (Oli Imron surasi, 19-oyat), – deydi Alloh taolo yana bir oyatida. Rostgo‘ylik, halimlik, hushyorlik, zakiylik, kamgaplik, soddadillik, mardlik, shijoat, hayo kabi fe’llar insonni viqorli qiladi. Shuning uchun ham shaytondan yuz o‘girib, Allohga iymon keltirgan inson salobatli ko‘rinadi. Dinni mahkam ushlagan kishining qadri yuksalishi shundan. Chunki u mudom Haqqa yuzlangan, demak, yuksaklik sari intilgan bo‘ladi. Bu mukammal faxrga loyiq intilishdir. 

Agar sizga bir inson yaxshilik qili­shingizdan oldin rahmat aytsa, uning orzusini ro‘yobga chiqaring. Shunda uning boshlangan ishini oxiriga yetkazib qo‘y­gan bo‘lasiz.

Izoh: Agar kimdir sizdan umidvor bo‘lib, hali qilmagan ishingiz uchun rahmat aytsa, umidini so‘ndirmang, istagini bajo qiling. Shunda rahmat bilan boshlangan ish rahmat bilan nihoyasiga yetgan bo‘ladi. Sizga hojati tushgan odamning oldindan bildirgan minnatdorligi siz bilan uning o‘rtasida umumiy xayrni paydo qiladi. U sabab boshlangan xayrni to‘la-to‘kis qilib qo‘yish endi sizning zimmangizda!

Musibatga kuyunish ham musibatdir

Izoh: Musibat o‘z nomi bilan musibatdir. Taqdirning zarbalarini xotirjam va sovuqqon kutib oluvchi inson kamdan-kam topiladi. Bir toifa kishilar bu zarbalardan gangib, asta-sekin o‘ziga keladi. Yana bir toifa esa boshiga tushgan musibatni kattartirib, o‘zi uning tagida qolib ketadi. Bu juda ayanchli holat, boshga tushgan musibatdan ko‘ra ham ayanchliroq holat! Nega? Sababi, har qanday yaxshiyu yomon ishni Allohdan deb bilmoq va unga rozi bo‘lmoq musulmon kishining e’tiqodidir. Demak, bo‘lgan ishni “yaxshi” yoki “yomon” degan nom bilan sifatlashimiz nisbiy. Alloh taolo aytadi: “Sizlar o‘zingiz uchun yaxshi bo‘lgan narsani yoqtirmasligingiz va sizlar uchun yomon bo‘lgan narsani yaxshi ko‘rishingiz mumkin. Alloh bilur, siz bilmassiz” (Baqara surasi, 216-oyat).

Shunday ekan, bizga yoqmayotgan musibat yaxshilik bo‘lsa-chi? Shak-shubhasiz yaxshilik! Chunki bundan ham battar bo‘lishi mumkin edi. Uyingiz yonib kul bo‘ldi. Bu musibat. Lekin jon omon qoldi-ku! Jonga talafot yetgandan ko‘ra uyning yonib kul bo‘lgani yaxshiroq. Demak, biz boshida musibat deb sanagan narsamiz so‘ngida yaxshilik bo‘lib chiqyapti.

Masalaning boshqa tomoni ham bor. Dabdabali uyda, boyliklaringizga ishonib, mol-dunyongizga aldanib yashayotgan edingiz. Qani siz ishongan, siz suyangan narsalar? Barchasi bir lahzada yo‘qqa chiqdi. Ana shu lahzada dunyoning o‘tkinchi va suyanib bo‘lmas narsa ekanini, haqiqiy suyanch nimada ekanini angladingiz. Bu yaxshilik emasmi? 

Arabchadan Rashid ZOHID

tarjimasi.