Kim dinni mahkam tutsa, qadri yuksaladi, kim haqqa intilsa, faxru izzati mukammal bo‘ladi.
Izoh: Allohning Kalomida bunday oyat bor: “Dinga zo‘rlab (kiritish) yo‘qdir. (Zero) Haq Yo‘l zalolatdan ajrab bo‘ldi. Bas, kim shaytondan yuz o‘girib, Allohga iymon keltirsa, u hech ajrab ketmaydigan mustahkam halqani ushlabdi. Alloh Eshitguvchi, Bilguvchidir” (Baqara surasi, 256-oyat). Hech ajrab ketmaydigan mustahkam halqa – dindir. “Albatta Alloh nazdidagi (maqbul bo‘ladigan) din Islom dinidir” (Oli Imron surasi, 19-oyat), – deydi Alloh taolo yana bir oyatida. Rostgo‘ylik, halimlik, hushyorlik, zakiylik, kamgaplik, soddadillik, mardlik, shijoat, hayo kabi fe’llar insonni viqorli qiladi. Shuning uchun ham shaytondan yuz o‘girib, Allohga iymon keltirgan inson salobatli ko‘rinadi. Dinni mahkam ushlagan kishining qadri yuksalishi shundan. Chunki u mudom Haqqa yuzlangan, demak, yuksaklik sari intilgan bo‘ladi. Bu mukammal faxrga loyiq intilishdir.
Agar sizga bir inson yaxshilik qilishingizdan oldin rahmat aytsa, uning orzusini ro‘yobga chiqaring. Shunda uning boshlangan ishini oxiriga yetkazib qo‘ygan bo‘lasiz.
Izoh: Agar kimdir sizdan umidvor bo‘lib, hali qilmagan ishingiz uchun rahmat aytsa, umidini so‘ndirmang, istagini bajo qiling. Shunda rahmat bilan boshlangan ish rahmat bilan nihoyasiga yetgan bo‘ladi. Sizga hojati tushgan odamning oldindan bildirgan minnatdorligi siz bilan uning o‘rtasida umumiy xayrni paydo qiladi. U sabab boshlangan xayrni to‘la-to‘kis qilib qo‘yish endi sizning zimmangizda!
Musibatga kuyunish ham musibatdir
Izoh: Musibat o‘z nomi bilan musibatdir. Taqdirning zarbalarini xotirjam va sovuqqon kutib oluvchi inson kamdan-kam topiladi. Bir toifa kishilar bu zarbalardan gangib, asta-sekin o‘ziga keladi. Yana bir toifa esa boshiga tushgan musibatni kattartirib, o‘zi uning tagida qolib ketadi. Bu juda ayanchli holat, boshga tushgan musibatdan ko‘ra ham ayanchliroq holat! Nega? Sababi, har qanday yaxshiyu yomon ishni Allohdan deb bilmoq va unga rozi bo‘lmoq musulmon kishining e’tiqodidir. Demak, bo‘lgan ishni “yaxshi” yoki “yomon” degan nom bilan sifatlashimiz nisbiy. Alloh taolo aytadi: “Sizlar o‘zingiz uchun yaxshi bo‘lgan narsani yoqtirmasligingiz va sizlar uchun yomon bo‘lgan narsani yaxshi ko‘rishingiz mumkin. Alloh bilur, siz bilmassiz” (Baqara surasi, 216-oyat).
Shunday ekan, bizga yoqmayotgan musibat yaxshilik bo‘lsa-chi? Shak-shubhasiz yaxshilik! Chunki bundan ham battar bo‘lishi mumkin edi. Uyingiz yonib kul bo‘ldi. Bu musibat. Lekin jon omon qoldi-ku! Jonga talafot yetgandan ko‘ra uyning yonib kul bo‘lgani yaxshiroq. Demak, biz boshida musibat deb sanagan narsamiz so‘ngida yaxshilik bo‘lib chiqyapti.
Masalaning boshqa tomoni ham bor. Dabdabali uyda, boyliklaringizga ishonib, mol-dunyongizga aldanib yashayotgan edingiz. Qani siz ishongan, siz suyangan narsalar? Barchasi bir lahzada yo‘qqa chiqdi. Ana shu lahzada dunyoning o‘tkinchi va suyanib bo‘lmas narsa ekanini, haqiqiy suyanch nimada ekanini angladingiz. Bu yaxshilik emasmi?
Arabchadan Rashid ZOHID
tarjimasi.
Xalqaro media maydonida yo‘lga qo‘yilayotgan yangi hamkorliklar va ilmiy-madaniy loyihalar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro faoliyatini yangi bosqichga olib chiqmoqda. Yaqinda o‘tkazilgan “Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar” xalqaro mediaforumi doirasida boshlangan hamkorliklarning keyingi bosqichi sifatida Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida maxsus taqdimot, xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya va ko‘rgazma o‘tkazish rejalashtirilgan. Mazkur loyihalarning natijalari va ularga tayyorgarlik jarayoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Ilmiy kengashining navbatdagi yig‘ilishida muhokama qilindi.
Yig‘ilishda Ilmiy kengash a’zolari, olim va tadqiqotchilar hamda tegishli yo‘nalishlar uchun mas’ul xodimlar ishtirok etdi.
Unda dastlab xalqaro mediaforumning natijalari tahlil qilindi. Qayd etilganidek, mazkur forum Markazning xalqaro axborot va ilmiy maydondagi faoliyatini kengroq namoyish etish, xorijiy jurnalistlar, media ekspertlar, olim va tadqiqotchilar bilan yangi professional aloqalarni yo‘lga qo‘yish uchun muhim muloqot maydoni bo‘ldi.
Forum davomida Markazning ilmiy-tadqiqot salohiyati, O‘zbekiston hududida shakllangan islomiy ilm-fan va madaniyat merosi, shuningdek, ushbu merosni zamonaviy media vositalari orqali xalqaro auditoriyaga yetkazish imkoniyatlari yuzasidan fikr almashildi. Xorijiy OAV vakillarining Markaz faoliyatiga bildirgan qiziqishi hamda o‘zaro muloqotlar kelgusidagi hamkorliklar uchun yangi imkoniyatlarni shakllantirgani ta’kidlandi.
Shu munosabat bilan forum doirasida yo‘lga qo‘yilgan aloqalarni izchil davom ettirish, xalqaro va mahalliy ommaviy axborot vositalari bilan tizimli hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, Markazning ilmiy loyihalari va tadqiqotlarini xalqaro auditoriyaga kengroq yetkazish bo‘yicha kelgusidagi vazifalar belgilab olindi.
Ilmiy kengash yig‘ilishida Markazning xalqaro ilmiy-madaniy hamkorligini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan istiqbolli loyihalardan biri — Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida o‘tkazilishi rejalashtirilayotgan maxsus taqdimot, xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya va ko‘rgazma loyihasiga tayyorgarlik masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Mazkur tadbirlar orqali Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ilmiy-tadqiqot faoliyati, mamlakat hududida shakllangan ilm-fan, ma’rifat, madaniyat va tarixiy merosning jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotidagi o‘rnini xalqaro ilmiy jamoatchilikka kengroq tanitish maqsad qilingan.
Ayni paytda loyiha doirasida xalqaro olim va tadqiqotchilarni tadbirlarga jalb etish, ilmiy muassasalar, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, taqdimot va konferensiya dasturini shakllantirish, shuningdek, ko‘rgazma ekspozitsiyalarini ilmiy va mazmun jihatdan tayyorlash bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.
Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Komiljon Shermuhammedov Parijdagi tadbirlarga tayyorgarlik jarayoni haqida ma’lumot berdi:
“Fransiyadan 50 ga yaqin olim va tadqiqotchiga taklifnomalar yuborilgan. Shuningdek, boshqa xalqaro tashkilotlar va ilmiy muassasalar vakillarini jalb etish bo‘yicha ham tegishli ishlar amalga oshirilmoqda.
Tadbirning yana bir muhim qismi — YUNЕSKO Bosh qarorgohida tashkil etiladigan ko‘rgazma loyihasi. Besh ekspozitsiyadan iborat ko‘rgazma orqali O‘zbekiston hududida shakllangan ilm-fan, madaniyat va tarixiy merosning muhim jihatlarini xalqaro jamoatchilikka namoyish etish rejalashtirilgan. Ko‘rgazma uchun 35 ta muhim artefakt va 200 ga yaqin qadimiy kitob, shuningdek, tarixiy obidalar maketlarini taqdim etish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda”.
Ilmiy kengash a’zolari tomonidan mazkur loyihalarning mazmun-mohiyati, ilmiy asoslanganligi va ularni xalqaro auditoriyaga taqdim etish usullari yuzasidan ham fikr almashildi.
Xususan, ko‘rgazma ekspozitsiyalarini shakllantirishda tarixiy manbalarning ilmiy qiymati, artefaktlarning tarixiy ahamiyati va ularning O‘zbekiston hududidagi islom sivilizatsiyasi taraqqiyoti bilan bog‘liq jihatlarini aniq va ishonchli ma’lumotlar asosida yoritish muhimligi qayd etildi.
Shuningdek, xalqaro auditoriyaga taqdim etiladigan materiallarda O‘zbekiston zaminida yuzaga kelgan ilmiy maktablar, buyuk allomalarning jahon ilm-fani va madaniyati rivojiga qo‘shgan hissasi hamda bugungi kunda ushbu ilmiy-ma’rifiy merosni o‘rganish va ommalashtirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar keng qamrab olinishi zarurligi ta’kidlandi.
Yig‘ilish yakunida xalqaro mediaforumda erishilgan natijalarni amaliy loyihalar bilan davom ettirish, xorijiy OAV va ilmiy muassasalar bilan hamkorlikni yanada kengaytirish, Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida o‘tkazilishi rejalashtirilgan tadbirlarga tayyorgarlik ishlarini yuqori saviyada tashkil etish hamda Markazning ilmiy-tadqiqot faoliyati va O‘zbekistonning boy islomiy ilmiy-madaniy merosini xalqaro miqyosda keng targ‘ib qilish bo‘yicha tegishli vazifalar belgilab olindi.
iccu.uz