Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Sentabr, 2026   |   2 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:41
Quyosh
06:01
Peshin
12:19
Asr
16:45
Shom
18:40
Xufton
19:56
Bismillah
13 Sentabr, 2026, 2 Rabi`us soni, 1448

Siz emasmi, yo Rasululloh ﷺ

25.09.2024   13308   8 min.
Siz emasmi, yo Rasululloh ﷺ

Sizning payg‘ambarligingizni tasdiq qilmay musulmon bo‘la olmayman, yo Rasululloh! Chunki Alloh taolo Qur’oni karimda: “Allohga hamda Uning ummiy Nabiysiga iymon keltiring!”, (A’rof surasi, 158-oyat) degan-ku!

Iymonimning asosiy poydevorlaridan biri sizga muhabbat qo‘yishdir, yo Rasululloh! Axir, siz o‘zingiz: “Sizlardan birortangiz men unga to ota-onasi, bolasi va barcha insonlardan ko‘ra suyukliroq bo‘lmagunimcha hargiz komil mo‘min bo‘la olmaydi ”, degansiz-ku! Darhaqiqat, siz mana shunday oliy muhabbatga loyiqsiz, yo Rasululloh.

Alloh taolo sizning zikringizni baland, qadringizni oliy qildi. Ismingizni O‘zining ismi ila yonma-yon zikr qildi. Biz mo‘minlar faqat siz rozi bo‘ladigan ishlarni qilamiz. Axir, Alloh taolo mo‘minlik uchun sizni rozi qilishni shart qilgan-ku, yo Rasululloh! “Agar mo‘min bo‘lsalar, rozi qilishlariga Alloh va Uning Rasuli haqliroqdir” (Tavba surasi, 62-oyat).

Biz sizning buyrug‘ingizni ikkilanmasdan, so‘zsiz bajaramiz. Chunki sizning amringizga xilof qilganlarni Alloh taolo fitna va alamli azob yetishidan ogohlantirgan-ku, yo Rasululloh! (Payg‘ambarning) amriga xilof ish tutadigan kimsalar o‘zlariga biror fitna yetishi yoki alamli azob yetishidan hazir bo‘lsinlar!” (Nur surasi, 63-oyat).

Biz sizga to‘liq itoat qilamiz. Chunki Alloh taolo sizga bo‘lgan itoatni O‘ziga bo‘lgan itoat bilan yonma-yon qo‘ygan va O‘zining itoatiga sizga bo‘lgan itoatni shart qilgan-ku, yo Rasululloh! “Kim payg‘ambarga itoat qilsa, batahqiq, u Allohga itoat qilibdi” (Niso surasi, 80-oyat).

Qiyomat kuni biz hasrat-nadomat qilmasligimiz uchun bu dunyoda sizga ergashamiz, hech qachon buyrug‘ingizga xilof ish qilmaymiz. Chunki sizga ergashmagan, itoat qilmagan hamda sizning amringizga qarshi ish qilgan osiylar qiyomat kuni, albatta, juda qattiq pushaymon bo‘lishadi-ku, yo Rasululloh! “Yuzlari olov ichida aylantirilayotgan kunda ular: “Eh, koshki Allohga itoat qilganimizda edi, Rasuliga itoat qilganimizda edi!”, derlar” (Ahzob surasi, 66-oyat).

Biz siz tanlagan yo‘lni tanlaymiz, chunki siz bilan bir yo‘lni tanlamagani sababli qiyomat kuni zolimlar hasrat-nadomat chekishadi-ku, yo Rasululloh! “U kunda zolim ikki qo‘lini tishlab: “Ey, voh!!! Payg‘ambar ila bir yo‘lni tutganimda edi!”, der. “Ey, voh!!! Koshki falonchini do‘st tutmaganimda edi. Batahqiq, menga zikr (Qur’on) kelganidan so‘ng u (gumroh do‘st) meni adashtirdi. Shayton insonni yordamsiz tashlab ketguvchidir”, der (Furqon surasi, 27–29-oyatlar).

Biz Alloh taologa suyukli banda bo‘lishimiz uchun sizga ergashamiz va itoat qilamiz. Chunki Alloh taolo O‘zining muhabbatiga – sizga ergashishni va itoat qilishni shart qilgan-ku, yo Rasululloh!. “Ayting (ey, Muhammad!): “Agar Allohni sevsangiz, menga ergashingiz. Shunda Alloh sizlarni sevadi va gunohlaringizni mag‘firat qiladi”. Alloh kechiruvchi va rahmlidir. Ayting: “Alloh va Rasuliga itoat qiling. Agar yuz o‘girsangiz, Alloh, shubhasiz, kofirlarni sevmas” (Oli Imron surasi, 31–32-oyatlar).

Biz o‘zaro o‘rtamizda chiqqan kelishmovchiliklarga sizni va siz olib kelgan odil shariatni hakam qilamiz. Axir, o‘zaro chiqqan kelishmovchiliklarga sizni hakam qilmagunimizcha, keyin siz chiqargan hukmga dillarimizda tanglik topmay, butunlay taslim bo‘lmagunimizcha, zinhor komil mo‘min bo‘la olmasligimizga Alloh taolo O‘zi bilan qasam ichgan-ku, yo Rasululloh! “Yo‘q, Robbinggizga qasamki, sizni o‘z oralarida chiqqan kelishmovchiliklarga hakam qilmagunlaricha, so‘ngra, siz chiqargan hukmga dillarida tanglik sezmay, butunlay taslim bo‘lmagunlaricha, zinhor mo‘min bo‘la olmaslar!” (Niso surasi, 65-oyat).

Siz nimani keltirgan bo‘lsangiz – olamiz, siz nimadan qaytargan bo‘lsangiz – qaytamiz. Chunki Alloh taolo bizga siz keltirgan narsani olib, siz qaytargan narsadan qaytishni buyurgan-ku, yo Rasululloh! “Payg‘ambar sizlarga nimani keltirsa, o‘shani olinglar va nimadan qaytarsa, o‘shandan qaytinglar. Allohdan qo‘rqinglar. Albatta, Alloh azobi shiddatli zotdir” (Hashr surasi, 7-oyat).

Bizning Alloh taolodan va oxirat kunidan umidimiz bor. Shuning uchun har bir ishimizda sizdan o‘rnak olamiz. Axir, Qur’oni karimda Allohdan va oxirat kunidan umidvor mo‘minlarga namuna qilingan zot siz emasmi, yo Rasululloh?! “Batahqiq, sizlar uchun – Allohdan va oxirat kunidan umidvor bo‘lganlar hamda Allohni ko‘p zikr qilganlar uchun Rasulullohda go‘zal namuna bordir” (Ahzob surasi, 21-oyat).

Jannatda nabiylar, siddiqlar, shahidlar va solihlar bilan birga bo‘lishimiz uchun sizning ko‘rsatmalaringizga bo‘ysunamiz. Axir, Alloh taolo ne’matlantirgan bandalar bilan jannatda birga bo‘lish bashoratiga sizga itoat qilish shart qilingan emasmi, yo Rasululloh?! "Kim Allohga va Rasulga itoat qilsa, aynan o‘shalar Alloh ne’matlantirgan nabiylar, siddiqlar, shahidlar va solihlar bilan birgadirlar. Ularning hamrohlari naqadar go‘zaldir!" (Niso surasi, 69-oyat).

Butun olamlarga rahmat qilib yuborilgan zot – siz emasmi, yo Rasululloh?! “Biz sizni olamlarga faqat rahmat qilib yuborganmiz” (Anbiyo surasi, 107-oyat).

Sizga ko‘plab salovatlar aytamiz. Chunki sizga salovat aytishni Alloh taolo mo‘minlarga buyurgan. Axir Alloh taolo O‘zi ham, Uning farishtalari ham sizga salovat aytishadi-ku, yo Rasululloh! “Albatta, Alloh va Uning farishtalari Payg‘ambarga salovat ayturlar. Ey, iymon keltirganlar! Siz ham unga salovot ayting va salom yuboring” (Ahzob surasi, 56-oyat).

“Va tezda Robbingiz sizga ato qilur va siz rozi bo‘lursiz” (Zuho surasi, 5-oyat) oyati nozil bo‘lganda, “Unday bo‘lsa, ummatimdan birortasi do‘zaxda bo‘lishiga rozi bo‘lmasman”, degan zot siz emasmi, yo Rasululloh?!

Makka davri hayoti oddiy insonlar hamda mazlumlar uchun ibratli bo‘lgan, Madina davri esa hukm yuritish qo‘lida bo‘lgan hokimlarga rahbarlik qilish ta’limini bergan ibratli hayot sizning hayotingiz emasmi, yo Rasululloh?

Siz haqingizda nima dey olaman, yo Rasululloh? Darhaqiqat, Alloh taolo rabboniy, ko‘rkam yig‘ilishda payg‘ambarlardan ahdu paymon olib, shunday degan: “Eslang, Alloh Nabiylardan shunday ahd olgan edi: “Men sizlarga kitob va hikmat berganim uchun, endilikda sizlardagi narsani tasdiqlovchi bir Payg‘ambar (Muhammad) kelganda, albatta, unga iymon keltirasiz va yordam berasiz, – deb turib: “Iqror bo‘ldingizmi? Bu haqda ishonchli ahdu paymonimni qabul qildingizmi?” deganida, ular: “Iqror bo‘ldik”, deyishdi. U: “Endi guvoh bo‘linglar, men ham sizlar bilan birga guvoh bo‘luvchilardanman”, dedi”. (Oli Imron suarsi, 81-oyat).

Yo Rasululloh, siz va mening misolim xuddi qorong‘u kechada sahroda adashib, yo‘lini yo‘qotgan, nima qilarini bilmay dovdirab, tushkunlikka tushgan, so‘ngra osmonga oy chiqib, uning nurida o‘z yo‘lini topib olgan kishiga o‘xshaydi. Shunda men xursandligimdan: “Ey oy, Alloh qadringni baland, nuringni ziyoda, o‘zingni esa to‘lin va go‘zal qilsin”, deyman.

Darhaqiqat, Alloh taolo qadringizni baland qildi. “Sizning zikringizni yuqori ko‘tarib qo‘ydik” (Sharh surasi, 4-oyat).

Darhaqiqat Alloh taolo nuringizni ziyoda qildi. “Darhaqiqat, sizlarga Allohdan nur (Muhammad sollallohu alayhi vasallam) va oydin Kitob keldi” (Moida surasi, 15-oyat).

Darhaqiqat, Alloh taolo sizni butkul go‘zal qildi. “Ey Nabiy, albatta, Biz sizni guvohlik beruvchi, xushxabar eltuvchi, ogohlantiruvchi, Allohning izni ila Unga (Uning diniga) da’vat qiluvchi hamda (yo‘l ko‘rsatuvchi) nurli chiroq qilib yubordik” (Ahzob surasi, 45–46-oyatlar).

Alloh taolo bizlarni Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga munosib ummat qilsin! Qiyomat kuni u zot sollallohu alayhi vasallamning shafoatlariga muyassar aylasin! Omiyn!

Qudratulloh Sidiqmetov

Boshqa maqolalar

Imom Buxoriy yurtida buyuk allomalar merosi ilm, ma’rifat va tadqiqotlar bilan yanada boyimoqda

21.08.2026   56591   5 min.
Imom Buxoriy yurtida buyuk allomalar merosi ilm, ma’rifat va tadqiqotlar bilan yanada boyimoqda

Shu kunlarda joylarda Vatanimiz davlat mustaqilligining 35 yilligini nishonlamoqda. O‘tgan yillarga nazar tashlasak, istiqlol nafaqat siyosiy va iqtisodiy mustaqillik, balki buyuk ajdodlar merosi va ma’naviy ildizlariga qaytish imkonini berganini yanada chuqur his etamiz.
 
Ayniqsa, keyingi yillarda Yangi O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilm-ma’rifat, diniy ta’lim va buyuk allomalarimiz merosini o‘rganish sohasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar bu borada mutlaqo yangi bosqichni boshlab berdi.

Prezidentimiz 2017 yildayoq yurtimizda shakllangan buyuk ilmiy maktablarni qayta tiklash, xususan, Samarqandda hadisshunoslik maktabini tashkil etish tashabbusini ilgari surgan edi. Oradan ko‘p o‘tmay bu ezgu g‘oya amaliy ifodasini topdi. Davlatimiz rahbarining 2018 yil 16 apreldagi «Diniy-ma’rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni asosida Samarqandda Hadis ilmi maktabi tashkil etildi. Shu yilning 1 noyabrida qabul qilingan Hukumat qarori bilan uning faoliyatining tashkiliy-huquqiy asoslari belgilab berildi.

Bu voqea, bizningcha, shunchaki yangi ta’lim muassasasining ochilishi emas edi. Bu – Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Dorimiy kabi buyuk muhaddislarni yetishtirgan zaminda hadis ilmining uzoq asrlik an’analarini zamonaviy asosda davom ettirish yo‘lidagi tarixiy qadam bo‘ldi.

Hadis ilmi maktabi oldiga Qur’oni karim va hadislarning asl mohiyatini teran anglaydigan, hadis ilmining ilmiy-nazariy asoslarini puxta egallagan, buyuk muhaddislarimiz merosini chuqur o‘rganadigan va mustaqil ilmiy tadqiqot olib bora oladigan yetuk mutaxassislarni tayyorlash vazifasi qo‘yildi. Eng muhimi, hadislarda mujassam bo‘lgan ezgulik, halollik, adolat, bag‘rikenglik, vatanparvarlik, ota-onaga ehtirom, inson qadrini ulug‘lash singari umuminsoniy g‘oyalarni xalqimiz, ayniqsa, yosh avlodga to‘g‘ri va ilmiy asosda yetkazish ta’lim dargohining muhim vazifalaridan biriga aylandi. Bugun Hadis ilmi maktabida ta’lim jarayoni nazariy bilim berish bilan cheklanib qolmay, amaliy mashg‘ulotlar bilan ham uzviy bog‘langan. Talabalar hadislarni taxrij qilish, ya’ni ularning asl manbalarini aniqlash, rivoyat yo‘llari va sanadlarini o‘rganish, hadis matnlarini sharhlash va ilmiy tahlil qilish, ularni mavzu va mazmuniga ko‘ra tasniflash, shuningdek, hadis manbalari va ilmiy asarlarni tadqiq qilish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni egallamoqdalar.

Ayni paytda, Hadis ilmi maktabining Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan yonma-yon faoliyat yuritayotgani ham o‘ziga xos ilmiy-ma’rifiy muhitni yuzaga keltirmoqda. Buyuk muhaddis Imom Buxoriy hazratlarining boy ilmiy merosini o‘rganish, uni jahon ilm ahliga yetkazish, zamonaviy tadqiqotlar bilan boyitish yo‘lida amalga oshirilayotgan ishlar yoshlarimiz uchun ulkan ilmiy maktab vazifasini o‘tamoqda.
Bugun Samarqand zaminida Imom Buxoriy nomi bilan bog‘liq ulkan bunyodkorlik ishlarining amalga oshirilishi ham xalqimizning o‘z buyuk ajdodiga bo‘lgan yuksak ehtiromining ifodasidir. Imom Buxoriy majmuasining zamon talablari asosida qayta bunyod etilishi, uni ilm-ma’rifat, tarbiya va ziyorat maskaniga aylantirishga qaratilgan ishlar nafaqat yurtimiz, balki butun islom olami uchun katta ahamiyatga ega.
Yangi O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohaga bo‘lgan munosabatning eng muhim jihati shundaki, ajdodlar merosi faqat tarixiy faxr sifatida emas, balki bugungi va kelajak avlod tarbiyasiga xizmat qiladigan ulkan ma’naviy xazina sifatida o‘rganilmoqda. Imom Buxoriyning ilmga sadoqati, haqiqatni izlashdagi matonati, hadislarni qabul qilishdagi yuksak ilmiy mezonlari bugungi yoshlarimiz uchun ham ibrat maktabidir.
So‘nggi yillarda yurtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Imom Moturidiy, Imom Termiziy, Bahovuddin Naqshband ilmiy-tadqiqot markazlari, Hadis ilmi maktabi kabi qator ilm va ma’rifat maskanlarining tashkil etilgani ham ushbu siyosatning uzviy natijasidir.

Bularning barchasi zamirida bitta buyuk maqsadni ko‘rish mumkin: ma’rifatli, o‘z tarixini biladigan, ajdodlari merosi bilan faxrlanadigan, ayni paytda zamonaviy bilim va tafakkurga ega avlodni voyaga yetkazish. Biz, Hadis ilmi maktabi jamoasi, yaratib berilayotgan bunday imkoniyatlarni katta ishonch va yuksak mas’uliyat sifatida qabul qilamiz. Chunki buyuk muhaddislar yurtida hadis ilmini o‘rganish va o‘rgatish faqat kasbiy vazifa emas, balki ajdodlar oldidagi ma’naviy burch hamdir.

Mustaqilligimizning 35 yilligi arafasida ortga nazar solib, bugungi natijalarni sarhisob qilar ekanmiz, istiqlolning qadrini yana bir bor teran his etamiz. Agar mustaqillik xalqimizga o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqini bergan bo‘lsa, Yangi O‘zbekistondagi islohotlar milliy va diniy-ma’rifiy merosimizni chuqur o‘rganish, uni dunyoga munosib tarzda namoyon etish uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochdi. Endilikda bizning vazifamiz – ana shu imkoniyatlardan samarali foydalanib, Imom Buxoriy va boshqa buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy merosni yanada chuqur tadqiq etish, uning insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalarini yosh avlod qalbiga yetkazishdir. Zero, o‘z o‘tmishini anglagan, ilmni qadrlagan va ma’rifatga tayangan xalqning kelajagi hamisha porloq bo‘ladi.

Barot Amonov, Hadis ilmi maktabi rektori.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati