Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

Peshinga yaqin masjid taraf yo‘l oldim. Mashinadan tushar ekanman, atrofi oq surp bilan o‘ralgan tobutga ko‘zim tushdi. Demak yoshi katta inson vafot etibdi. «Biz Allohnikimiz va albatta, Unga qaytuvchimiz». Tobut janoza o‘qiladigan joyda turardi. Uning atrofida hech kim yo‘q. Go‘yoki mayyitni qabrda yolg‘iz qolishiga hozirdan tayyorlashayotgandek edi. Har galgidek nariroqda faqat janozani o‘ziga qatnashadiganlar masjid tashqarisida turishibdi. Ular orasida daraxt soyasida alohida turgan uch-to‘rt nafar yoshi kattalarga ham ko‘zim tushdi. Ko‘rinishidan oltmish yoshlardan oshgan kishilar edi.

Ichkariga kirdim. Azon aytib bo‘lingan, odamlar peshinning oldingi to‘rt rak’at sunnatini o‘qishayotgan ekan. Tashqi ayvonning orqaroq qatoridan joy topib, men ham namozni o‘qishga kirishdim. Ibodatni boshlashga boshladimu, tashqaridan kelayotgan baland ovozlardan xayolim chalg‘iy boshladi. Daraxt soyasida o‘tirgan chollardan birortasining qulog‘i og‘irroq shekilli, bir-biriga qattiq-qattiq gapirishardi. To‘rt rak’at namozni zo‘rg‘a, ta’bim xira bo‘lib o‘qib tugatdim. Chollar kimningdir ikkita kvartirasi borligidan tortib, oilasida nechta aka-uka qolganini qizg‘in muhokama qilishayotgan edi. Eng yomoni, ora-sira so‘kinib ham qo‘yishardi. Diqqatni jamlashga har qancha urinmay, eplolmadim. Bildimki, hali-hanuz xushu’ bilan namoz o‘qishni o‘rganmabman.

Farz namoziga iqomat aytilganda salqingina xonaqohga kirib bordim. Bu yerda ortiqcha ovozlar eshitilmadi. Balki haligi kishilar jim bo‘lishgandir yoki zich yopilgan derazalar tashqaridagi ovozlarni ichkariga kiritmagandir...

Avvallari bizga kattalar janoza odoblarini o‘rgatishardi. Ma’lumki, musulmonning boshqa bir musulmon bandaga nisbatan haq-huquqlari bor. Bir musulmonning tanishi vafot etsa, uning janozasida hozir bo‘lish mazkur haqlardan biridir. Janozada qatnashayotgan kishi esa dunyoviy gaplardan tiyilishi, vafot etganning haqqiga Allohdan rahmat va mag‘firat so‘rab duo qilishi, uning bu dunyo hayotidagi qilib o‘tgan yaxshi amallarini zikr etishi kerak. Ulug‘larimiz janozada har bir inson uchun katta ibrat bor, deb nasihat qilishgan. Darhaqiqat, bir yaqin kishisining o‘limi boshqa bir musulmonni o‘tgan umrini eslab, o‘zini sarhisob qilishi uchun eng yaxshi eslatmadir. Bunday vaqtda inson o‘z-o‘zidan sergak tortib o‘yga toladi.

Bir vaqtlar masjidga kirib namoz o‘quvchilar soni kam bo‘lsa-da, janozaning o‘ziga kelgan insonlar shovqin ko‘tarmas, mayyitning hurmatini va janoza odobini saqlashga harakat qilishar edi. O‘limni ko‘z oldilariga keltirib mahzun bosh egib turishardi. Endi-chi?..

Xullas, janoza namozini hamma birga turib o‘qidi. Yig‘ilganlardan bir guruhi tobutni yelkalariga olib qabriston tomon yo‘l olishdi, qolganlar dunyo tashvishlari va gap-so‘zlari bilan ovora bo‘lib qolaverdi.

Aslida janoza odobi haqida hozir ham ko‘p gapiriladi, lekin, nazarimda bu gaplar shunchaki e’tiborsiz qolayotgandek... Yoshi bir joyga borib qolganlarning munosabati shunday bo‘lsa, ulg‘ayib kelayotgan yosh avloddan nimani kutamiz?

Alloh holimizni isloh qilsin!

San’at Hasanov