Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Xindistonning buyuk ulamolaridan Mahmud Devbandiy va u kishining shogirdi Husayn Ahmad Madaniy hind diyorini ingliz mustamlakachilaridan ozod qilib, yana musulmonlarga o‘tkazishga harakat qilishganini sezgan Angliya hukumati bu ikki zabardast olimni O‘rta Yer dengizidagi Malta oroliga surgun qilib, shu yerda hibs qilgan.
Qamoqxonaga kirayotgan paytda Mahmud Devbandiy yig‘lab yuborgan ekanlar. Shunda shogirdlari Husayn Ahmad Madaniy nega yig‘layotganlarini so‘raganida «Endi Ramazonda Qur’on xatmini qayerda eshitaman?» degan ekanlar. Ikkovlari ham olim bo‘lishgan ekanlar-u, lekin murattab qori emas ekanlar. Ramazonga to‘qqiz oy qolgan paytda Husayn Ahmad Madaniy bir Mus'haf toptirib, 9 oy ichida Qur’onni yod olib, Ramazonda xatmga o‘tib bergan ekanlar. Shunda ustozlari: «To qiyomatga qadar avlodingdan qori uzilmasin!» deb duo qilgan ekanlar.
Husayn Ahmad Madaniydan uchta o‘g‘il qolgan. Ular As’ad Madaniy, Arshad Madaniy, Asjad Madaniy. Bir qizlarining uyida 40 ta murattab qori bor ekan. Arshad Madaniyning 10 ta farzandi (7 o‘g‘il, 3 qiz) bor, hammasi murattab qori ekan.
Buyuk ustozni ziyorat qilish maqsadida odamlar Hindistondan kemaga chiqib, Maltaga borishar ekan. Inglizlar esa ularni qamoqxonaga qo‘ymagach, hech bo‘lmasa, shu yerda ustoz bor-ku, bizga ziyorat savobini berar deya, qamoqxona atrofini aylanib, duo qilib ketishaverarkan.
Shunda Husayn Ahmad Madaniy ustozlariga: «Ustoz, bizni ziyorat qilgani kelayotgan odamlarning keti uzilmaydi, lekin ularni bizga ko‘rsatishmayapti, shu yerni aylanib-aylanib qaytishayotgan ekan» desa, Mahmud Devbandiy aytgan ekanlar: «Qarab turgin, bularning ixlosi sabab Alloh taolo ularning bolalarini qori qiladi!».
Devband qishlog‘ining narirog‘ida Amroha degan kichkina qishloq bor. U yerda 5000 ta murattab qori bor. Undan ham narida Kandehla degan qishloq bor. Unda esa bironta ham murattab qori bo‘lmagan ayol yo‘q!
Ustoz Yorqinjon qori rahimahulloh
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati