Sayt test holatida ishlamoqda!
24 Avgust, 2026   |   11 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:16
Quyosh
05:41
Peshin
12:25
Asr
17:11
Shom
19:13
Xufton
20:34
Bismillah
24 Avgust, 2026, 11 Rabi`ul avval, 1448

Imom Mahdiy yer yuzini adolat va insofga to‘ldiradi

04.11.2024   9456   3 min.
Imom Mahdiy yer yuzini adolat va insofga to‘ldiradi

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

Imom Mahdiy roziyallohu anhu haqlarida, ayniqsa, u kishining oxirzamonda chiqishlari borasida musulmon ulamolar orasida qadimdan ko‘pgina bahslar o‘tgan, bu bahslarning natijasi turlicha bo‘lib chiqqan.

Shia mazhabidagilar Imom Mahdiyni «Mahdiy muntazar», ya’ni intizor bo‘lib turilgan Mahdiy deyishadi.

Ahli sunna val jamoa mazhabi ulamolari bu masalada o‘zaro alohida bahs yuritganlar. Ba’zi ulamolar «Bu borada kelgan barcha hadislar zaifdir», deganlar. Bunday deganlar ozchilik bo‘lib, ularning eng ko‘zga ko‘ringani Ibn Xaldundir.

Ko‘pchilik ulamolar «Mahdiy roziyallohu anhu haqidagi hadisi shariflar katta sahobalardan, ulug‘ muhaddislar tomonidan rivoyat qilingan», deydilar. Bu haqdagi hadisi shariflarni Imom Abu Dovud, Termiziy, Ibn Moja, Tobaroniy, Abu Ya’lo, Bazzoz, Imom Ahmad ibn Hanbal, Hokim va boshqalar rivoyat qilganlar.

Yuqorida ana shu hadisi shariflardan bir qismini o‘rganib chiqdik. Ularning ba’zilarida imom Mahdiy roziyallohu anhuning ismlari ochiq-oydin tilga olingan bo‘lsa, boshqalarida ishora qilingan. Ularni solishtirib ko‘radigan bo‘lsak, bir necha umumiy xulosalar chiqarishimiz mumkin:

1. Oxirzamon bo‘lganda Payg‘ambar alayhissalomning oli baytlaridan, hazrati Aliy va Bibi Fotima roziyallohu anhumolarning o‘g‘illari Imom Hasan roziyallohu anhuning naslidan Imom Mahdiy roziyallohu anhu chiqadilar.

2. Imom Mahdiy roziyallohu anhuning chiqishlari quyidagicha bo‘ladi: bir xalifa vafot etgach, musulmonlar o‘rtasida ixtilof bo‘ladi. Madinadan bir kishi Makkaga qochib chiqadi. Uning oldiga Makkadan odamlar kelib, o‘zi istamasa ham uni chiqarib, Rukn bilan Maqom o‘rtasida unga bay’at qiladilar. Ana o‘sha kishi Imom Mahdiy roziyallohu anhu bo‘ladilar.

3. Shomdan Imom Mahdiy roziyallohu anhuga qarshi askar yuboriladi. Ushbu yuborilgan askarlarni Makka bilan Madina o‘rtasidagi sayhonlikda yer yutadi.

4. Odamlarni yer yutganini ko‘rib, imom Mahdiy roziyallohu anhuning oldiga Shomning abdollari – avliyolari va ahli Iroqning yaxshilari kelib, unga bay’at qiladilar.

5. So‘ngra Qurayshdan tog‘asi Banu Kalblik bo‘lgan kishi chiqadi. Imom Mahdiy roziyallohu anhu unga qarshi askar yuborib, ularga g‘olib keladi. Keyin Imom Mahdiy roziyallohu anhu molni taqsim qiladi.

6. So‘ngra Imom Mahdiy roziyallohu anhu odamlar orasida Nabiylari sollallohu alayhi vasallamning sunnatiga amal qiladi. Yer yuzida Islom qaror topadi. Imom Mahdiy roziyallohu anhu jabr-zulmga to‘lgan yer yuzini adolat va insofga to‘ldiradi.

7. Imom Mahdiy roziyallohu anhu molni sochadi, uni sanamaydi. U kishining davrlarida mol-mulk ko‘payib ketgani, o‘zlari saxiy bo‘lganliklari uchun shundoq bo‘ladi.

8. Imom Mahdiy roziyallohu anhu yetti yil xalifa bo‘ladilar. So‘ng u kishi vafot etadilar, musulmonlar u zotning janozasini o‘qiydilar.

«Fitnalar va Qiyomat alomatlari» kitobidan

Boshqa maqolalar

Ikki ulug‘ ne’mat

14.08.2026   37123   3 min.
Ikki ulug‘ ne’mat

#Mustaqillikning 35 yilligi

 

Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.

Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.

Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).

Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.

Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.

Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.

Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).

Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.

Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.

Isomiddin AHROROV