Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Alloh taoloning shunday farishtalari borki ular ko‘chalarda Alloh taoloni zikr qilayotgan kishilarni qidirib yuradilar. Agar Alloh taoloni zikr qilayotgan biror jamoatni uchratsalar qolgan sheriklariga, “sizlar qidirayotgan jamoatni topdim bu yerga kelinglar” deb chorlaydi. Barcha farishtalar Allohni zikr qilayotgan jamoatni halqa bo‘lib qanotlari bilan o‘rab oladilar toki ularning qanotlari osmon dunyosiga qadar yetib boradi. Shunda Alloh taolo o‘zi bilib tursa ham farishtalarga: “Bandalarim nima deyaptilar?” deb savol beradi.
Farishtalar: “Senga tasbeh, takbir, hamd aytib ulug‘lashyapti”, deydilar. Alloh taolo: “Ular meni ko‘rishganmi?” deb so‘raydi.
Farishtalar: “Agar Seni ko‘rganlarida, Senga yanada qattiqroq ibodat qilishar, Seni yanada qattiqroq ulug‘lashar va Senga yanada ko‘proq tasbeh aytishar edi”. deyishadi.
Alloh taolo: “Bandalarim mendan nimani so‘rayaptilar?” deydi.
Farishtalar: “Sendan Jannatni so‘raydilar”, deb aytadilar. Shunda Alloh taolo: “Ular Jannatni ko‘rganmilar?” deb so‘raydi.
Farishtalar: “Qasamki ular jannatni hargiz ko‘rishmagan”, deydilar. Alloh taolo: “Agar Jannatni ko‘rsalar qanday xolatda bo‘lishardi?” deydi.
Farishtalar: “Agar ular jannatni ko‘rsalar unga yanada haris, qattiqroq intiluvchan va ko‘proq rag‘batli bo‘lishardi”.
Alloh taolo: “Bandalarim nimadan panoh so‘rashyapti?” deb so‘raydi.
Farishtalar: “Jahannamdan”, deb javob beradilar.
Alloh taolo: “Ular Jahannamni ko‘rganmilar?” deb aytadi.
Farishtalar: “Qasamki yo‘q, ular uni ko‘rishmagan”, deydilar.
Alloh taolo: “Agar uni ko‘rsalar qanday bo‘lardi?” deb so‘raydi.
Farishtalar: “Agar ular Jahannamni ko‘rganlarida undan qattiqroq qochib, yanada ko‘proq qo‘rqishardi”, deydilar.
Alloh taolo: “Sizlar guvoh bo‘ling, Men ularning barchalarini mag‘firat qildim”, deb aytadi. Shunda farishtalardan biri: “Robbim ularning ichida falonchi o‘zining ishi uchun ular orasida, aslida ulardan emas edi”, deydi.
Alloh taolo aytadi: “Ular shunday suhbatdoshki, ularning suhbatdoshi ham baxtsiz bo‘lmaydi” (Imom Buxoriy rivoyati).
Ushbu hadisi qudsiydan olinadigan foydalar:
1) farishtalar doimo Alloh zikr qiladigan banlarni izlab yurishi, zikr halqalarini qidirishi, uchratganda esa xursanchiliklaridan bir birini chorlashlari;
2) zikr qilayotgan bandalarni farishtalar xalqasimon bo‘lib atroflarini o‘rab olishi;
3) Alloh taolo farishtalardan bilib turib bandalari haqida so‘rashi va bu bilan odam bolalarining fazilatini ko‘rsatib qo‘yishi;
4) Jannatning vasfini bilgan musulmon Robbisiga yanada qattiqroq ibodat qilishi va jannat talabida bo‘lishi;
5) Jahannamning tavsifini eshitgan musulmon unga olib boruvchi amallardan tobora uzoq bo‘lishi;
6) Allohni ko‘p zikr qilgan bandalarini gunohlarini Robbisi kechirganligiga O‘zini guvoh qilishi;
7) zikr majlislariga zikr uchun emas balki o‘zining hojatlari uchun bo‘lsa ham kelgan bandani Alloh taolo mag‘firat qilishi;
8) ibodatning barcha turlari: ilm olish, Qur’on tilovat qilish yoki uni tinglash, zikr, tahlil, istig‘for aytish kabi solih amallar zikr majlislariga kiradi.
Humoyun TOSHBOLTOYEV
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati