Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Bir kuni Hasan roziyallohu anhu uyidan yangi, toza kiyimlar kiyib, viqor bilan ko‘chaga chiqdi. Bir guruh do‘stlari, xodimlari bilan Madina ko‘chalarining birida ketayotib, yelkasida bir mesh suv ko‘tarib olgan, qashshoqlikdan ezilgan keksa yahudiyni uchratib qoldi. Qariya Hasan roziyallohu anhuni bunday ko‘rkam kiyimda ko‘rib, chiday olmadi, «Iltimos, birpas to‘xtab, so‘zimga quloq soling!» dedi. Hasan roziyallohu anhu to‘xtadi. Yahudiy: «Ey Rasulullohning nabirasi! Menga rahm qiling, adolat qiling! Bobongiz Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Dunyo mo‘minning zindoni, kofirning jannatidir», degan edilar. Lekin ko‘rib turibmanki, siz bu dunyoda ham ne’matlarga ko‘milib, farovon yashayapsiz. Unda bo‘lsa, bu dunyo siz uchun jannat, men uchun esa do‘zax ekan-da? Axir men qiyinchilikda, qashshoqlikda yashayapman. Lekin siz mo‘minsiz, men esa unday emas», dedi.
Hasan roziyallohu anhu bunday dedi: «Ko‘zingdan parda olib tashlanganida, Alloh taolo menga va barcha mo‘minlarga jannatda qanday ne’matlar tayyorlab qo‘yganini ko‘rganingda edi, bu dunyo shunchalik go‘zalligiga qaramay, biz uchun zindonligini ko‘rgan bo‘larding. Alloh taolo senga va barcha kofirlarga do‘zaxda qanday azobu qiynoqlar tayyorlab ko‘yganini ko‘rganingda, shunchalik qashshoq, parishonligingga qaramay, bu dunyo sen uchun jannat ekanligini tushungan bo‘larding».
Darhaqiqat, musulmonlar bu dunyoda qanchalik farovon yashamasin, jannatdagi ne’matlar oldida hech narsa emas. Xuddi shunga o‘xshab, musulmon bo‘lmaganlar ham bu dunyoda farovon yashayotgan bo‘lsa, bu Alloh taoloning Rohman ismining bir tajalliysi bo‘lib, vaqtinchalik berilgan inoyatdir, oxiratda ko‘riladigan azoblarning qarshisida hech narsa emasdir.
«Kim dunyoni istasa, dunyo uni yerga uradi!»
Hasan roziyallohu anhu o‘rni kelganda, odamlarga nasihat qilib, hayotda boshqalarga ibrat bo‘lib yashash, go‘zal xulq-atvor egasi bo‘lish lozimligini aytar edi. U o‘zining ijtimoiy hayotga oid maslahatlaridan birida bunday degan: «Kimki dunyoni xohlasa, dunyo uni yerga uradi! Kimki dunyoga qalbini bog‘lamasa, unga parvo qilmaydi. Kimki dunyoni sevsa, u boylarning quliga aylanadi. Kechagi kuni bilan bugungi kuni teng bo‘lgan kishi ziyonda, kimning o‘tmishi bugunidan yaxshiroq bo‘lsa, u ham ziyondadir. O‘zini mukammal deb hisoblagan odamda kamchilik ko‘p bo‘ladi. Go‘zal axloq insonga ziynatdir. Sadoqat boylikdir. Shoshqaloqlik yengillikdir. Qalbi dunyoga bog‘langan odamlar bilan birga o‘tirish dog‘dir. Yomon odamlar bilan birga bo‘lish esa o‘zgalarda shubha uyg‘otadi».
«Millioner sahobalar» kitobidan
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi nomiga xorijiy davlatlar rahbarlari, nufuzli xalqaro tashkilotlar, ilmiy muassasalar hamda xalqaro anjumanlar ishtirokchilari tomonidan yo‘llanayotgan minnatdorlik va hamkorlik maktublari Markazning xalqaro maydondagi yuksak nufuzi tobora mustahkamlanib borayotganidan dalolat bermoqda.
Xususan, Malayziya Qirolichasi Raja Zarit Sofiya Zoti Oliyalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov nomiga yo‘llagan minnatdorlik maktubida O‘zbekistonga amalga oshirgan rasmiy tashrifi davomida ko‘rsatilgan yuksak mehmondo‘stlik va samimiy qabul uchun chuqur minnatdorlik bildirgan. Shuningdek, Qirolicha O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif unda unutilmas taassurot qoldirganini ta’kidlab, Markaz ekspozitsiyalari Markaziy Osiyoning boy tarixi, madaniy merosi hamda Islom sivilizatsiyasi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk allomalarning ilmiy-ma’naviy merosini zamonaviy muzey yechimlari orqali keng va ta’sirchan tarzda namoyon etayotganini yuqori baholagan. Ayniqsa, Qur’on zalidagi ma’naviy muhit va noyob meros namunalari unda katta hurmat va hayrat tuyg‘ularini uyg‘otgani qayd etilgan.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi hamda 2026 yil 7–11 iyul kunlari Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida bo‘lib o‘tgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yuksak xalqaro e’tirofga sazovor bo‘lmoqda. Forum yakunlaridan so‘ng nufuzli xalqaro tashkilotlar, ilmiy muassasalar va jamoat arboblari tomonidan minnatdorlik hamda hamkorlikni rivojlantirishga oid qator maktublar kelib tushdi.
Malayziya Xalqaro Islom universiteti (International Islamic University Malaysia – IIUM) huzuridagi Office of Strategic Institution Transformation rahbari, professor Shukron bin Abd Rahmon o‘z maktubida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumining xalqaro ahamiyatiga alohida to‘xtalgan. Uning qayd etishicha, 40 dan ortiq mamlakatdan olimlar, davlat arboblari va xalqaro tashkilotlar vakillarini birlashtirgan mazkur anjuman islom sivilizatsiyasining tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini targ‘ib etish, davlatlar o‘rtasidagi ilmiy muloqot va akademik hamkorlikni mustahkamlashda muhim o‘rin tutdi. Shuningdek, forumning yuqori saviyada tashkil etilgani, ishtirokchilar uchun yaratilgan sharoitlar hamda O‘zbekistonning boy ilmiy va ma’naviy merosi xalqaro jamoatchilikka munosib tarzda namoyon etilgani e’tirof etildi.
Rossiyaning “Rossiya – Islom dunyosi” strategik qarash guruhi tomonidan yuborilgan ikki alohida maktubda ham Forum va Markaz faoliyatiga yuksak baho berildi. Xususan, mazkur maktublarda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi XXI asr islom olamidagi eng yirik gumanitar va madaniy-ma’rifiy loyihalardan biri sifatida baholanib, O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ushbu tashabbusni amalga oshirishdagi yetakchi o‘rni va Markazni ilm-fan, tinchlik, ma’rifat, gumanizm hamda bunyodkorlik maskani sifatida shakllantirishga qaratilgan sa’y-harakatlari alohida e’tirof etilgan.
Shu bilan birga, Markazning kelgusida dunyo olimlari, tadqiqotchilari va talabalari uchun nufuzli ilmiy-ma’rifiy markazga aylanishiga ishonch bildirilib, muzeyshunoslik, tarix, arxeologiya, ta’lim, kitobshunoslik va nashriyotchilik sohalarida qo‘shma ilmiy va madaniy loyihalarni amalga oshirishga tayyorlik bildirilgan.
Iordaniya Hoshimiylar Qirolligi Madaniyat vazirligi Bosh kotibi professor Nidal Al-Ahmad ham o‘z maktubida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yuksak saviyada tashkil etilganini ta’kidlab, anjuman Islom sivilizatsiyasining insoniyat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasini xalqaro maydonda yana bir bor namoyon etganini qayd etgan. Shuningdek, turli mamlakatlardan tashrif buyurgan olimlar, davlat va din arboblarini bir maydonga jamlagan mazkur forum tinchlik, bag‘rikenglik va ma’rifat g‘oyalarini ilgari surishga xizmat qiluvchi muhim xalqaro muloqot platformasiga aylangani ta’kidlangan.
Markazning xalqaro maydondagi faoliyatiga bildirilayotgan yuksak ishonchning yana bir amaliy ifodasi sifatida ICESCO ning Boku shahridagi mintaqaviy ofisi tomonidan Markaz rahbariyatiga 2026 yil 27–28 iyul kunlari bo‘lib o‘tgan Global Foresight Focal Points Initiative xalqaro tadbirida ishtirok etish uchun rasmiy taklifnoma yuborildi. Taklifda ICESCOga a’zo davlatlarda strategik prognozlash, davlat boshqaruvida innovatsion yondashuvlarni joriy etish va kelajakni rejalashtirish sohalarida hamkorlikni kengaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgani qayd etilgan.
Xorijiy davlatlar rahbarlari, nufuzli olimlar va xalqaro tashkilotlar tomonidan bildirilgan mazkur e’tiroflar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining qisqa vaqt ichida xalqaro ilmiy-ma’rifiy hamkorlikning muhim platformalaridan biriga aylanganini yana bir bor tasdiqlaydi. Bu esa Markaz tomonidan islom sivilizatsiyasining boy ilmiy va madaniy merosini o‘rganish, asrab-avaylash va jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib etish borasida amalga oshirilayotgan ishlar xalqaro darajada yuksak baholanayotganining yorqin ifodasidir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati