Sayt test holatida ishlamoqda!
25 Iyun, 2026   |   10 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:05
Quyosh
04:51
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
25 Iyun, 2026, 10 Muharram, 1448

Basradagi tuya jangi

04.12.2024   10386   3 min.
Basradagi tuya jangi

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

(hijriy 36, milodiy 656 yil)

Muoviya ibn Abu Sufyon Shomning voliysi o‘laroq hazrati Aliy roziyallohu anhuga bay’at qilmadi. U kishi hazrati Usmon roziyallohu anhuning o‘chi olinishini talab qilar edi. Hazrati Aliy roziyallohu anhu esa vaziyat barqaror bo‘lmagani uchun hazrati Usmon roziyallohu anhuning o‘chini olishni orqaga surgan edilar. Shunday qilib, Shom viloyati hazrati Aliy roziyallohu anhuga itoat qilmaslikni ma’qul ko‘rdi va Muoviya roziyallohu anhu u yerda mustaqil bo‘lib oldi.

Aliy ibn Abu Tolib roziyallohu anhu Shomga borib, tushunmovchilikni o‘z o‘rnida hal qilishga tayyorgarlik ko‘rib turganlarida kutilmagan boshqa xabar kelib qoldi. Unda aytilishicha, Zubayr ibn Avvom, Talha ibn Ubaydulloh va Oisha onamiz roziyallohu anhum boshliq ko‘pchilik makkaliklar Basraga qarab ketishayotgan edi.

Bu xabar hazrati Aliy ibn Abu Tolib roziyallohu anhuni avvalgisidan ham qattiqroq tashvishga soldi. U kishi Shomni qo‘yib, ushbu guruhga haqiqatni tushuntirish lozimligini anglab yetdilar va ular tomon yurishga qaror qildilar.

Oisha onamiz roziyallohu anho Zubayr ibn Avvom, Talha ibn Ubaydulloh va bir jamoa sahobalar bilan Makkadan Basraga borib, hazrati Usmon roziyallohu anhuni o‘ldirishda ishtirok etganlarni qatl qildirdilar. Boshqa shaharlarga ham xuddi shunday qilishlari haqida maktub yubordilar. Shunda hazrati Aliy roziyallohu anhu Shomga yurishni to‘xtatib, Basra tomon yurishga majbur bo‘ldilar. Oisha onamizga va u kishi bilan bo‘lganlarga qilayotgan ishlarining oqibati yaxshi bo‘lmasligini bayon qilib odam yubordilar, shoshilish yaxshi emasligini aytdilar. Ular hazrati Aliy roziyallohu anhuning so‘zidan qanoat hosil qildilar va sulh tuzish niyatida u kishining lashkargohi tomon yurdilar.

Sulh haqidagi xabarni eshitgan fitnachilar talvasaga tushib qolishdi. Ular sulh tuzilishi o‘zlarining adolatli jazoga tortilishlarini yaqinlashtirishini yaxshi bilishardi.

Fitnachilarning boshliqlari zudlik bilan to‘planishdi. Ularning ichida Ashtar Naxa’iy, Shurayh ibn Avfo, Solim ibn Sa’laba, G‘ulom ibn Haysam va boshqalar bor edi. Albatta, yahudiy fitnaboshi Abdulloh ibn Saba’ ularga bosh-qosh edi. Ularning ichida sahobalardan biror kishi yo‘qligi alohida diqqatga sazovor edi. Bu fitnaning tabiatini va qayerdan, kimdan kelib chiqqanini ko‘rsatardi.

Fitnachilar nima qilib bo‘lsa ham tun qorong‘isida orada urush qo‘zg‘ashga kelishib olishgan edi. Tong otmay turib, adadlari ikki ming atrofida bo‘lgan fitnachilar sulh tuzish orzusida uxlab yotgan kishilar ustiga birdan hujum boshlashdi.

Ikki taraf jang qildi. Aliy roziyallohu anhu urushni to‘xtatishning imkonini topolmadilar. U kishini og‘ir yuk bosdi.

Jang juda ham qizib ketdi. Bu asosan Oisha onamiz roziyallohu anhoning havdajlari yuklangan tuyaning atrofida bo‘ldi. Shuning uchun bu jang «Tuya jangi» degan nomni oldi. Jangda Basra lashkari mag‘lub bo‘ldi. Aliy roziyallohu anhu Oisha roziyallohu anhoning hurmatlarini joyiga qo‘yib, Makkaga qaytarib yubordilar. Bu musulmonlarning birinchi marta ikkiga bo‘linib qilgan janglari edi.

Jangda musulmonlardan juda ko‘p odamlar vafot etdi. Shundan so‘ng Basrada hazrati Aliy roziyallohu anhuga bay’at qilindi.

Hazrati Aliy roziyallohu anhu Shom tomonga yurishni davom ettirdilar.

«Islom tarixi» birinchi juzi asosida tayyorlandi

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto)

25.06.2026   1328   3 min.
Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto)

O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida 2025-2026 o‘quv yilining 49-bitiruvchilarini kuzatishga bag‘ishlangan “XATMONA – 2026” bayram tadbiri yuqori saviyada tashkil etildi. O‘zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi bilan boshlangan ushbu tantanali marosimda soha rahbarlari, ulamolar, davlat tashkilotlari mas’ullari hamda muhtaram mehmonlar ishtirok etdi. 


Tadbirni ochib bergan Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un domla G‘afurov bitiruvchilarni ushbu quvonchli kun bilan qutlab, ularning kelgusi ilmiy va amaliy faoliyatlariga muvaffaqiyat tiladi. Shundan so‘ng O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi birinchi o‘rinbosari Xomidjon domla Ishmatbekov, Prezident Administratsiyasi mas’ul xodimi Ergash Daminov, Diniy idora raisi o‘rinbosari, professor Muhammadolim domla Muhammadsiddiqov hamda Toshkent shahar bosh imom-xatibi Abduqahhor domla Yunusovlar so‘zga chiqib, yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar, yoshlar ta’lim-tarbiyasi va malakali kadrlar tayyorlash masalalariga to‘xtaldi hamda ilm ahli zimmasidagi yuksak va sharafli mas’uliyatni ta’kidlab, duoi xayrlar qildilar. 


Quvonchli va unutilmas voqealarga boy bo‘lgan tadbir doirasida yil davomida ilmiy-pedagogik, ma’naviy-ma’rifiy va ijtimoiy sohalarda alohida faollik ko‘rsatgan bir guruh ustozlar hamda iqtidorli talabalar munosib taqdirlandilar. Jumladan, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi nomidan Abduqodir Pardayev “Ijtimoiy tarmoqlarda Raddiya yo‘nalishida eng ko‘p chiqish qilgan professor-o‘qituvchi”, Asliddin Mirzamiddinov “Eng faol targ‘ibotchi” hamda talaba Fazliddin Shamiyev “Fidoyi va jonkuyar talaba” nominatsiyalari bilan mukofotlandi.


Shuningdek, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari tomonidan fan oyligini yuqori saviyada tashkil etganlari uchun kafedra mudirlari Yusufxon domla Abdurahimov va Ulug‘bek domla Hasanov, mo‘tabar kitoblar xatmidagi faolligi uchun Rahmatulloh domla Maxsumxonov va Soatmurod domla Primov, namunali to‘garak faoliyati uchun Farhod domla Jo‘rayev hamda xalqaro Qur’on musobaqalarida yurtimiz sharafini munosib himoya qilgan talaba Sirojiddin Jalilovlar tashakkurnomalar bilan taqdirlandi. 


Tadbir yakunida institutda barcha fanlardan a’lo baholarga o‘qib, namunali xulqi va fidoyiligi bilan ajralib turgan bitiruvchilar Muhammadjon Odilov, Abdumajid Sobirov va Boymurod Muhammadiyevlarga institut rektori tomonidan imtiyozli diplom va tashakkurnomalar tantanali ravishda topshirildi. 

***

Shu kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi huzuridagi Toshkent islom institutida xotin-qizlar bo‘limi bitiruvchilariga bag‘ishlangan “Xatmona – 2026” tantanasi bo‘lib o‘tdi. Qur’on tilovati bilan boshlangan tadbirda institut rahbariyati, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita va Diniy idora mas’ullari hamda poytaxt otinoyilari ishtirok etib, yosh olimalarni qutladi va kelgusi diniy-ma’rifiy faoliyatlarida zafarlar tiladilar. Ahamiyatlisi, bu yil institut tarixida ilk bor magistratura bosqichini tamomlagan ikki nafar ayol talaba ham diplomga ega bo‘ldi.


Marosim doirasida ta’limda yuqori natija ko‘rsatgan qizlarga imtiyozli diplomlar, to‘rt yillik sarhisob videoroliklari va esdalik sovg‘alari taqdim etildi. Shuningdek, Qur’oni karimni bir o‘tirishda yoddan o‘qib bergan 4 nafar murattab qoriyaga ramziy toj kiydirildi hamda ikki yil davomida “Sahihi Buxoriy” kitobini to‘liq xatm qilgan bitiruvchilarga ustozlari tomonidan maxsus ijozalar topshirildi. Tadbir yakunida dinu el xizmati yo‘lida duoi xayrlar qilindi. 


Barcha bitiruvchilarni ushbu muborak ayyom bilan qutlab, dinimiz va xalqimiz ravnaqi yo‘lidagi kelgusi xizmatlarida ulkan zafarlar tilaydi. 


O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati

 

Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto) Toshkent islom institutida “Xatmona – 2026” tadbiri bo‘lib o‘tdi (foto)
O'zbekiston yangiliklari