Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
«Sovchilik» degani muayyan bir ayol yoki qizga uylanish istagini uning o‘ziga yoki valiysiga bildirishdir. Aslida, ayol kishining o‘zi yoki yaqinlari tomonidan kuyovning o‘ziga yoki uning oila tarafiga sovchilik qilinishi ham mumkin.
Bu bildirish uylanmoqchi kishining o‘zi yoki uning vakili tomonidan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovchilikni nikohi istalgan shaxsga yoki uning ishboshilaridan biriga bildirish ham mumkin.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hafsa onamizga uylanganlarida u kishining otalari Umar roziyallohu anhuga sovchilik qilganlar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ummu Salama roziyallohu anhoga uylanganlarida u kishining o‘zlariga sovchilik qilganlar.
Faziylatli kishilarga ayolning o‘zi, ota-onasi yoki ishboshilaridan biri sovchilik qilishi joiz.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga ba’zi ayollar kelib, o‘zini nikohlab olishlarini so‘raganlar.
عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir ayol kelib, u kishiga o‘zini taqdim qildi. U zot unga boshdan-oyoq nazar solib qaradilar" (Beshovlari rivoyat qilganlar).
Boshqa bir rivoyatda: Anas: «Bir ayol o‘zini Nabiy sollallohu alayhi vasallamga taqdim qildi», dedi.
Anasning qizi kulib: «Muncha ham hayosi oz ekan!», dedi. Shunda Anas: «U sendan yaxshiroq. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamga o‘zini taqdim qildi», dedi.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.
Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Hafsa Xunays ibn Huzafa as-Sahmiydan beva qoldi. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan bo‘lib, Madinada vafot etgan edi. Bas, Umar aytdi: «Hafsani Usmonga taqdim qildim. U «O‘ylab ko‘ray-chi», dedi. Bir necha kun kutdim. So‘ng u menga uchrab, «Hozirgi kunda uylanmay turganim ma’qulga o‘xshaydi», dedi.
Abu Bakr Siddiqqa uchrab, «Xohlasang, senga Hafsani nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr indamadi. O‘shanda undan Usmondan achchig‘im chiqqanidan ko‘ra ko‘proq achchig‘im chiqdi. Bir necha kun turganimdan so‘ng unga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sovchi bo‘ldilar va men uni u zotga nikohlab berdim. So‘ngra Abu Bakr menga uchrab:
«Hafsani menga taqdim qilganingda, men esa senga javob bermaganimda, achchig‘ing chiqqan bo‘lsa kerak?» dedi.
«Ha», dedim.
«Meni senga javob berishdan faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uni zikr qilganlarini eshitganim man qildi, xolos. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sirlarini fosh qilishim mumkin emas edi. U zot tark qilganlarida, uni qabul qilar edim», dedi Abu Bakr».
Buxoriy rivoyat qilgan.
Bizning sharoitimizda, odatda, sovchilik yigitning ota-onasi yoki ular tayinlagan kishilar tomonidan kelinlikka nomzodning ota-onasiga yoki oila a’zolariga qilinadi.
Aytaylik, mazkur ish sodir bo‘ldi. Erkak tomondan ayol-qiz tomonga sovchilik qilindi. Endi ayol-qiz taraf munosib kuyov tanlash majburiyatida qoladi. Albatta, ular ham bu tanlashda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatma va tavsiyalariga amal qilsalar, juda ham yaxshi bo‘ladi va bunday o‘ta nozik, umr savdosi bo‘lgan ishda eng to‘g‘ri yo‘l tutgan bo‘ladilar.
"Baxtiyor oila" kitobidan
Qur’oni karim bilan muolaja qilish – bu zamonaviy tibbiyotdan voz kechish degani emas. Balki, Nabiy alayhissalomning “Allohning bandalari davolaninglar” deya ta’kidlaganlaridek, nabaviy sunnatga amal qilishlikdir. Ushbu nabaviy buyruq bizlarni kasalliklarga davo bo‘ladigan har bir yo‘ldan to‘g‘ri foydalanishga undaydi.
Ishonch bilan aytish lozimki, Qur’on tilovati mo‘minlar uchun eng yaxshi muolajadir. Darhaqiqat, undan millionlab insonlar istifoda qilganlar, yana istifoda qiladilar. Muolajada faqat tibbiyotgagina suyangan kishi Qur’onga beparvo bo‘lib, ko‘plab yaxshiliklardan bebahra qoladi. Agar siz u bilan muolaja qilsangiz hech qachon zarar ko‘rmaysiz!
Qur’oni karim bilan muolaja qilish - bu beminnat, ziyon-zahmatsiz bo‘lib, sizdan hech qanday maxsus vaqt, maxsus makon yoki holat talab qilmaydi.
Qur’oni karim bilan muolaja qilish – faqat kasalliklardan davolanish emas. Balki, uning tilovati ibodat bo‘lib, unda rahmat, saodat, tarbiya, Alloh taologa yaqin bo‘lish va sizning dunyoyu-oxiratda najot bor. U jismingiz, ruhingizni qayta quvvatlantiruvchi va mukammal hayotiy dasturdir...
Aytish lozim bo‘lgan muhim so‘z: Azizlarim! Men turli vaqtlar, holatlar, kasalliklar, musibatlar va qiyinchiliklarda Qur’oni karim bilan muolaja qilishni tajriba qilib ko‘rdim va bildimki, u har qanday kasalliklardan davolanishda eng yaxshi vositadir. Shuning uchun ham, Qur’oni karim hayotimning har bir lahzasida hamrohimdir.
Men kasallikka chalinsam yanada ko‘proq Qur’on o‘qiyman, tinglayman. Shunda Alloh taolo qanday kasallik bo‘lsa ham, menga tezda shifo sabablarini muhayyo qiladi. Kengchilik, baxt-saodatni tortiq etadi. Hech qanday xafalik, g‘am-tashvish, malollikni his qilmayman.
Yechimi juda qiyin bo‘lgan muammoga ro‘para bo‘lsam, Qur’oni karim menda ulkan sabr, mashaqqatni yengib o‘tishda quvvat, ishlarni hal etishda hikmat va xotirjamlikni ziyoda qiladi. Doimo to‘g‘ri qaror qabul qilishimga yordam beradi.
Agar bir yomonlikka yo‘liqsam, o‘zimda zaiflikni his qilsam, yoki kelajakdan qo‘rquvga tushsam, Qur’on g‘ayratimni oshiradi, qo‘rquvni ketkazadi. U har qanday holatda menga kuch-quvvat bag‘ishlaydi.
Siz ham men bilan birga bu go‘zal muolajani tajriba qilib ko‘rasizmi?!
Insoniyat bir necha ming yillar davomida, har bir zamon va makonda o‘zi uchun shifo izlab, turli usullarni qo‘llab ko‘rgan. Ba’zilar turli but, sanamlarni yasab ularga ibodat qilgan yoki quyoshga, olovga sig‘ingan va hokazo... Lekin Nabiy alayhissalom Payg‘ambar qilib yuborilganlaridan so‘ng shifo izlashda ham barcha uchun eng to‘g‘ri yo‘lni belgilab berdilar. Alloh taolo u zotga ummatlarining ruhlari va jismlari uchun shifo o‘laroq Qur’oni karimni nozil qildi.
O‘n to‘rt asrdirki, mo‘minlar Alloh taoloning ushbu
﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ﴾
"Ey, odamlar! Sizlarga Rabbingizdan va’z (nasihat), ko‘ksingizdagi narsaga shifo va mo‘minlarga hidoyat va rahmat keldi" (Yunus surasi, 57-oyat) oyatiga ishongan holda Qur’ni Karim bilan o‘zlarini muolaja qilib kelmoqdalar.
Har jabhada ilg‘or musulmonlar tibbiyot rivojida ham asosiy poydevorni qo‘yganlar. O‘rta asrlardan keyin ilm-fan, xususan, tibbiyotda rivojlanish G‘arbga ko‘chdi. Tibbiyotda kimyoviy moddalarga suyanib davolash keng yoyildi. Borliqni Yaratguvchi Zotni inkor etuvchi, moddaparast g‘arblik olimlar bu borada ko‘plab yutuqlarga erishdilar. Tibbiyot bizga qayta ular orqali kirib keldi. Natijada musulmon tabiblarning aksariyati tabobat bilan birgalikda Qur’oni karim va dinimiz ko‘rsatmalariga muvofiq duolar bilan davolashdan butunlay yiroqlashib ketdi. Biz quyida Qur’oni karim bilan hattoki, tuzalmas kasallik bo‘lgan saratonga ham ba’zi oyatlarni o‘qib qanday muolaja qilish mumkinligini isbotlovchi ilmiy dalillarni keltirib o‘tamiz.
Biz bu izlanishimiz orqali xavfli kasalliklarga ham Qur’oni karim bilan muolaja qilish samaralarini ilmiy asoslab barchani xususan, shifokorlarni qanoatlantirishni maqsad qilganmiz. Bunda Qur’oni karim qay tarzda jismning barcha a’zolarini xususan, immunitet tizimini oshirishi, bosh miya va yurak hujayralari faoliyatini yaxshilashini ko‘rib chiqamiz.
"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li