Sayt test holatida ishlamoqda!
09 Noyabr, 2026   |   29 Jumadul avval, 1448
search icon
Avvalgi sayt
ЎЗ РУ EN AR

Toshkent shahri
Tong
05:43
Quyosh
07:04
Peshin
12:12
Asr
15:28
Shom
17:12
Xufton
18:28
Bismillah
09 Noyabr, 2026, 29 Jumadul avval, 1448
Avvalgi sayt
#search
 YouTube
Maqolalar

Sovchilik

13.12.2024   14819   5 min.
Sovchilik

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
 

«Sovchilik» degani muayyan bir ayol yoki qizga uylanish istagini uning o‘ziga yoki valiysiga bildirishdir. Aslida, ayol kishining o‘zi yoki yaqinlari tomonidan kuyovning o‘ziga yoki uning oila tarafiga sovchilik qilinishi ham mumkin.

Bu bildirish uylanmoqchi kishining o‘zi yoki uning vakili tomonidan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovchilikni nikohi istalgan shaxsga yoki uning ishboshilaridan biriga bildirish ham mumkin.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hafsa onamizga uylanganlarida u kishining otalari Umar roziyallohu anhuga sovchilik qilganlar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ummu Salama roziyallohu anhoga uylanganlarida u kishining o‘zlariga sovchilik qilganlar.

Faziylatli kishilarga ayolning o‘zi, ota-onasi yoki ishboshilaridan biri sovchilik qilishi joiz.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga ba’zi ayollar kelib, o‘zini nikohlab olishlarini so‘raganlar.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir ayol kelib, u kishiga o‘zini taqdim qildi. U zot unga boshdan-oyoq nazar solib qaradilar" (Beshovlari rivoyat qilganlar).

Boshqa bir rivoyatda: Anas: «Bir ayol o‘zini Nabiy sollallohu alayhi vasallamga taqdim qildi», dedi.

Anasning qizi kulib: «Muncha ham hayosi oz ekan!», dedi. Shunda Anas: «U sendan yaxshiroq. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamga o‘zini taqdim qildi», dedi.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Hafsa Xunays ibn Huzafa as-Sahmiydan beva qoldi. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan bo‘lib, Madinada vafot etgan edi. Bas, Umar aytdi: «Hafsani Usmonga taqdim qildim. U «O‘ylab ko‘ray-chi», dedi. Bir necha kun kutdim. So‘ng u menga uchrab, «Hozirgi kunda uylanmay turganim ma’qulga o‘xshaydi», dedi.

Abu Bakr Siddiqqa uchrab, «Xohlasang, senga Hafsani nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr indamadi. O‘shanda undan Usmondan achchig‘im chiqqanidan ko‘ra ko‘proq achchig‘im chiqdi. Bir necha kun turganimdan so‘ng unga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sovchi bo‘ldilar va men uni u zotga nikohlab berdim. So‘ngra Abu Bakr menga uchrab:

«Hafsani menga taqdim qilganingda, men esa senga javob bermaganimda, achchig‘ing chiqqan bo‘lsa kerak?» dedi.

«Ha», dedim.

«Meni senga javob berishdan faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uni zikr qilganlarini eshitganim man qildi, xolos. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sirlarini fosh qilishim mumkin emas edi. U zot tark qilganlarida, uni qabul qilar edim», dedi Abu Bakr».

Buxoriy rivoyat qilgan.

Bizning sharoitimizda, odatda, sovchilik yigitning ota-onasi yoki ular tayinlagan kishilar tomonidan kelinlikka nomzodning ota-onasiga yoki oila a’zolariga qilinadi.

Aytaylik, mazkur ish sodir bo‘ldi. Erkak tomondan ayol-qiz tomonga sovchilik qilindi. Endi ayol-qiz taraf munosib kuyov tanlash majburiyatida qoladi. Albatta, ular ham bu tanlashda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatma va tavsiyalariga amal qilsalar, juda ham yaxshi bo‘ladi va bunday o‘ta nozik, umr savdosi bo‘lgan ishda eng to‘g‘ri yo‘l tutgan bo‘ladilar.

"Baxtiyor oila" kitobidan

Maqolalar
#logo
Boshqa maqolalar

Movarounnahr merosi YUNЕSKO minbarida

08.10.2026   75564   4 min.
Movarounnahr merosi YUNЕSKO minbarida

Parijda Prezident tashabbusi asosida tashkil etilgan xalqaro konferensiyada O‘zbekistonning islom sivilizatsiyasi tarixidagi beqiyos o‘rni, buyuk ajdodlar merosi va Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilmiy-ma’rifiy platforma sifatidagi yangi imkoniyatlari muhokama qilinmoqda.

7 oktyabr kuni Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida “Islom sivilizatsiyasi: Movarounnahrning buyuk ma’naviy va ilmiy merosi hamda ma’rifat istiqbollari” mavzusida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tmoqda, xabar bermoqda iccu.uz.

Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi asosida tashkil etilgan mazkur nufuzli anjuman O‘zbekistonning boy tarixiy, ilmiy va ma’naviy merosini xalqaro maydonda keng targ‘ib qilish, Movarounnahrdan yetishib chiqqan buyuk alloma va mutafakkirlarning jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotiga qo‘shgan hissasini yanada keng yoritish, shuningdek, ilm-fan, madaniyat va ta’lim sohalarida xalqaro hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan.

Tadbir avvalida O‘zbekistonning tarixiy merosi, mamlakatda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ma’rifiy islohotlar hamda Prezident Shavkat Mirziyoyevning xalqaro maydonda ilgari surgan tashabbuslarini aks ettiruvchi maxsus videolavha namoyish etildi. Unda davlat rahbarining BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida so‘zlagan nutqida ilgari surilgan “Jaholatga qarshi ma’rifat” g‘oyasi ham o‘z ifodasini topgan.

Xalqaro konferensiyaning ochilish marosimida YUNЕSKO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasi Prezidenti Xonder Talha, YUNЕSKO Ijroiya kengashi raisi Nosir bin Hamad Al Hinzab, O‘zbekiston Respublikasining YUNЕSKOdagi Doimiy vakili Kamol Muxtorov, YUNЕSKO Bosh direktorining fanlar bo‘yicha yordamchisi, professor Deniz Pires de Karvalyu ishtirok etdi.

Anjumanning asosiy ma’ruzasi bilan Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyati raisi Firdavs Abduxoliqov ishtirok etdi.

Konferensiyaning birinchi paneli “Yangi O‘zbekiston: ma’naviy va intellektual meros hamda zamonaviy taraqqiyot” mavzusiga bag‘ishlandi. Unda O‘zbekistonning yangi Renessans sari intilishi, islom sivilizatsiyasining umuminsoniy qadriyatlari, buyuk allomalar ilmiy merosining ma’rifat va bag‘rikenglik g‘oyalarini qaror toptirishdagi ahamiyati muhokama qilindi.

Xususan, Islom hamkorlik tashkilotining Islom tarixi, san’ati va madaniyatini tadqiq qilish markazi (IRCICA) Bosh direktori professor Mahmud Erol Qilich, Oksford Islom tadqiqotlari markazi direktori doktor Farhan Nizomiy, O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi birinchi o‘rinbosari professor Davronbek Mahsudov, Jeneva Diplomatik doirasi prezidenti Robert Blum va boshqa xalqaro ekspertlar o‘z ma’ruzalari bilan ishtirok etdi.

Anjumanning ikkinchi paneli Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilm-fan, madaniyat va muloqot platformasi sifatidagi o‘rniga bag‘ishlandi.

Unda Markazning yangi avlod muzeyi, xalqaro ilmiy-ma’rifiy xab va jahon miqyosida ilm-fan hamda madaniyatlararo muloqotni rivojlantirishga xizmat qiluvchi platforma sifatidagi faoliyati haqida fikr almashildi.

Shuningdek, Italiya, O‘zbekiston va YUNЕSKO huzuridagi Islom hamkorlik tashkiloti Doimiy kuzatuvchi delegatsiyasi vakillari ishtirokida islom ilmi va Renessans o‘rtasidagi bog‘liqlik, dinlararo va madaniyatlararo muloqot, Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro hamkorlik imkoniyatlari, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi bilan istiqbolli ilmiy loyihalarni amalga oshirish masalalari muhokama qilindi.

Konferensiyaning uchinchi paneli esa “Movarounnahrning buyuk alloma va mutafakkirlari: jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotini shakllantirgan meros” mavzusiga bag‘ishlandi.

Unda Movarounnahr allomalarining jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi, Imom Buxoriyning ishonchli bilim, axloq va ilmiy mas’uliyat an’analari, Imom Moturidiyning bag‘rikenglik va mo‘tadillik falsafasi, Imom Termiziyning hadisshunoslik ilmi taraqqiyotidagi o‘rni, shuningdek, Alisher Navoiy merosining Yevropada o‘rganilishi masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

Mazkur mavzular bo‘yicha Buyuk Britaniyaning “Al-Furqan Islamic Heritage Foundation” ijrochi direktori Sali Shahsavari, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktor o‘rinbosari Otabek Muhammadiyev, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Komiljon Shermuhamedov, Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori doktor Muzaffar Joniyev hamda Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi Rustam Jabborov ma’ruzalar qildi.

Shu tariqa, YUNЕSKO Bosh qarorgohidagi xalqaro konferensiya doirasida Movarounnahrning boy ilmiy-ma’naviy merosi nafaqat tarixiy qadriyat, balki bugungi kunda tinchlik, bag‘rikenglik, ma’rifat va sivilizatsiyalararo muloqotni rivojlantirishga xizmat qiluvchi muhim umuminsoniy meros sifatida namoyon etilmoqda.

Konferensiya yakunida ilm-fan, madaniyat va ta’lim sohalarida xalqaro hamkorlikning yangi yo‘nalishlarini belgilash, qo‘shma ilmiy va madaniy loyihalarni amalga oshirish, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilmiy va ma’rifiy aloqalarini yanada kengaytirish istiqbollari muhokama qilinmoqda.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati