Sayt test holatida ishlamoqda!
31 Avgust, 2026   |   18 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:25
Quyosh
05:48
Peshin
12:23
Asr
17:03
Shom
19:02
Xufton
20:21
Bismillah
31 Avgust, 2026, 18 Rabi`ul avval, 1448

Juma - quyosh chiqqan va botgan kunlarning eng yaxshisi

13.12.2024   10737   3 min.
Juma - quyosh chiqqan va botgan kunlarning eng yaxshisi

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Quyosh chiqqan va botgan kunlarning eng yaxshisi – juma kunidir. Har bir o‘rmalagan jonzot borki, juma kunida qiyomat qoim bo‘lishidan qo‘rqib turadi. Faqat insonlar va jinlar bundan mustasno», dedilar.

Ibn Xuzayma rivoyat qilgan.

Abu Muso Ash’ariy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Qiyomat kunida kunlarning hammasi yig‘iladi. Juma kuni esa oppoq nurli bo‘lib keladi. Juma ahlini kelinchakni chimildiqqa yetaklab kelinganidek, go‘zal holatda yetaklab kelinadi. Ular qordan-da oppoq nurlar ichida, hidlari mushku anbarona bo‘lib, kofur tog‘larining ichida yuradilar. Insonlar va jinlar ularga berilgan maqomdan ajablanib, jannatga kirgunlaricha ulardan ko‘z uzmaydilar. Hech kim ularning yaqinlariga borib, ular bilan birgalikda jannatga kirolmaydi. Savob uchun muazzinlik qilganlar ular bilan aralashib jannatga kiradilar», dedilar.

Tabaroniy rivoyat qilgan.

Imom Iroqiy rahmatullohi alayh aytadilar: “Kunlarning eng yaxshisi deganda, juma – hafta kunlarining eng yaxshisidir. Ammo Arafa kuni to‘g‘risida kelgan hadislarda Arafa – yil kunlarining eng yaxshisidir", deyilgan.

Boshqa olimlar juma kunini yilning barcha kunlari ichida eng yaxshi, deb ham aytgan ekanlar.

Ulamolar aytadilar: “Ramazon oyida qadr kechasi yashirilgani kabi, juma kunida duo ijobat bo‘ladigan vaqt ham yashirilgandir”.

Abu Sa’id roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Nabiy sollallohu alayhi vasallamdan u (jumadagi duo ijobat bo‘ladigan lahza) to‘g‘risida so‘radim. U zot: "Menga u bildirildi, so‘ng "Laylatul qadr" unuttirilgani kabi unuttirildim", dedilar».

Hokim va Ibn Xuzayma rivoyat qilishgan.

Ulamolarning duoning ijobat bo‘ladigan vaqti haqida quyosh zavoldan o‘tganda yoki juma namoziga azon aytilayotganda, yo imom minbarga chiqqanida, yo ikkinchi azondan keyin to namoz tugagunga qadar, yo imom ikki xutba o‘rtasida o‘tirganida, yo juma namozini o‘qib bo‘lgandan keyin, yo asr namozida, degan va boshqa rivoyatlar bor.

Qozi Iyoz mazkur hadisning sharhida aytadilar: “Hadisdan ko‘rinib turibdiki, Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam bu hadisda juma kunining fazilatlarini sanab beryaptilar, xolos. Bu yerda zikr qilingan ba’zi narsalar fazilatga kirmaydi. Qiyomatning qoim bo‘lishi, Odam alayhissalomning jannatdan chiqarilishi kabilar fazilat emas. Vaholanki, bu o‘sha kunda bo‘ladigan va bo‘lishi mumkin bo‘lgan katta voqealarning bayonidir. Bu kunda katta savobli ishlar va katta hodisalar ro‘y berishi kutiladi. Shuning uchun ham banda solih amallar bilan, fazilatli ishlar bilan mashg‘ul bo‘lsin”.

Abu Bakr ibn Izziy bu hadisning sharhida shunday deydilar: “Hadisi sharifda rivoyat qilingan, sanalgan barcha ishlar yaxshilik, fazilatdir. Odam alayhissalomning jannatdan chiqarilishlari ham fazilatdir, chunki Odam alayhissalom yerga tushishlari bilan u kishidan zurriyotlar tarqaldi. Bu – katta ne’mat! U zurriyotlar orasidan payg‘ambarlar, solih bandalar, va avliyolar chiqdi. Odam alayhissalom jannatdan quvilganlari yo‘q. Yer yuziga ma’lum bir muddatda u kishiga yuklatilgan mas’uliyat va vazifalarni bajarish uchungina tushirildilar. Qiyomatning qoim bo‘lishi ham ulkan fazilat. U kunda payg‘ambarlar, siddiqlar, solihlar, avliyolarning maqomlari ko‘tariladi, mukofotlari beriladi, ajrlarini oladilar”.

«Juma haqidagi oyat va hadislar» kitobidan

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

18.08.2026   61902   4 min.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.

Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.

Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.

Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.

O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.

O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.

Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.

Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.

Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.

– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.

– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.

Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.

– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari