Ro'za tutgan kishining taqvodorligi ziyodalashadi. Alloh taolo Qur'oni karimda ro'zani oldingi ummatlarga farz qilganidek, ushbu ummati Muhammadiyyaga ham farz qilganini aytib, oyatning so'ngida albatta taqvodor bo'lasizlar deb ta'kidladi. Ro'za tufayli insonda Robbisini ko'rib turganligini his qilish kuchi, U zotdan qo'rqish hissi yanada ziyodalashadi. Ro'za tutish bilan banda Robbisiga bo'ysunib, buyrug'iga “labbay”, deb itoat qilgan bo'ladi.
Ro'za ko'zni nomahramlarga nazar solishdan saqlovchi, yomonliklarga undovchi shaytoniy nafsini susaytiradigan asosiy omillardandir. Chunki uning yordamida inson nafsining har qanday xohish-istaklariga g'olib keladi. Bu bilan insonning qiyinchilik, mashaqqatlarga bardosh berish, sabr qilish tajribasi oshadi.
Ro'zaning yana bir hikmati nochor, miskin, faqirlarni holatini eslatishdir. Kishi och, chanqoq bo'lmas ekan, faqirlar chekadigan qiyinchiliklarni qayerdan bilsin! Ro'za tutgan inson ochlik, chanqoqlik alamini totib ko'rib, bechora holdagilarni qanday kun kechirayotganini his etadi. Turmushimizda to'kin-sochin, farovon hayot kechirar ekanmiz, ko'p holatlarda, qarindosh-urug', qo'ni-qo'shni, atrofimizdagi insonlarning holati qay darajada kechayotganini, loaqal bir marotaba eslab qo'yish yodimizdan ko'tarilib qoladi. Ko'cha-ko'yda, avtobusda, metroga tushganimizda bozorga borganimizda, umuman olganda ko'plab o'rinlarda ibrat olishimiz kerak bo'lgan holatlarga duch kelamiz-u, ammo e'tibor bermasdan o'tib ketaveramiz. Shuning uchun ham xalqimizda “Qorni to'qning qorni och bilan nima ishi bor” degan ibora bejiz aytilmaydi. Haqiqatdan ham ba'zida bechorahol kishilarning oldidan o'tib ketadigan bo'lsak, ular ham biz kabi inson, ular ham biz kabi farovon hayot kechirishni istashlarini, ularning oldilaridagi jajji farzandlari, bizning farzandlarimiz kabi ota-onaning mehriga, atrofdagilarning e'tiboriga loyiq ekanlarini unutib qo'yamiz. Ha, inson unutuvchan va ba'zan noshukr bo'ladi, chunki kecha yaqinda o'zining holati ham shunday bo'lganini, o'zi ham boshqalarning ko'magiga muhtoj bo'lganida: “Men ham qachon o'zgalarga o'xshab ko'nglim tusagan narsani eyman”, deb Alloh taologa duo qilib yolvorganini esidan chiqaradi. Yoki bo'lmasa, umri davomida to'qchilikda yashab, taqdiri ilohiy bilan o'zining boshiga ham shunday kunlar tushib qolishi mumkinligi haqida o'ylab ham ko'rmaydi. Shuning uchun ham yuqorida ta'kidlab o'tganimizdek, ro'za insonni muruvvatga, o'zgalarga, xususan bechora hollarga e'tibor qaratishga undaydi. Kim o'zida rahm-shavqat sifatini shakllantirish va mustahkamlashni xohlasa ro'za tutsin!
Yana bir hikmati – uzoq-yaqindagi barcha musulmonlarni Ramozon oyida ro'za tutishga birlashtirishdir. Bir vaqtda ro'zani niyat qilib, bir vaqtda ro'zalarini ochadilar. Shu bilan ham ma'nan, ham hissan barcha ummatning yakdilligi ro'yobga chiqadi.
Ro'zaning navbatdagi hikmati, ro'za badan uchun sihat-salomatlik garovidir. Ro'zador ro'za tutishi sababli, o'z sog'lig'ini tiklab oladi. Bugungi kunga kelib butun dunyoda ro'za nafaqat sog'liqni saqlash uchun, balki bemorlarni davolash uchun ham o'ta zarur omil ekanligi oshkora aytilmoqda. Yaqinda olimlar ro'za tutish yo'li bilan davolangan bemorlar ro'yhatini e'lon qilishdi. Natija kishini hayratga soladigan darajada muvaffaqiyatli edi. Hatto saraton kasaliga mubtalo bo'lganlar ham mana shu yo'l bilan shifo topishibdi. Ro'za turli kasalliklarga davo bo'lishi bilan birga badandagi yomon, keraksiz yog'larni, xolerik-safro, flagmatik-balg'am, sangvinik-qon, melanxolik-qora o'tlarni ketkazadi. Qonni musaffo qiladi, oshqozonni yaxshilaydi. Natijada ro'zador ancha engillashib qoladi, zehni o'tkir, xotirasi kuchli, irodasi mustahkam bo'ladi. Ko'plab tibbiyot mutaxassislari: “Ro'za tutish badanning sog'lom va quvvatli bo'lishiga sabab bo'ladi”, deb ta'kidlaydilar.
Ro'za tutgan kishining gunohlari tutgan ro'zasi sababli mag'firat qilinadi.
Ro'za tutgan kishi o'z ro'zasi sababli farishtalar sifati ila sifatlanadi. Ma'lumki, emaslik, ichmaslik va jinsiy yaqinlik qilmay, doimo toatda bo'lish farishtalarga xos sifatdir. Ro'za tutgan inson o'zining ro'zadorligi bilan aynan ana shu sifatlarga sohib bo'ladi.
G'iyosiddin HABIBULLOH
Ilmga qiziqish, avvalo, manbaga murojaat qilishdan boshlanadi. Tarixni chuqur anglash esa uni kitob, qo‘lyozma va ishonchli ilmiy manbalar orqali o‘rganishni talab etadi. Yangi o‘quv yilini yangi bilim va katta maqsadlar bilan boshlagan Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining 1 bosqich talabalari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdilar, xabar bermoqda iccu.uz.
Talabalar tashrifni, dastlab Markazning kutubxonasi bilan tanishishdan boshladi.
Bu yerda ular ilmiy izlanish uchun muhim bo‘lgan adabiyotlar, tarixiy manbalar va turli yo‘nalishlardagi ilmiy nashrlar bilan tanishdi. Kutubxona nafaqat kitoblar jamlangan maskan, balki tadqiqotchi uchun zarur bo‘lgan bilim va manbalarni bir joyga jamlovchi muhim ilmiy-ma’rifiy makon sifatida namoyon bo‘ldi.
Ayniqsa, islom tarixi, madaniyati, ilm-fani va ajdodlarimizning ilmiy merosini o‘rganayotgan yoshlar uchun bunday muhitning ahamiyati katta. Chunki auditoriyada o‘rganilgan bilimni mustahkamlash, mavzu bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot izlash va ilmiy izlanish olib borishda manba bilan ishlash ko‘nikmasi muhim o‘rin tutadi.
Mazkur tashrif yoshlar uchun navbatdagi ekskursiya emas, balki tarix, ilm-fan va milliy o‘zlik bilan bevosita yuzma-yuz kelish imkonini bergan muhim ma’rifiy uchrashuv bo‘ldi.
Institutning bo‘lajak islomshunoslari Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan Markazning boy ekspozitsiyalari orqali O‘zbekiston hududida qadimdan shakllangan sivilizatsiya jarayonlari, islom madaniyatining rivojlanishi, buyuk allomalarimizning ilmiy merosi hamda ajdodlarimizning jahon tamadduniga qo‘shgan beqiyos hissasi bilan yaqindan tanishdilar.
Markazning Islomdan avvalgi davr, Birinchi va Ikkinchi Renessans, ilm-fan va ma’rifat taraqqiyotiga bag‘ishlangan ekspozitsiyalari talabalar e’tiborini tortdi.
Tarixiy manbalar, noyob qo‘lyozmalar, qadimiy ashyolar va zamonaviy muzey texnologiyalari uyg‘unligi orqali namoyish etilgan ma’lumotlar yoshlarning o‘tmish haqidagi tasavvurlarini yanada boyitdi.
Bu yerda ular Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Abu Mansur Moturidiy kabi buyuk ajdodlarimizning ilmiy va ma’naviy merosi bilan bog‘liq ma’lumotlarni ko‘zdan kechirdilar.
Ayniqsa, bir vaqtlar shu zaminlarda yaratilgan ilmiy kashfiyotlar bugungi zamonaviy fanlarning shakllanishida qanday ahamiyat kasb etgani talabalar uchun qiziqarli bo‘ldi.
Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida tahsil olayotgan yoshlar uchun bunday maskanning ahamiyati, tabiiyki, yanada katta. Chunki ular o‘zlari o‘rganayotgan diniy-ilmiy merosning tarixiy ildizlarini nafaqat kitoblardan, balki Markaz ekspozitsiyalarida bevosita ko‘rish imkoniga ega bo‘ldilar.
Talabalarning fikricha, Markazdagi eng muhim jihatlardan biri — tarixning oddiy sanalar va voqealar ketma-ketligi sifatida emas, balki ilm-fan, tafakkur va insoniyat taraqqiyoti bilan bog‘liq yaxlit jarayon sifatida namoyish etilganidir.
“Bu yerda ajdodlarimizning ilm-fanga qo‘shgan hissasini ko‘rib, ular bilan faxrlanish tuyg‘usi yanada kuchaydi. Ayniqsa, islom dini rivoji bilan birga ilm-ma’rifat ham yuksalib borganini ko‘rish biz uchun juda katta taassurot qoldirdi”, — deydi institutning 1-bosqich talabalaridan biri.
Yoshlar Markazning kutubxona faoliyati bilan ham tanishdilar. Bu yerda jamlangan ilmiy adabiyotlar, tarixiy manbalar va tadqiqotlar bo‘lajak mutaxassislarning kelgusidagi ta’lim va ilmiy izlanishlari uchun muhim manba bo‘lishi ta’kidlandi.
Tashrif davomida talabalar uchun Markazning faqat tarixiy merosni namoyish etuvchi maskan emas, balki ilmiy izlanish, ma’rifat va zamonaviy tafakkur uyg‘unlashgan muhim platforma ekanligi yanada yaqqol namoyon bo‘ldi.
Talabalar Markaz bilan tanishish jarayonida o‘zlari tahsil olayotgan soha — islomshunoslikning qanchalik katta ilmiy meros va tarixiy mas’uliyat bilan bog‘liqligini ham chuqurroq his etdilar.
Shu ma’noda, yangi o‘quv yilining dastlabki kunlarida tashkil etilgan mazkur tashrif talabalar uchun yangi bilimlar sari tashlangan muhim qadam bo‘ldi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazidagi ushbu ma’rifiy tashrif esa bo‘lajak islomshunoslar uchun yangi o‘quv yilini tarix saboqlari, ilmga qiziqish va katta maqsadlar bilan boshlashga xizmat qildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati