Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Iyul, 2026   |   29 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:20
Quyosh
05:02
Peshin
12:29
Asr
17:40
Shom
20:00
Xufton
21:37
Bismillah
14 Iyul, 2026, 29 Muharram, 1448
Maqolalar

Fiqhiy ixtiloflarning kelib chiqish sabablari

14.12.2024   11030   1 min.
Fiqhiy ixtiloflarning kelib chiqish sabablari
Muhammad Avvomaning “Asarul hadis” asari orqali fiqhiy ixtiloflar sabablarini o‘rganish islom fiqhining rivojlanish jarayonini tushunish va hadis ilmining ahamiyatini anglash uchun muhimdir. Bu kitobda fiqhiy ixtiloflarning kelib chiqish sabablarini bir necha asosiy omillar orqali tahlil qilingan:
  1. Hadislarning turli xil yetib kelishi. Hadislarning to‘liq yoki qisqacha shaklda yetib kelishi olimlar orasida turlicha tushunishlarga sabab bo‘lgan. Ba’zan bir hadisning turli rivoyatlari orasida tafovutlar mavjud bo‘lib, bu hukm chiqarishda farq paydo qilgan.
  2. Hadislarning sahihligi va qabul qilinishi. Har bir fiqh mazhabi asoschisi hadisning sahihligi, isnod zanjiri, va matnning mazmuniga nisbatan turlicha yondashgan. Bu esa ixtiloflarga olib kelgan. Masalan, bir mazhab olimlari qabul qilgan hadisni boshqasi zaif deb baholagan bo‘lishi mumkin.
  3. Hududiy va madaniy ta’sirlar. Hadislar turli geografik hududlarga tarqalgan va u yerdagi sharoit va urf-odatlarga moslashgan. Shu sababli, fiqhiy masalalarda mahalliy ta’sirlar ham ixtiloflarni keltirib chiqargan.
  4. Qur’on va hadisni talqin qilish uslublari. Ba’zi olimlar Qur’on oyatlarini umumiy qoidalar sifatida qabul qilgan bo‘lsa, boshqalari hadislarni asosiy manba sifatida ko‘rib, tafsilotlarni ulardan chiqarishgan. Ushbu metodologik tafovutlar fikrlar xilma-xilligiga sabab bo‘lgan.
  5. Lug‘aviy tafovutlar. Arab tilining keng qamrovli bo‘lishi va hadis matnlarining ba’zan ko‘p ma’noli iboralardan iborat bo‘lishi tafsirda turli talqinlarga sabab bo‘lgan.
  6. Olimlarning shaxsiy tajribalari va dunyoqarashlari. Har bir olim o‘zining bilim va tajribasiga asoslanib, hadisdan chiqarilgan hukmga o‘z qarashlarini qo‘shgan. Bu esa bir masalada turli fatvolar chiqishiga olib kelgan.

Abdulloh Komilov,
Toshkent islom instituti talabasi.

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Xorijliklar uchun diniy ta’lim muassasalarimizga qabul davom etmoqda

14.07.2026   1559   1 min.
Xorijliklar uchun diniy ta’lim muassasalarimizga qabul davom etmoqda

Avval xabar berganimizdek, shu yil 30 iyundan boshlab O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi oliy va o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalariga 2026-2027 o‘quv yili uchun abituriyentlardan hujjatlar qabul qilinmoqda.

Jumladan, xorijlik fuqarolarni oliy va o‘rta maxsus islom ta’lim muassasalariga qabul qilish ham amalga oshirilmoqda. Ayni paytda xorijlik fuqarolarni o‘qishga qabul qilish Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti va “Ko‘kaldosh” o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasida joriy etilgan.

Xorijlik fuqarolar diniy ta’lim muassasalariga o‘qishga kirish uchun quyidagi hujjatlarni taqdim etadi:

– Qabul hay’ati raisi nomiga ariza;
– ma’lumoti haqidagi hujjatlarning asl nusxasi;
– sog‘lig‘i to‘g‘risidagi tibbiy xulosa;
– milliy pasport (amaldagi vizasi bilan);
– 6 dona rangli fotosurat (3,5 x 4,5 hajmdagi);
– fuqaroligi bo‘lgan mamlakatning muftiysi (Agar o‘sha yurtda bunday lavozim bo‘lmagan taqdirda din ishlari bo‘yicha tegishli davlat boshqaruvi organi) tomonidan berilgan tavsiyanoma (yoki yo‘llanma).

Xorijlik fuqarolar diniy ta’lim muassasalariga O‘zbekiston musulmonlari idorasi tomonidan o‘tkaziladigan ijodiy suhbat (imtihon) natijalariga ko‘ra o‘qishga qabul qilinadi.

Mazkur imtihon xorijlik fuqarolarni o‘qishga qabul qilish bo‘yicha O‘zbekiston musulmonlari idorasi tuzilgan Maxsus komissiya tomonidan amalga oshiriladi.

Eslatib o‘tamiz, diniy ta’lim muassasalariga 2026 yil 20 iyulgacha davom etadi. 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi

Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari