Isro nima degani?

“Isro” (الإسراء) Alloh taolo Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamni kechaning bir bo‘lagida Makkadagi Masjidul Haromdan Quddusdagi Masjidul Aqsoga sayr qildirishidir.

Me’roj nima degani?

“Me’roj” (المعراج) esa, Alloh taolo Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamni Quddusi sharifdan yuqoriga, ya’ni, O‘zining Huzuriga ko‘tarishidir.

Isro va me’roj kechasi qachon bo‘lgan?

Isro va Me’roj hodisasi yuz bergani haqida Islom ummatida mutlaqo ixtilof yo‘q. Bu haqda Qur’oni karimda: «(O‘z) bandasi (Muhammad)ni, unga mo‘jizalarimizdan ko‘rsatish uchun (Makkadagi) Masjidul Haromdan (Qudsdagi) Biz atrofini barakotli qilgan Masjidul Aqsoga tunda sayr qildirgan Zotga tasbeh aytilur. Darhaqiqat, U eshituvchi va ko‘ruvchidir» (Isro surasi, 1-oyat), deyilgan.

Ammo qachon sodir bo‘lgani haqida turlicha qarashlar bor. Alloma Muborakfuriy rahimahulloh “Ar-Rahiyqul maxtum” kitobida “Isro va Me’roj” voqeasi qachon sodir bo‘lgani to‘g‘risida aytilgan quyidagi olti xil qarashni keltirgan:

1. Isro Alloh taolo u zotni nubuvvatga musharraf etgan yili bo‘lgan.
2. Payg‘ambar bo‘lganlaridan besh yil keyin bo‘lgan.
3. Nubuvvatning o‘ninchi yili rajab oyining 27-kechasida bo‘lgan.
4. Hijratdan o‘n olti oy oldin nubuvvatning 12-yili ramazon oyida bo‘lgan.
5. Hijratdan bir yilu ikki oy oldin nubuvvatning 13-yilida muharram oyida bo‘lgan.
6. Hijratdan bir yil oldin nubuvvatning 13-yilida robi’ul avval oyida bo‘lgan.
    

Bu kechaning hikmatlari ko‘p. Ulardan biri –

Isro hodisasi Islom da’vatining eng og‘ir va mashaqqatli davrida sodir bo‘ldi. Bu vaqtda mushriklar Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga kuchli tazyiq o‘tkazishardi. Ularning zulmidan himoya qiluvchi Abu Tolib, Xadiyja binti Xuvaylid onamiz ham vafot etgandi.

Shunday qiyin va mahzunli bir damda Isro va Me’roj kechasi sodir bo‘ldi. Bu narsa u zotdagi g‘am-tashvishni ketkazish, da’vat yo‘lida sobitqadam bo‘lish, qalbga surur bag‘ishlash uchun tasalli berish edi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam osmonga qanday qilib ko‘tarildilar?

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Menga Buroq keltirildi. U eshakdan balandroq, xachirdan esa pastroq hayvon bo‘lib, yugurganda tuyog‘ini ko‘zi yetgan joyga tashlab sakrar edi. Unga minib bir lahzada Baytul Muqaddasga yetdim. Masjidga kirib, ikki rakat namoz o‘qib chiqdim. Menga Jabroil bir idishda sharob, ikkinchi idishda sut keltirib tutdi. Men sutni olgan edim, Jabroil: “(Sof) fitratni tanladingiz”, dedi. Keyin biz osmonga ko‘tarildik...” (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).
 

Nabiy alayhissalom samoda qaysi payg‘ambarlar bilan uchrashdilar?

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “...Birinchi osmonda men Odam alayhissalom bilan ko‘rishdim.
Ikkinchi osmonda Iso va Yahyo alayhimassalom bilan uchrashdim.
Uchinchi osmonda Yusuf alayhissalomni ko‘rdim.
To‘rtinchi osmonda Idris alayhissalomni,
beshinchisida Horun alayhissalomni,
oltinchisida esa Muso alayhissalomni ziyorat qilib, duolarini oldim.
Yettinchi osmonda Ibrohim alayhissalomni Baytul Ma’murga suyanib turganlarini ko‘rdim”.
 

“Baytul Ma’mur”dan “Sidratul muntaho”ga

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Baytul Ma’murga har kuni yetmish ming farishta kirib, ziyorat qiladib ketar ekan. So‘ng “Sidratul muntaho” daraxti yoniga keldim. Allohning amri bilan bu daraxt shunday go‘zal holga kelgan edi, uni ta’riflashdan inson tili ojiz edi”.

5 mahal namozda 50 mahal namozning savobi bor...

Nabiy alayhissalom: “Alloh shu yerda mening ummatimga ellik vaqt namozni farz qildi. Men Muso alayhissalomning yoniga tushdim va ummatimga buyurilgan farz amalni aytdim.

Muso alayhissalom: “Ummatingiz bu amalni bajarolmaydi, Allohdan yengillatishini so‘rang”, deb qaytardi. Men Muso alayhissalom bilan Alloh o‘rtasida bir necha marta qatnadim, nihoyat Alloh: “Ey Muhammad, sizning ummatingiz uchun har kecha-kunduzda besh vaqt namozni farz qildim va uni ellik vaqt o‘rnida qabul qilaman”, deb marhamat qildi.

Muso alayhissalom yana meni qaytardi. Men endi Allohdan hayo qilaman, deb besh vaqt namozning farzligiga rozi bo‘ldim”.

Bu kecha yana Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga nimalar berildi?

Bu kecha – besh vaqt namoz farz bo‘ldi, Allohga sherik qilmay, gunohlariga tavba qilganlarning kechirilishi haqidagi xushxabar berildi va “Baqara” surasining so‘nggi uch oyati nozil bo‘ldi...

Davron NURMUHAMMAD